کد خبر: ۱۶۷۳۰۰

تاریخ: ۲۹ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۰:۳۰

بحران فرونشست در مازندران؛

زنگ خطر برای زمین‌های کشاورزی و زیرساخت‌های شهری مازندران در آستانه یک فاجعه زیست‌محیطی

برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی، تغییر کاربری گسترده زمین‌ها و مدیریت ناکارآمد منابع طبیعی، مازندران را به سمت بحران جدی فرونشست زمین سوق داده است.

اگر این روند ادامه یابد، در آینده‌ای نه‌چندان دور، زیرساخت‌های شهری، جاده‌ها، پل‌ها و حتی خانه‌های مردم با آسیب‌های جبران‌ناپذیری مواجه خواهند شد. افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی در مناطق دشت‌های مرکزی و غربی استان، پیامد سال‌ها بهره‌برداری نادرست و بی‌رویه است. حفر چاه‌های غیرمجاز و برداشت غیرعلمی از منابع آبی، باعث شده زمین تاب تحمل خود را از دست بدهد و با نشست تدریجی، فاجعه‌ای خاموش، اما مرگبار در حال وقوع باشد. ساخت‌وساز‌های غیرمجاز و تغییر کاربری اراضی کشاورزی نیز مانند پتکی بر سر پایداری زمین فرود آمده است. بدون توجه به اصول زمین‌شناسی و زیرساختی، زمین‌های حاصلخیز و حتی تالاب‌های طبیعی به برج‌ها و ویلا‌های لوکس تبدیل شده‌اند. نتیجه آن افزایش فرونشست، نابودی محیط‌زیست و ایجاد شکاف‌های عمیق در زمین‌هایی که روزی مایه افتخار کشاورزی ایران بودند
در همین زمینه مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مازندران در نشستی با فرماندهی انتظامی مازندران اظهار کرد: استمرار برداشت‌های غیرمجاز از سفره‌های زیرزمینی مازندران به ویژه در شرق استان احتمال بروز تهدید‌هایی مانند «افزایش شوری آب و وقوع فرونشست» را در این استان افزایش می‌دهد که انتظار داریم با فرهنگسازی و به کمک دستگاه قضایی و فراجا این روند کاهش یابد و به مرور متوقف شود.
حیدر داوودیان با اشاره به وضعیت منابع آبی مازندران و تغییرات اقلیمی، خواستار افزایش همراهی فراجا برای مقابله با متخلفان در زمینه برداشت آب‌های زیرزمینی و آسیب به منابع آبی استان شد. وی اظهار کرد: هرچند هنوز در استان مازندران پدیده غیرقابل جبران فرونشست رخ نداده، اما افزایش برداشت از سفره‌های زیرزمینی به ویژه در شرق استان، مازندران را به خطر فرونشست نزدیک کرده است. وی افزود: هرچقدر از سفره‌های آب زیرزمینی برداشت می‌کنیم به مرور زمان لایه‌های خاک با خالی شدن از آب موجود میان آن‌ها نشست می‌کنند و وقتی این لایه‌ها نشست کند دچار فرونشست می‌شویم که قابل جبران نیست.
مازندران با فرونشست مواجه نشد
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مازندران با اعلام اینکه هنوز در مازندران شاهد فرونشست نیستیم. اما اگر با روش‌های نامتعارف برداشت از آب‌های زیرزمینی ادامه داشته باشد، ما هم در آینده با این موضوع دست و پنجه نرم می‌کنیم، تصریح کرد: بنابراین می‌طلبد که نظارت بیشتری در این زمینه داشته باشیم و برای صدور احکام برداشت‌کنندگان غیرمجاز جدیت بیشتری به خرج داده شود که خوشبختانه نیروی انتظامی همواره همراهی مناسبی در این زمینه داشت. بهره‌برداری کامل از سد گلورد
داوودیان افزود: بیشتر در مناطق شرقی مازندران با کمبود آب و کاهش حجم سفره‌های زیرزمینی مواجه هستیم. البته خوشبختانه سد گلورد امسال به طور کامل بهره‌برداری می‌شود. با توجه به تکمیل عملیات ساخت پل زیرقوسی، دریچه‌های سد بسته شد و امیدواریم که امسال با آبگیری کامل این سد بخشی از مشکلات تامین آب شرق مازندران برطرف شود. مدیریت منابع آبی ناکارآمد، عامل تشدید بحران مدیریت نادرست منابع آبی و نبود برنامه‌ای جامع برای کنترل مصرف آب، این فاجعه را تشدید کرده است. در حالی که کشور‌های پیشرفته با روش‌های نوین مانند آبیاری هوشمند، بازچرخانی آب و کاهش برداشت‌های غیرمجاز از منابع زیرزمینی محافظت می‌کنند، مازندران هنوز با سیاست‌های ناکارآمد و بی‌برنامگی به سمت خشکی و فرونشست در حرکت است. وقت تصمیم‌گیری قاطع است! مسئولان باید فوراً وارد عمل شوند! باید برداشت بی‌رویه از منابع آب متوقف شود، نظارت بر تغییر کاربری‌ها جدی‌تر شود و پروژه‌های علمی برای احیای منابع آبی اجرایی شود. اگر اکنون اقدام نکنیم، فردا خیلی دیر خواهد بود و مازندران، با دشت‌های ترک‌خورده و زیرساخت‌های تخریب‌شده، به یک منطقه غیرقابل سکونت تبدیل خواهد شد.