کد خبر: ۱۷۵۹۱۴

تاریخ: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۰:۵۳

گفت‌وگوی تفصیلی بازارکار با مدرس دانشگاه و فعال حوزه هنر صنعت مد و لباس

تأثیر قطعی اینترنت بر حوزه مد و پوشاک

در دنیای امروز، اینترنت تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه یکی از زیرساخت‌های اصلی اقتصاد، آموزش و زیست اجتماعی به شمار می‌رود. اختلال یا قطعی اینترنت، به‌ویژه برای صنایعی که به ارتباط مستمر با بازار و مخاطب وابسته‌اند، پیامدهای گسترده‌ای به همراه دارد. صنعت مد و پوشاک یکی از همین حوزه‌هاست؛ صنعتی اشتغال‌زا و زنجیره‌ای که از طراحی و تولید تا بازاریابی، فروش و آموزش، پیوندی عمیق با فضای دیجیتال دارد.

در همین راستا، با سیامک ناظمی، مدرس دانشگاه و فعال حوزه هنر–صنعت مد و لباس، مصاحبه کردیم و به گفت‌وگو نشستیم تا ابعاد مختلف محدودیت‌های اینترنت، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن و تأثیر این شرایط بر آینده صنعت مد و پوشاک را بررسی کنیم.

محدودیت‌های اینترنت در ماه‌های اخیر، این صنعت را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است؛ از اختلال در خطوط تولید و فروپاشی بازاریابی آنلاین گرفته تا تهدید معیشت حدود یک میلیون شاغل مستقیم و آسیب به بخش دانشگاهی و آموزش طراحی لباس. هم‌زمانی این بحران با ماه‌های پایانی سال و فصل اوج فروش پوشاک، نگرانی فعالان این حوزه را دوچندان کرده است.

به‌عنوان فردی که هم در فضای دانشگاهی و هم در بطن صنعت مد و پوشاک حضور دارید، ارزیابی کلی شما از تأثیر قطعی اینترنت بر این حوزه چیست؟

قطعی اینترنت را باید یکی از جدی‌ترین شوک‌های واردشده به صنعت مد و پوشاک در سال‌های اخیر دانست. این صنعت به‌طور هم‌زمان در سه جبهه اصلی تولید، بازاریابی و اعتماد عمومی دچار بحران شده است.

برخلاف تصور رایج، مد و پوشاک فقط یک فعالیت تجاری ساده نیست، بلکه یک اکوسیستم پیچیده اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. وقتی اینترنت قطع می‌شود، این اکوسیستم دچار اختلال زنجیره‌ای می‌شود که آثار آن در کوتاه‌مدت و بلندمدت قابل مشاهده است.

اگر بخواهیم جزئی‌تر صحبت کنیم، قطعی اینترنت چه تأثیری بر بخش تولید گذاشته است؟

در حال حاضر، تولید پوشاک بدون ابزار‌های دیجیتال تقریباً غیرممکن یا بسیار پرهزینه است. در خطوط تولید از نرم‌افزار‌های طراحی الگو، مدیریت سفارش، کنترل موجودی، برنامه‌ریزی تولید و حتی ارتباط با تأمین‌کنندگان استفاده می‌شود که اغلب نیازمند اینترنت هستند.

با قطعی اینترنت، این نرم‌افزار‌ها عملاً از دسترس خارج شده‌اند و نتیجه آن کاهش سرعت تولید، افزایش خطا و حتی توقف کامل برخی خطوط تولید بوده است.

اگر این شرایط ادامه‌دار شود، تولیدکنندگان ناچار می‌شوند به روش‌های سنتی بازگردند؛ روش‌هایی که نه‌تنها زمان‌بر هستند، بلکه از نظر اقتصادی هم به‌هیچ‌وجه توجیه‌پذیر نیستند و در نهایت باعث کاهش رقابت‌پذیری برند‌های داخلی می‌شوند.

آسیب بعدی که به آن اشاره می‌شود، حوزه بازاریابی و فروش است. این بخش چگونه تحت تأثیر قرار گرفته؟

بر اساس آمار رسمی وزارت صمت، حدود سه سال پیش ۷۵ درصد برند‌ها و آنلاین‌شاپ‌های فعال در فضای مجازی متعلق به حوزه پوشاک بودند. با توجه به رشد فروش آنلاین در سال‌های اخیر، بدون شک این سهم امروز بیشتر هم شده است.

قطعی اینترنت عملاً این بخش را فلج کرده است. فروشگاه‌های آنلاین، صفحات اینستاگرامی برندها، ارتباط مستقیم با مشتری، تبلیغات دیجیتال و حتی خدمات پس از فروش دچار اختلال جدی شده‌اند.

نکته مهم این است که بسیاری از این کسب‌وکار‌ها ماه‌ها و حتی سال‌ها روی سئو، تولید محتوا و جذب مخاطب سرمایه‌گذاری کرده بودند، اما اکنون این سرمایه اجتماعی به‌راحتی از بین می‌رود و بازگرداندن اعتماد و توجه مخاطب فرآیندی بسیار دشوار و زمان‌بر است.

این وضعیت چه پیامدی برای اشتغال در صنعت مد و پوشاک دارد؟

حدود یک میلیون نفر به‌صورت مستقیم در ایران در حوزه هنر–صنعت مد، لباس و پوشاک شاغل هستند و اگر مشاغل غیرمستقیم را هم در نظر بگیریم، این عدد بسیار بالاتر می‌رود.

وقتی تولید و فروش مختل می‌شود، اولین پیامد آن ناامنی شغلی است. بسیاری از این افراد، از کارگران تولیدی گرفته تا طراحان، فروشندگان، عکاسان و فعالان بازاریابی دیجیتال، در معرض بیکاری قرار می‌گیرند.

در صورت تداوم این شرایط، علاوه بر افزایش بیکاری، نهاد‌هایی مثل سازمان تأمین اجتماعی نیز با فشار مضاعف برای پرداخت بیمه بیکاری مواجه خواهند شد و این موضوع می‌تواند به نارضایتی‌های اجتماعی دامن بزند.

شما تأکید ویژه‌ای بر مسئله اعتماد عمومی دارید. چرا این موضوع در صنعت پوشاک اهمیت دارد؟

مد و پوشاک یک صنعت اعتمادمحور و هویت‌ساز است. مردم صرفاً لباس نمی‌خرند؛ آنها به یک برند، یک سبک زندگی و یک روایت اعتماد می‌کنند.

وقتی ارتباط برند با مخاطب قطع می‌شود، این اعتماد به‌تدریج فرسوده می‌شود. از سوی دیگر، شرایط روانی و اقتصادی جامعه هم به‌گونه‌ای است که تمایل مردم به خرید کاهش یافته و همه این عوامل دست‌به‌دست هم داده تا بازار با رکود جدی مواجه شود.

آیا این بحران فقط محدود به خود صنعت پوشاک است؟

خیر، صنعت مد و لباس یک زنجیره به‌هم‌پیوسته است. صنایع وابسته مثل نساجی، چاپ و بسته‌بندی، تبلیغات، حمل‌ونقل، عکاسی صنعتی و حتی آموزش‌های تخصصی نیز به‌شدت تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.

وقتی یک حلقه از این زنجیره دچار مشکل می‌شود، سایر حلقه‌ها هم آسیب می‌بینند و این موضوع اثرات دومینویی ایجاد می‌کند.

با نزدیک شدن به شب عید، این شرایط چه تأثیری بر بازار پایان سال خواهد داشت؟

به‌طور سنتی، حدود ۴۰ درصد فروش سالانه پوشاک در ماه‌های پایانی سال، به‌ویژه اسفندماه اتفاق می‌افتد. تولیدکنندگان هم معمولاً از پاییز برای این بازه برنامه‌ریزی می‌کنند.

اما امسال به‌دلیل اختلال در تولید و کاهش تقاضا، پیش‌بینی می‌شود بازار شب عید با افت جدی مواجه شود؛ موضوعی که می‌تواند فشار مالی مضاعفی به فعالان این حوزه وارد کند.

برخی راهکار‌های کوتاه‌مدت مانند معافیت‌های مالیاتی مطرح شده است. آیا این اقدامات کافی است؟

این اقدامات بیشتر مُسکن‌های موقت هستند. شاید در کوتاه‌مدت کمی از فشار بکاهند، اما راه‌حل ریشه‌ای نیستند.

مشکل اصلی صنعت پوشاک، کاهش سرمایه در گردش، مشکلات تأمین ارز، دسترسی به مواد اولیه و ماشین‌آلات است. بدون حل این مسائل ساختاری، هیچ بسته حمایتی کوتاه‌مدتی نمی‌تواند صنعت را نجات دهد.

در پایان، تأثیر قطعی اینترنت بر بخش دانشگاهی و آموزش طراحی لباس را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

برای بخش دانشگاهی، قطعی اینترنت واقعاً یک بحران جدی است. امروز بخش عمده‌ای از آموزش، منابع درسی، جزوه‌ها و حتی ارتباط استاد و دانشجو در بستر فضای مجازی انجام می‌شود.

عدم دسترسی به این منابع، کیفیت آموزش را کاهش داده و روحیه دانشجویان را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. حتی برگزاری کلاس‌های آنلاین در پلتفرم‌های داخلی هم عملاً با مشکلات جدی همراه بوده و همه اینها کار آموزش را بسیار دشوار کرده است.