تازه ها
اقتصاد دانش بنیان کردستان پشت سد تامین مالی و ضعف تجاری سازی
با وجود رشد زیست بوم فناوری در کردستان، کمبود سرمایه، ضعف تجاری سازی و فاصله دانشگاه و صنعت مانع تبدیل ظرفیتهای دانش بنیان به تولید، اشتغال و صادرات شده است.
به گزارش بازارکاربه نقل از ایرنا، کسبوکارهای دانشبنیان به عنوان یکی از مهمترین پیشرانهای رشد اقتصادی، نقش پررنگی در ارتقای بهرهوری، توسعه فناوری و ایجاد اشتغال تخصصی ایفا میکنند.
استان کردستان نیز در سالهای اخیر شاهد رشد تدریجی زیست بوم فناوری و نوآوری بوده و شکلگیری شرکتهای دانشبنیان در حوزههایی همچون فناوری اطلاعات، کشاورزی هوشمند، سلامت الکترونیک و صنایع غذایی، ظرفیتهای تازهای را پیش روی اقتصاد استان قرار داده است، با این حال، فعالان این حوزه معتقدند برای بهرهبرداری کامل از این ظرفیتها، رفع موانع ساختاری و حمایت هدفمند از شرکتهای فناور ضروری است.
در ادامه سلسله گفتوگوهای خود با روسای کمیسیونهای تخصصی اتاق بازرگانی سنندج با «اردشیر عظیمینیا»، رئیس کمیسیون کسبوکارهای دانشبنیان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج، درباره نقش اقتصاد دانشبنیان در تحقق اهداف افزایش تولید و تجارت، چالشهای پیشروی این بخش، ظرفیتهای مرزی استان و راهکارهای توسعه اقتصاد مبتنی بر فناوری گفتوگویی انجام دادهایم که شرح آن در ذیل میآید.
ایرنا: از نگاه شما، کسبوکارهای دانشبنیان چه نقشی در تحقق اهداف تولید و تجارت دارند و وضعیت زیستبوم نوآوری و فناوری در کردستان را چگونه ارزیابی میکنید؟
عظیمینیا: از اول تا دهم تیر به نام دهه تولید و تجارت نامگذاری شده است بنابراین میتوان گفت این دهه در واقع فراخوانی برای بازتعریف نسبت اقتصاد ایران با مفهوم ارزشافزوده است؛ و کسبوکارهای دانشبنیان دقیقا همان بازوی اجرایی هستند که میتوانند این بازتعریف را عملیاتی کنند. این شرکتها با تکیه بر فناوری، نوآوری و دانش فنی بومی، قادرند بهرهوری تولید را افزایش دهند، هزینههای تمامشده را کاهش دهند و محصولات و خدماتی با ارزش افزوده بالاتر به بازار عرضه کنند؛ اموری که شرط لازم برای رونق واقعی اقتصادی و جذب سرمایهگذاری پایدار است. در استان کردستان، زیستبوم نوآوری و فناوری طی چند سال اخیر رشد محسوسی داشته است؛ شکلگیری شرکتهای دانشبنیان فعال در حوزههایی نظیر فناوری اطلاعات، سلامت الکترونیک، کشاورزی هوشمند و صنایع غذایی، و فعالیت پارک علم و فناوری کردستان بهعنوان زیرساخت حمایتی، نشانههای روشنی از این مسیر است. با این حال، این زیستبوم هنوز در مرحله نوپایی قرار دارد و فاصله معناداری با استانهای پیشرو کشور دارد؛ فاصلهای که هم فرصت رشد سریع را پیش روی ما میگذارد و هم نیازمند سیاستگذاری هدفمند و حمایت مستمر نهادهای متولی است.
ایرنا: کردستان در سالهای اخیر شاهد رشد شرکتهای دانشبنیان و فناور بوده است، اما هنوز سهم اقتصاد دانشبنیان در تولید و اشتغال استان محدود به نظر میرسد. مهمترین موانع توسعه این بخش را چه میدانید؟
عظیمینیا: با وجود رشد کمی شرکتهای دانشبنیان، سهم این بخش در تولید ناخالص و اشتغال استان همچنان محدود باقی مانده است. از نگاه من، مهمترین موانع را میتوان در چند محور خلاصه کرد. نخست، محدودیت دسترسی به سرمایه و تامین مالی مخاطرهپذیر؛ بسیاری از ایدههای فناورانه به دلیل نبود صندوقهای تخصصی حمایت از کسبوکارهای فاوا و فناوری در مقیاس استانی، در مرحله نمونهسازی یا رشد اولیه متوقف میمانند. دوم، فاصله جغرافیایی و ذهنی استان از مراکز اصلی تصمیمگیری و بازارهای بزرگ کشور است که هزینه تعامل تجاری و جذب سرمایه را افزایش میدهد. سوم، کمبود نیروی انسانی متخصص و مهاجرت نخبگان فنی به مراکز بزرگتر، که زیستبوم را از سرمایه انسانی موردنیاز محروم میکند. چهارم، ضعف در زنجیره تجاریسازی فناوری، یعنی نبود حلقه واسط موثر میان ایده، نمونه آزمایشگاهی و محصول قابل عرضه به بازار. در نهایت، باید به محدودیتهای زیرساختی و عدم تناسب برخی مقررات و رویههای اداری با سرعت تغییرات فناوری نیز اشاره کرد.
ایرنا: یکی از چالشهای مطرح، فاصله میان دانشگاه، مراکز پژوهشی و بخش صنعت است. این فاصله چه تاثیری بر توسعه فناوری و تجاریسازی ایدهها در استان گذاشته و برای کاهش آن چه باید کرد؟
عظیمینیا: فاصله میان دانشگاه و مراکز پژوهشی از یک سو و بخش صنعت از سوی دیگر، یکی از ریشهایترین چالشهای توسعه فناوری در استان است. این فاصله موجب میشود بسیاری از پژوهشهای دانشگاهی در سطح مقاله و پایاننامه باقی بمانند و هرگز به محصول یا خدمت قابل تجاریسازی تبدیل نشوند؛ در حالیکه صنعت نیز اغلب بدون بهرهگیری از ظرفیت علمی موجود در استان، به دنبال راهحلهای وارداتی یا سنتی میرود.
برای کاهش این فاصله، ضروری است سازوکارهای نهادی پایدار میان دانشگاهها، مراکز پژوهشی نظیر پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، و تشکلهای بخش خصوصی شکل بگیرد؛ از جمله از طریق تعریف پروژههای پژوهش و توسعه مشترک با محوریت نیازهای واقعی صنعت، ایجاد آزمایشگاهها و کارگاههای مشترک، و بهرهگیری از ظرفیت قانونی صندوق خدمات اجباری (USO) و سایر منابع حمایتی برای تامین مالی پروژههای کاربردی. تجربه ما در طراحی طرحهایی مانند تفکیک جنسیتی جوجه یکروزه با بهرهگیری از هوش مصنوعی، که با مشارکت یک واحد صنعتی استان و در قالب همکاری پژوهشی تعریف شده، نمونهای از این مسیر است.
ایرنا: از نگاه بخش خصوصی، فناوری و نوآوری چگونه میتواند به افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای تولید و ارتقای رقابتپذیری صنایع و بخش کشاورزی کردستان کمک کند؟
عظیمینیا: از منظر بخش خصوصی، فناوری و نوآوری دیگر یک گزینه انتخابی نیست، بلکه شرط بقا و رقابتپذیری است. در صنایع تولیدی استان، بهکارگیری سامانههای هوشمند پایش و کنترل فرآیند میتواند ضایعات تولید را کاهش دهد، مصرف انرژی را بهینه کند و کیفیت محصول نهایی را ارتقا دهد. در بخش کشاورزی و دامپروری نیز، که سهم قابل توجهی در اقتصاد استان دارد، فناوریهایی مانند اینترنت اشیا، حسگرهای پایش محیطی و سامانههای تصمیمیار مبتنی بر هوش مصنوعی میتوانند بهرهوری تولید را بهطور محسوس افزایش دهند.
بهعنوان نمونه عینی، طرح پایش هوشمند مزارع پرورش طیور که با همکاری یک واحد تولیدی استان در حال تدوین است، نشان میدهد چگونه ترکیب زیرساخت حسگری، پلتفرم پایش و موتور تصمیمیار مبتنی بر یادگیری ماشین میتواند هزینههای تولید را کاهش داده و کیفیت و بهرهوری را افزایش دهد. توسعه چنین الگوهایی در سطح استان، میتواند رقابتپذیری صنایع و کشاورزی کردستان را در بازارهای داخلی و حتی منطقهای ارتقا بخشد.
ایرنا: با توجه به ظرفیتهای مرزی و توسعه صادرات، شرکتهای دانشبنیان استان تا چه اندازه میتوانند در تولید محصولات با ارزش افزوده بیشتر و حضور در بازارهای داخلی و خارجی نقشآفرینی کنند و چه حمایتهایی برای تحقق این هدف ضروری است؟
عظیمینیا: استان کردستان به دلیل برخورداری از مرزهای مشترک با اقلیم کردستان عراق و مناطق آزاد تجاری در حال توسعه بانه و مریوان، از موقعیت ژئواکونومیک ممتازی برخوردار است. شرکتهای دانشبنیان استان میتوانند با تولید محصولات و خدمات فناورانه با ارزش افزوده بالا، از جمله نرمافزار، خدمات فناوری اطلاعات و راهکارهای هوشمند صنعتی و کشاورزی، نقش مهمی در توسعه صادرات غیرنفتی ایفا کنند؛ بهویژه از طریق مسیرهایی مانند مرز باشماق که میتواند دروازهای برای صادرات خدمات و محصولات نرمافزاری به بازار اقلیم کردستان عراق باشد.
تحقق این ظرفیت نیازمند چند حمایت کلیدی؛ نخست، تسهیل مقررات صادرات خدمات فنی و مهندسی و محصولات دانشبنیان از مناطق مرزی؛ دوم، ایجاد زیرساختهای مالی و بانکی متناسب با تجارت فرامرزی خدمات فناورانه؛ سوم، حمایت از حضور شرکتهای دانشبنیان استان در نمایشگاهها و رویدادهای تجاری منطقهای و در نهایت، تسهیل همکاریهای بینالمللی، از جمله تعامل با نهادهای توسعه فناوری در سایر کشورها برای انتقال دانش و تجربه، است.
ایرنا: اگر قرار باشد برای تحقق اهداف مربوط به تولید و تجارت سه اقدام راهبردی در حوزه کسبوکارهای دانشبنیان در اولویت قرار گیرد، آن اقدامات چه خواهند بود و اجرای آنها چه تاثیری بر تولید، اشتغال و اقتصاد استان خواهد داشت؟
عظیمینیا: پیشنهاد من چنین است؛ اقدام نخست، تاسیس صندوق استانی حمایت از کسبوکارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات با ساختار مشارکت عمومیخصوصی باشد؛ صندوقی که بتواند تامین مالی مرحله رشد را برای شرکتهای دانشبنیان فراهم کند و ریسک سرمایهگذاری بخش خصوصی را کاهش دهد. اقدام دوم هم ایجاد سازوکار نهادی پایدار برای پیوند دانشگاه، پژوهشگاهها و صنعت، با تمرکز بر تعریف پروژههای کاربردی مشترک و حمایت از تجاریسازی نتایج پژوهش و اقدام سوم نیز توسعه زیرساخت دیجیتال و تسهیل صادرات خدمات فناورانه در مناطق مرزی استان، بهویژه در محور بانهـ مریوان، با هدف تبدیل این مناطق به دروازهای برای صادرات نرمافزار و خدمات دانشبنیان باشد.
اجرای همزمان این سه اقدام میتواند بهطور مستقیم به افزایش تعداد و توان مالی شرکتهای دانشبنیان استان، ایجاد اشتغال تخصصی و پایدار برای فارغالتحصیلان دانشگاهی، کاهش مهاجرت نخبگان، و در نهایت افزایش سهم اقتصاد دانشبنیان در تولید ناخالص استان کردستان منجر شود.
یکم تا دهم تیرماه به نام دهه تولید و تجارت نامگذاری شده است.
ارسال نظرات