کد خبر: ۱۶۶۳۹۲

تاریخ: ۰۲ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۱:۰۸

محور «تنکابن-الموت-قزوین»، به پایان می‌رسد؟!

طرح محور ارتباطی تنکابن-الموت-قزوین، یکی از پروژه‌های استراتژیک و ملی کشور است که با ‏هدف کاهش مسافت و زمان سفر بین 2 استان قزوین و مازندران و تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل ‏و گردشگری آغاز شد اما حالا پس از گذشت حدود 17 سال از عمر اجرایی آن، همچنان در نیمه راه ‏است و به نظر می‌رسد فاصله بسیار بعیدی تا اتمام داشته باشد.‏

طرح اولیه احداث محور «تنکابن-الموت-قزوین»، یکی از مصوبات مهم سفر مقام معظم رهبری به ‏استان قزوین در سال ۱۳۸۲ بود که با مشخصات راه ‏اصلی و به صورت بزرگراه پس از انجام عملیات ‏مطالعاتی، در سال ۱۳۸۶ با امضای موافقت‌نامه وارد مرحله اجرا و آغاز عملیات عمرانی از سمت ‏استان قزوین شد. این پروژه شامل ۶ قطعه (فاز) است که قطعات ۵ و ۶ آن در استان مازندران قرار ‏دارد. ‏
هم‌اکنون فاز‌های یک، ۲ و ۳ پروژه با حدود ۶۲ کیلومتر، بیش از ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و ‏در مراحل پایانی اجرا قرار دارند. این قطعات از کیلومتر ۲۵ آزادراه قزوین-کرج تا روستای شهرک در ‏بخش رودبار الموت ادامه می‌یابد. ‏
به گفته یاسر بشکول، مسئول قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء منطقه سه‌هزار تنکابن و مدیر پروژه در ‏مازندران، فاز ۴ از الموت تا ابتدای حوزه مازندران با حدود ۵۵ درصد پیشرفت فیزیکی، به دلیل ‏محدودیت منابع مالی هم‌اکنون موقتاً متوقف شده و کلیه امکانات به سمت فاز‌های ۱، ۲ و ۳ گسیل ‏شده‌اند تا این بخش‌ها هرچه سریع‌تر تکمیل شوند. ‏
بشکول درباره فاز‌های ۵ و ۶ طرح که در استان مازندران قرار دارند، گفت: فاز ۵ آن که حدود ۳۵ ‏کیلومتر طول دارد، از محل استقرار قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء در محور سه‌هزار تنکابن در مازندارن ‏شروع شده و تا مرز بین استان قزوین ادامه دارد. این قطعه تاکنون ۳۵ درصد پیشرفت فیزیکی ‏داشته که بخشی از این فاز هنوز ابلاغ مصوب برای اجرای کار را دریافت نکرده است. ‏
فاز ۶ نیز که از محل استقرار قرارگاه تا کمربندی شهرستان تنکابن امتداد دارد، حدود ۳۵ کیلومتر ‏طول دارد و بر اساس گفته‌های مدیر این پروژه هنوز ابلاغ مصوب برای شروع کار این فاز صادر نشده ‏است. ‏.
اما این ابرطرح ملی با اهداف کلان و متعددی در دستور کار قرار گرفت؛ با بهره‌برداری از این پروژه، ‏ضمن کاهش ترافیک عبوری منتهی به شمال کشور، مسافت بین شهرستان‌های قزوین و تنکابن از ‏‏۳۳۰ کیلومتر به ۱۶۴ کیلومتر کاهش خواهد یافت. این کاهش مسافت، زمان سفر بین ۲ استان را ‏از ۶ ساعت به ۳ ساعت تقلیل می‌دهد. از دیگر مزایای این پروژه اینکه با کاهش مسافت، سالانه ‏حدود ۳.۸ میلیون لیتر در مصرف سوخت صرفه‌جویی خواهد شد. ‏
همچنین این مسیر به دلیل عبور از مناطق زیبا و تاریخی مانند الموت، نقش مهمی در جذب ‏گردشگران و رونق صنعت گردشگری خواهد داشت. ساماندهی روستا‌های منطقه الموت برای ‏جذب گردشگران و بهره‌برداری بهتر و اقتصادی‌تر از معادن منطقه الموت و بالادست تنکابن با احداث ‏این راه، از دیگر اهداف طرح خواهد بود. ‏
البته این پروژه ملی با چالش‌های متعددی روبروست. شرایط جغرافیایی و آب‌وهوایی یکی از این ‏چالش‌هاست که تاثیرات منفی گوناگونی بر روند اجرای طرح گذاشته است؛ پروژه راه تنکابن-الموت-‏قزوین از مناطق کوهستانی و جنگلی البرز مرکزی عبور می‌کند که به دلیل ارتفاع زیاد از برودت هوا ‏و بارش‌های سنگین باران و برف در فصول سرد سال برخوردار است. ‏
از اواسط پاییز تا پایان زمستان، دمای هوا در مناطق کوهستانی این مسیر به شدت کاهش می‌یابد ‏و بارش برف و سقوط بهمن موجب مسدود شدن راه‌های دسترسی و توقف عملیات عمرانی ‏می‌شود. در فصول بهار و گاهی حتی در تابستان نیز بارندگی‌های شدید در منطقه باعث رانش ‏زمین می‌شود. ‏
همه این چالش‌ها در کنار توقف کار، خطراتی را هم برای کارگران و تجهیزات پروژه به همراه دارد و ‏این شرایط سبب تعطیلی کارگاه‌های پروژه برای مدت‌های طولانی و کندی پیشرفت کار شده و نهایتا ‏منجر به افزایش زمان و هزینه اجرای پروژه و تأخیر در بهره‌برداری می‌شوند. ‏
سوی دیگر این چالش‌ها به اعتبارات و تامین منابع مالی پروژه و چالش‌های آن با تورم حاکم بر ‏اقتصاد کشور بازمی‌گردد؛ یاسر بشکول مدیر پروژه می‌گوید: تاکنون و در مجموع فاز‌های یک تا ‏ششم طرح، حدود ۱۰۰۰ میلیارد تومان هزینه شده که بیشترین آن در استان قزوین بوده و برآورد ما ‏نشان می‌دهد که برای تکمیل این پروژه، بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است. ‏
حال نکنه مثبت و خبر خوب اینکه پس از یک سال رکود و توقف، با پیگیری‌های سیدشمس‌الدین ‏حسینی، نماینده تنکابن، رامسر و عباس‌آباد، ۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار به این پروژه تزریق شد و با ‏این اعتبار بخشی از مشکلات مالی برطرف شده است. ‏
همچنین، پیمانکار پروژه تغییر کرد و از مؤسسه عاشورا (مستقر در قزوین) به مؤسسه راهیران ‏‏ (مستقر در مازندران) منتقل و هم‌اکنون، فعالیت پروژه با محوریت
مازندران در قطعه ۵ مجددا از سر ‏گرفته شد. ‏
بشکول، مدیر پروژه راه تنکابن-الموت-قزوین معتقد است: این پروژه به دلیل احداث تونل‌ها و پل‌های ‏متعدد، از نظر فنی و اجرایی مشابه پروژه آزادراه تهران-شمال است که تأثیرات مثبت زیادی بر ‏اقتصاد و گردشگری منطقه خواهد داشت و اگر تمامی منابع مالی مورد نیاز این پروژه تأمین شود، ‏این طرح تا ۵ سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید. ‏

سیدشمس‌الدین حسینی نماینده مردم تنکابن، رامسر و عباس آباد در مجلس شورای اسلامی ‏طی بازدید از این محور و در جمع خبرنگاران، کارکرد این پروژه را در توسعه اقتصادی، گردشگری و ‏تسهیل در حمل و نقل منطقه بسیار مهم برشمرد و افزود: بهره‌برداری از این پروژه حتی با تکمیل ‏آزاد راه تهران - شمال و آزاد راه چالوس به رامسر بازهم مشکل ترافیک منطقه را حل نخواهد کرد. ‏
حسینی بر ساخت پروژه‌های راهسازی بزرگ دیگری برای غلبه بر ترافیک منتهی به شمال کشور ‏تاکید و اظهار کرد: کارفرمای این پروژه وزارت راه بوده و مهمترین راهبرد دولت اجرای طرح مولدسازی ‏است و در نظر دارد با تأمین اعتبار به این شیوه مالی بیشتر طرح‌های بر زمین مانده قدیمی را به ‏سرانجام برساند که امیدواریم با تزریق این اعتبار این طرح عمرانی که نزدیک به ۲ دهه از عمر آن ‏گذشته هرچه زودتر به بهره‌برداری برسد. ‏
همه آنچه تا اینجا در رابطه با این پروژه بیان شد، فارغ از نگاه‌های زیست محیطی به این مسیر ‏کوهستانی است که قطعا الزامات فنی و مشخصی را طلب می‌کند. هرچند این موضوع در استان ‏قزوین هیاهویی را در فضای اجتماعی و رسانه‌ای به راه انداخت، اما سرانجام منجر به رعایت ‏تمهیدات و الزاماتی برای حفظ محیط زیست گردید و با کمترین آسیب پروژه ادامه یافت. در مازندران ‏نیز اوضاع همین‌گونه به جریان افتاد. ‏
هادی منصورکیایی، رئیس اداره حفاظت از محیط زیست تنکابن در گفت‌وگویی کوتاه با بیان اینکه ‏مسیر این پروژه در مازندران به جهت رعایت مسائل زیست محیطی تغییر کرد و ۷ کیلومتر بییشتر ‏شد، گفت: مسیر ابتدایی پروژه از حوالی روستای «سَربالان» وارد منطقه جنگلی و بکر «اِوَل» ‏می‌شد که با مطرح شدن موضوعات زیست محیطی و تذکر به مدیران پروژه، مقرر شد همان مسیر ‏دسترسی روستایی با تمهیدات لازم تعریض و برای پروژه تعریف شود. ‏
منصورکیایی با بیان اینکه این پروژه به معنای حقیقی مجوزی کسب نکرده، اما با همراهی و همکاری ‏پیمانکار تمهیدات زیست محیطی در آن رعایت شده است، خاطرنشان کرد: ایجاد و احداث گالری و ‏فنس کردن بخشی از محوطه‌ها برای تردد حیوانات و تغییر و اصلاح مسیر که منجر به افزایش ۷ ‏کیلومتری آن و ایجاد تونل‌ها و گالری‌ها شد از جمله تمهیدات زیست محیطی این طرح است. ‏.
اما با وجود گذشت حدود ۲ دهه از آغاز این پروژه ملی، روند پیشرفت آن نشان می‌دهد که احتمال ‏تکمیل طرح در بازه زمانی پیش‌بینی‌شده با توجه به اعتبارات مورد نیاز در شرایطی که اقتصاد کشور ‏با تورم افسارگسیخته دست و پنجه نرم می‌کند، بسیار ضعیف و حتی غیرممکن باشد. از سوی ‏دیگر تعطیلی‌های مکرر و توقف فاز‌ها طی بازه زمانی ۱۷ ساله نشانه آشفتگی در مدیریت منابع و ‏برنامه‌ریزی دارد و با توجه به اینکه فاز‌های ۵ و ۶ هنوز حتی مصوبه اجرایی ندارند و فاز ۴ نیز ‏نیمه‌کاره رها شده احتمالاً بخش‌های بزرگی از پروژه به دلیل کمبود بودجه یا تغییر اولویت‌های دولت، ‏همچنان نیمه‌کاره باقی خواهند ماند. ‏
به گزارش ایسنا، تاریخچه اتفاقات مشابه نشان داده پروژه‌های بزرگی مانند آزادراه تهران-شمال که ‏در اولویت همه دولت‌ها قرار داشته و دهه‌هاست که با وعده‌های مشابه در حال ساخت بوده هنوز ‏به بهره‌برداری کامل نرسیده است. با این حال، با برنامه‌ریزی دقیق و استفاده از تجهیزات ویژه، امید ‏است که این چالش‌ها مدیریت شده و پروژه محور ارتباطی تنکابن-الموت-قزوین در زمان ‏پیش‌بینی‌شده به بهره‌برداری برسد. ‏
به هر روی و با توجه به آنچه گفته شد به نظر می‌رسد، به احتمال قوی این پروژه به یکی از همان ‏‏ «مگاپروژه‌های ناتمام» ایران تبدیل خواهد شد که تنها بخش‌هایی محدود از آن پس از دهه‌ها تلاش ‏افتتاح می‌شوند، اما هرگز به اهداف اولیه خود نخواهند رسید. کاهش بودجه، افزایش هزینه‌ها، و ‏چالش‌های فنی-محیطی ممکن است نهایتاً منجر به تعلیق دائم یا حتی لغو پروژه شود و حتی اگر ‏ساخت آن ادامه یابد، گذشت زمان و تحولات فناوری، احتمالاً طرح را پیش از بهره‌برداری، از رده خارج ‏خواهد کرد. ‏
خبرنگار: سید نوید ساداتی