کد خبر: ۱۷۳۱۴۲

تاریخ: ۲۴ شهريور ۱۴۰۴ - ۱۰:۱۹

نمدمالی؛ هنری باستانی که هویت فرهنگی را زنده نگه داشته است

نمدمالی یکی از هنر‌های باستانی ایران است که در بسیاری از نقاط کشور، به ویژه بسیاری از مناطق و شهر‌های خراسان رضوی مانند محلات عشایری و شهرهایی، چون نیشابور، بردسکن، کلات و ... ریشه‌های عمیق فرهنگی دارد.

این هنر با استفاده از الیاف پشمی و روش‌های خاص تولید می‌شود و محصولاتی متنوع از جمله زیرانداز، تن‌پوش و لوازم تزئینی را ارائه می‌دهد. در واقع نمد به عنوان یک بافته سنتی، نه تنها یک صنعت دستی، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی این منطقه را نیز تشکیل می‌دهد.

تاریخچه نمدمالی به دوران‌های باستانی بازمی‌گردد و شواهد نشان می‌دهد که از این هنر در زندگی روزمره انسان‌ها به ویژه در اقلیم‌های سرد و کوهستانی استفاده می‌شده است. همچنین نمد به دلیل خواص عایق حرارتی و رطوبتی‌اش، به عنوان یک پوشش و ماده‌ای برای تولید لباس، زیرانداز و حتی چادر در جوامع چادرنشین به کار می‌رفته است.

در واقع نمدمالی به عنوان یک هنر باستانی، نه تنها نیاز‌های روزمره انسان‌ها را برآورده می‌کند، بلکه یک اثر هنری و فرهنگی است. در دنیای امروز که به سمت استفاده از مواد مصنوعی و صنعتی حرکت می‌کند، نمدمالی نشان دهنده ارزش‌های سنتی و زیباشناسی فرهنگی است.

اعظم ناصری، کارشناس صنایع‌دستی در گفت‌و‌گو با ایسنا گفت: نمدمالی نه تنها یک صنعت دستی بلکه یک میراث فرهنگی با ارزشی است که باید از آن محافظت و ترویج شود.

وی این هنر باستانی را نشان دهنده زیبایی‌های طبیعت و توانایی‌های انسانی دانست و تصریح کرد: نمدمالی خلق آثار هنری است و باید به نسل‌های آینده منتقل شود.

این کارشناس صنایع‌دستی بیان کرد: تلاش برای نگهداشت این هنر می‌تواند به تقویت هویت ملی و معرفی فرهنگ غنی ایرانی در عرصه جهانی منجر شود و نمدمالی را به عنوان یک نماد از هنر و فرهنگ ایران به نسل‌های آینده منتقل کند.

وی با تأکید بر اینکه با حمایت و توجه به این هنر باستانی، می‌توانیم به حفظ و گسترش نمدمالی به عنوان یک میراث فرهنگی ارزشمند کمک کنیم و به جهانیان نشان دهیم که هنر و فرهنگ ایرانی چه زیبایی‌ها و ارزش‌هایی را در خود نهفته دارد، خاطرنشان کرد: امیدوارم با تلاش‌های مستمر، نمدمالی به عنوان یک سمبل از فرهنگ و هنر ایران در عرصه‌های بین‌المللی شناخته و به نسل‌های آینده منتقل شود.

ناصری با بیان اینکه فرآیند تولید نمد به شیوه‌ای انجام می‌شود که آن را از سایر بافته‌های پارچه‌ای متمایز می‌کند، افزود: نمدمالی نه تنها یک هنر دستی است، بلکه نمایانگر هویت فرهنگی بسیاری از شهر‌های خراسان رضوی و ایران به شمار می‌رود.

وی با اشاره به اینکه این هنر باستانی به نسل‌های گذشته منتقل شده و امروز نیز در برخی مناطق ایران به ویژه نیشابور، بردسکن و حتی مناطق عشایری همچنان یک صنعت فعال و پربازده است، تصریح کرد: نمدمالی به عنوان یک میراث فرهنگی، اهمیت زیادی دارد و تلاش‌هایی برای حفظ و احیاء این هنر ارزشمند در حال انجام است.

فرآیند تولید نمد و ویژگی‌های آن

این کارشناس صنایع‌دستی ادامه داد: در فرآیند تولید نمد، از الیاف پشمی گوسفند، صابون و زرده تخم‌مرغ استفاده می‌شود؛ این ترکیب به نمد خاصیت نرم و انعطاف‌پذیری می‌دهد. در این فرآیند، الیاف پشمی با ایجاد رطوبت و فشار در هم تنیده می‌شوند و به شکل نمد درمی‌آیند، این روش نیاز به دقت و مهارت دارد و هنرمندان نمدمالی با تجربه و دانش خود، محصولات با کیفیتی تولید می‌کنند.

وی یکی از ویژگی‌های بارز نمد را مقاوم بودن آن در برابر آتش مقاوم دانست و تصریح کرد: نمد به‌سادگی نمی‌سوزد و این خاصیت نمد را به گزینه‌ای ایده‌آل برای استفاده در فصول سرد و گرم تبدیل کرده است.

ناصری با بیان اینکه نمد عایق بسیار خوبی است و به دلیل عدم عبور رطوبت، در طول تاریخ به ویژه برای چادرنشینان که در اقلیم‌های مختلف زندگی می‌کنند، بسیار مورد استفاده قرار گرفته است، اظهار کرد: این قابلیت‌ها، نمد را به یک ماده اساسی در زندگی روزمره تبدیل کرده است.

چالش‌های این هنر

ناصری در ادامه با بیان اینکه با وجود ارزش‌های فرهنگی و تاریخی نمدمالی، این هنر با چالش‌هایی نیز مواجه است، یکی از این چالش‌ها را کاهش تعداد هنرمندان فعال در این حوزه دانست و خاطرنشان کرد: با گذشت زمان و تغییرات اجتماعی، جوانان کمتر به این هنر روی می‌آورند به همین دلیل، لازم است که به ترویج و آموزش این هنر به نسل‌های جوان توجه بیشتری شود.

وی با اشاره به اینکه تولید نمد در گذشته در بسیاری از شهرستان‌ها و روستا‌ها رونق داشته است، اما امروزه این صنعت به شدت کاهش یافته و در حال فراموشی است، گفت: تغییرات در سبک زندگی و عدم تطابق محصولات نمدی با دکوراسیون‌های مدرن امروزی، به ویژه به دلیل بوی قوی پشم، از جمله عواملی هستند که به کاهش تقاضا برای نمد منجر شده‌اند.

این کارشناس صنایع‌دستی افزود: همچنین، محدودیت در تنوع محصولات نمدی و عدم انتقال صحیح دانش و مهارت‌های بومی به نسل‌های جدید، از دیگر دلایل افت این هنر سنتی به شمار می‌آید.

وی بیان کرد: البته برگزاری کارگاه‌های آموزشی و نمایشگاه‌های صنایع‌دستی به منظور آشنایی بیشتر مردم با نمدمالی و ترویج این هنر، می‌تواند تأثیر مثبتی بر این صنعت داشته باشد.

نقش زنان در نمدمالی

این کارشناس صنایع‌دستی همچنین نقش زنان را در نمدمالی نقش بسیار مهم دانست و افزود: تعداد قابل توجهی از هنرمندان نمدمالی، زنان هستند که با مهارت و هنر خود، محصولات زیبایی تولید می‌کنند.

وی با بیان اینکه این امر نه تنها به حفظ این هنر کمک می‌کند بلکه به ایجاد اشتغال و درآمدزایی برای خانواده‌های آنها نیز منجر می‌شود، گفت: ترویج نمدمالی به عنوان یک صنعت دستی می‌تواند به توانمندسازی اقتصادی زنان و تقویت جایگاه آنها در جامعه کمک کند.

ناصری با اشاره به اینکه نمدمالی همچنین دارای پتانسیل بالایی برای صادرات است، خاطرنشان کرد: با توجه به زیبایی و کیفیت بالای محصولات نمدی، این هنر می‌تواند در بازار‌های بین‌المللی جایگاه مناسبی پیدا کند. تبلیغ و ترویج نمدمالی در سطح جهانی، می‌تواند به افزایش درآمدزایی و شناساندن فرهنگ ایرانی به دیگر کشور‌ها کمک کند.

وی اظهار کرد: با برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی و همکاری با برند‌های معتبر خارجی، می‌توان محصولات نمدی را به جهانیان معرفی کرد و در نتیجه به گسترش بازار فروش و افزایش درآمد هنرمندان نمدمالی کمک کرد.

نمدمالی یک هنر سنتی؛ نیازمند مهارت و تجربه

این کارشناس صنایع‌دستی با بیان اینکه توجه به نمدمالی و تلاش برای حفظ آن به عنوان یک میراث فرهنگی، نه تنها به هنرمندان کمک می‌کند بلکه به جامعه نیز نفع می‌رساند، تصریح کرد: حمایت‌های دولتی و خصوصی در این زمینه می‌تواند به احیای این هنر و ایجاد اشتغال در مناطق روستایی کمک کند.

وی گفت: با توجه به اینکه نمدمالی به عنوان یک هنر سنتی، نیاز به مهارت و تجربه دارد، می‌توان با ایجاد دوره‌های آموزشی و کارگاه‌های تخصصی، نسل‌های جدید را به این هنر علاقه‌مند کرد.

ناصری با تأکید بر اینکه استفاده از فناوری‌های نوین در تولید نمد نیز می‌تواند به بهبود کیفیت و افزایش تنوع محصولات کمک کند، بیان کرد: با بهره‌گیری از روش‌های مدرن و ترکیب آنها با تکنیک‌های سنتی، می‌توان نمدمالی را به یک صنعت پویاتر و جذاب‌تر تبدیل کرد؛ قطعاً این اقدام می‌تواند به جلب توجه مشتریان جدید و افزایش فروش محصولات نمدی منجر شود.