کد خبر: ۱۶۷۶۰۴

تاریخ: ۰۸ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۳:۱۳

گزارش: امیر طاها بینام

نشست تشکل‌های کارگری در میدان تغییر از چالش‌ها تا توانمندی؛/تشکل‌های کارگری و کارفرمایی باید قواعد بازی را بلد باشند

نشست تشکل‌های کارگری در میدان تغییر از چالش‌ها تا توانمندی توسط موسسه کار و تامین اجتماعی برگزار شد

به گزارش خبرنگار بازارکار، جعفر محمدی مدیر کل تشکل‌های کارگری و کارفرمایی با اشاره به مشکلات موجود در تشکل‌ها و اقدامات لازم برای حل آن‌ها گفت: اولین اقدام لازم در رابطه با تشکل‌ها، حمایت و توانمندسازی آنهاست. همچنین منطبق نبودن مقررات ما در تشکل‌ها با مقررات بین‌المللی بر اساس آزادی فعالیت تشکل‌ها یکی دیگر از چالش‌های ماست که باید به آن رسیدگی شود. فعالیت تشکل‌ها باید بر اساس مقابله‌نامه‌های بین‌المللی باشد.
همچنان اعتقاد راسخی به تشکل‌ها وجود ندارد
در ادامه فرزاد یوسفی مدیر کل سابق تشکل‌های کارگری و کارفرمایی با اشاره به لزوم حضور همه فعالان بازار کار برای بهبود وضعیت تشکل‌ها خاطرنشان کرد: به عقیده من باید تشکل‌ها در همه صنایع و صنوف وارد عمل شوند و پای کار بیایند. متاسفانه دولت همچنان اعتقاد راسخی به تشکل‌ها ندارد. بحث این است که در گفتگو و تعامل اجتماعی به سوی این تشکل‌ها هنوز گشوده نشده است. بسیاری از مدیران ما در دولت‌های گذشته حتی دفتر تشکل‌ها را نمی‌شناختند. نگاه‌های سلیقه‌ای و حزبی هم مزید بر علت شده تا وضعیت مناسبی در زمینه همکاری با تشکل‌ها وجود نداشته باشد. همین باعث می‌شود که تشکل‌ها بی روح شوند. متاسفانه ما در این مورد نیز دچار آفت بروکراسی اداری شدیم و همین کار ما را سخت کرده است. توانمندسازی تشکل‌ها تنها در سایه اجرای سند ملی کار شایسته معنا پیدا می‌کند.
در ادامه آرش فراز مشاور حقوقی تشکل‌های کارگری و کارفرمایی با اشاره به موضوع اجرای سند ملی کار شایسته به عنوان یکی از اصلی‌ترین اسناد حوزه کار کشور خاطرنشان کرد: متاسفانه با وجود تاکیدات فراوان روی ضرورت اجرای سند ملی کار شایسته، این اتفاق رخ نداد و این سند به طور کامل اجرا نشد. این خلا، بر کارآمدی تشکل‌های کارگری تاثیر منفی گذاشته است. همچنین محدودیت‌های قانونی و اجرایی سبب شده تا امکان فعالیت آزادانه تشکل‌ها از بین برود. از منظر درون تشکلی نیز عدم توانایی چانه‌زنی تشکل‌ها به علت نبود آموزش‌های تخصصی از چالش‌هایی است که برای تشکل‌های کارگری و کارفرمایی ما وجود دارد.
وی با اشاره به راهکار‌های موجود برای ارتقا وضعیت تشکل‌ها اظهار کرد: تقویت گفتگوی اجتماعی و ارتقا نقش تشکل‌ها در سیاست گذاری‌ها، افزایش حمایت‌های اجتماعی از کارگران و آموزش و ظرفیت‌سازی برای رهبران و اعضای تشکل‌ها بخشی از راهکار‌هایی است که می‌تواند به بهبود عملکرد و شرایط فعلی تشکل‌های کارگری و کارفرمایی کمک کند.
فراز در پایان بر لزوم توجه ویژه روی اجرای سند ملی کار شایسته تاکید کرد و گفت: در انتها باید دانست که توانمندسازی این نهادها، تنها زمانی معنا پیدا می‌کند که اجرای سند ملی کار شایسته بر اساس نماگر‌ها و معیار‌های طراحی شده در موسسه کار و تامین اجتماعی در دستور کار قرار گیرد. تحقق این امر نه تنها شرایط کارگران را بهبود می‌بخشد، بلکه موجب افزایش بهره‌وری، رشد اقتصادی و عدالت اجتماعی در کشور خواهد شد.
مافیا، بزرگترین چالش تشکل‌های کارگری و کارفرمایی کشور
همچنین اکبر شوکت نماینده کانون انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی کشور با اشاره به نقش ارتباطی تشکل‌ها میان دولت و مردم اظهار کرد: تشکل‌ها و سندیکا‌ها میتوانند رابط بین حاکمیت و مردم باشند و مشکلات را انتقال و راه‌حل‌ها را ارائه دهند. ما باید به دنبال پاسخ این پرسش باشیم که چرا این مدل بعضا در کشور ما جواب نمی‌دهد؟ سوال بعدی این است که چرا وقتی این مدل جواب می‌دهد نیز به دلیل زحمات و تلاش‌های فردی برخی فعالان کارگری معدود است؟
وی با اشاره به وجود مافیا در سیستم کار و کارگری کشور ادامه داد: مافیا تنها مانند مافیا‌های ایتالیایی نیست. هر گروهی که ضد منافع جامعه حرکت کند مافیاست. این مافیا میتواند یک فرد یا یک گروه باشد. این مافیا در مقابل تشکل‌ها و کانون‌های کارگری و کارفرمایی نیز وجود دارد. این یکی از بزرگترین موانعی است که در برابر کار تشکیلاتی در کشور وجود دارد. متاسفانه برخی از تشکل‌ها نیز خود به این وضعیت دامن میزنند و به جای اینکه عضویت‌محور جلو بروند، در برخی موارد پول‌هایی از نهاد‌های دولتی به عنوان بودجه دریافت می‌کنند و در عوض اعتراضی به مسائلی نظیر پایین بودن نرخ دستمزد یا قانون سن بازنشستگی نمی‌کنند.
شوکت با ارائه پیشنهادی با محوریت حذف پیمانکاران و سپردن کار به کارگران به صورت مستقیم گفت: باید به جای بزرگتر کردن دولت و افزایش حجم آن، کار‌ها در قالب تعاونی‌های کارگری به خود کارگران سپرده شود و نقش پیمانکاران تا حد ممکن کاهش پیدا کند. این دقیقا همان نقطه‌ای است که مقابله با مافیای این موضوع سخت می‌شود. ما این کار را در یک پتروشیمی انجام دادیم و به قطع میگوییم که در نود درصد صنایع می‌تواند این اتفاق و حذف شدن پیمانکار اتفاق بیفتد و درآمد کارگران به صورت مستقیم افزایش پیدا کند. ما این طرح را به مجلس نیز ارائه کردیم، اما به همان دلایل فوق، پیگیری نشد.

تشکل‌های کار گری و کارفرمایی باید قواعد بازی را بلد باشند
در ادامه دکتر محمد رضا سپهری با اشاره به ساختار‌ها و قواعد تعاملات ذی نفعان حوزه کار خاطرنشان کرد: علاوه بر ساختار، باید درباره قواعد بازی در تشکل‌های کارگری و کارفرمایی نیز صحبت شود. اگر یک تشکل میخواهد به بازی گرفته نشود باید قواعد بازی را بلد باشد. این نیازمند آموزش است و قیودی نیز برای آن وضع شده است. امروز در کشور ما، نهاد‌های بازار کار باید نه تنها در تصمیم‌گیری، بلکه در تصمیم‌سازی نیز تاثیرگذار باشند. در این پروسه، اهداف و راهبرد‌هایی وجود دارد که در کنار آن فرایند چانه‌زنی و مذاکره و گفتگو‌های اجتماعی نیز مطرح می‌شود. ما باید یاد بگیریم که چگونه مذاکره کنیم. متاسفانه اکثر مذاکرات ما به درگیری منجر می‌شود.
پیشکسوت حوزه بازارکار با اشاره به اهمیت توجه به موضوع گفتگو در تشکل‌ها اظهار کرد: در دنیا نهاد‌های مدنی رشد زیادی داشته اند و به این نتیجه رسیده اند که باید مشکلات خود را با گفتگو حل کنند. گفتگوی دوجانبه و سه‌جانبه به ویژه گفتگو با دولت بر مبنای تعامل موضوع بسیار مهمی است. در گذشته و در جوامع کمونیستی و سوسیالیستی رویکرد مبتنی بر تضاد بود، اما این رویکرد امروز جواب نمی‌دهد و گفتگو شکل نمی‌گیرد. ما باید گفتگو را به ذینفعان بازار کار آموزش دهیم.

سپهری با تاکید بر لزوم ارائه آموزش‌های لازم به تشکل‌ها ادامه داد: ما باید تاکتیک‌های نفوذ را به تشکل‌ها آموزش دهیم. لابی‌گری باید به کانون‌ها و تشکل‌های ما آموزش داده شود تا تشکل‌ها بدانند که چطور به مجلس، دولت و ... نفوذ کنند و حرف خود را به کرسی بنشانند. همچنین اصول حکمرانی شایسته باید به تشکل‌ها آموزش داده‌شود و کارگران نیز مشارکت مناسبی در تصمیمات تشکل داشته باشند.
وی با اشاره به لزوم کاهش مداخله گری دولت در روابط کار گفت: نکته مهم این است که ما باید در روابط کار به سمت کاهش نقش مداخله‌گری دولت پیش برویم و نقش دوات را به حالت بهینه برسانیم. خود کارگران و کارفرمایان باید این چارچوب را رعایت کند و دولت نیز در همان راستا حرکت کند. سپردن کار‌ها و مسئولیت‌های تشکل‌ها و سمن‌ها به دولت سبب بزرگ شدن دولت و پایین آمدن کارایی دولت می‌شود. علاوه بر آن، بزرگ شدن دولت و نبود تشکل‌ها باعث می‌شود تا دولت تنها بماند و به خصوص در شرایط بحرانی کسی را کنار خود نداشته باشد.
سپهری با اشاره به لزوم فداکاری و کنار گذاشتن منیت برای موفقیت جامعه تشکل‌ها اظهار کرد: ما باید تلاش کنیم که مطالبات جامعه کارگری قانونمند شود. ما چندین سال است که سه تشکل کارگری داریم که نتوانسته ایم آن‌ها را هم راستای هم کنیم و حداقل آن‌ها را به عنوان یک کنفدراسیون به سازمان بین‌المللی کار بفرستیم. این نبود هماهنگی و هم افزایی سبب شده تا هر سه تشکل تضعیف شوند. برای رسیدن تشکل‌ها به سطحی قابل قبول، باید منیت را کنار گذاشت و با حفظ نقش و جایگاه برای رسیدن به وضعیتی مطلوب و تعامل با دنیا، همکاری بیشتری بین تشکل‌ها با اجرای نظام تدبیر شایسته ایجاد کرد.
وی در انتها تاکید کرد: به طور خلاصه، نهاد‌های بازار کار نیازمند تدبیر شایسته و حکمرانی شایسته هستند. ما اگر بتوانیم توانمند سازی تشکل‌ها را به درستی انجام دهیم بخش بزرگی از مسیر را طی کرده ایم. همین موضوع نیز متقابلا مستلزم همکاری همه فعالان بازار کار است.

بسیاری از مطالبات توسط دولت فراموش می‌شود، اما تشکل‌ها نباید آن را فراموش کنند
در پایان این نشست نیز ابراهیم صادقی فر رییس موسسه کار و تامین اجتماعی نیز با تاکید بر لزوم ارائه پیشنهاد و راه حل برای از میان برداشتن چالش‌های بازار کار کشور گفت: موسسه کار و تامین اجتماعی آمادگی کامل دارد تا تمام پیشنهاد‌ها از سوی تشکل‌های مختلف را بشنود و پاسخ‌های آن‌ها را برای پرسش‌های همیشگی جامعه کارگری ایران دریافت کند. این نقش مهمی است که تشکل‌های کارگری و کارفرمایی می‌توانند در تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی ایفا کنند.

وی افزود: بسیاری از مطالبات توسط دولت فراموش می‌شود، اما تشکل‌ها نباید آن را فراموش کنند و به دنبال سهم خود در سیاستگذاری، حکمرانی، تصمیم‌گیری و اجرای این تصمیمات در بازار کار باشند و حرف ۱۵ میلیون کارگر رسمی بیمه شده در کشور را فریاد بزنند. همه این‌ها بستر، زیرساخت و امکاناتی می‌خواهد که تشکل‌ها ابتدا باید تدبیری برای آن بیاندیشند. تشکلی که نتواند نیاز‌های اولیه خود را تامین کند، نمیتواند مطالبه‌گر باشد. همه این موارد برای بسته سیاستی ما که قرار است در پایان این نشست‌ها تدوین شود، بسیار کلیدی و حائز اهمیت خواهد بود. سوال اصلی این است که چه باید کرد؟ طرح مسئله عالی است، اما در پایان این راه‌حل‌های پیشنهادی است که مهم خواهد بود.

گزارش: امیر طاها بینام