توقف ساخت سد هراز در پس سد زباله / 110 هزار هکتار از اراضی کشاورزی مازندران در انتظار آب

به گزارش خبرنگار ایرنا ، سد هراز یکی از ابر پروژه های مازندران محسوب می شود که در حال حاضر سیزدهمین سال آغاز عملیات اجرایی اش را طی می‌کند و طبق آخرین برآوردها تا به امروز فقط ۴۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. این سد که قرار است وظیفه تامین آب زراعی و کشاورزی ۱۱۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان در ۱۴ شهرستان و ۵۰۰ روستا را بر عهده داشته باشد، طبق پیش بینی ها با ظرفیت ۶۵۰ میلیون متر مکعبی فعال خواهد شد. گذشته از بهانه هایی مانند تخصیص قطره چکانی اعتبارات یا لزوم ساخت راه جایگزین برای بخشی از جاده هراز که تحت تاثیر سد قرار می گیرد ، سد هراز از معضلی جدی و خطرناک رنج می برد که آن هم وجود دفنگاه زباله شهرستان آمل به نام « عمارت » با قدمتی ۴۰ ساله در همسایگی دیوار به دیوارش است ؛ عمارت زباله ای که طبق گزارش های رسمی مسئولان محیط زیست در حال حاضر نیز سالانه حجم قابل توجهی از شیرابه را به رودخانه خروشان هراز روانه می کند. شاید بتوان سد هراز را با سد گتوند مقایسه کرد با این تفاوت که گتوند از گنبد های نمکی رنج می برد و سد هراز با شیرابه میلیون ها تن زباله تهدید می شود ؛ تهدیدی که عمارت زباله آمل را به چالشی خطرناک و حساس برای سد سازی در بستر رودخانه هراز تبدیل کرده است. علاوه بر این سال ها است مردم آمل به عنوان گذرگاه نشینان رودخانه و کشاورزان دلتای هراز نگران پیامدهای خطر زیست محیطی نفوذ شیرابه زباله عمارت به سد و سپس به اراضی کشاورزی و به خصوص شالیزارهایشان هستند. حال این پرسش مطرح می شود که با وجود عمارت و شیرابه آن، تکلیف سد هراز چه خواهد شد؟ البته این پرسش را چندی پیش سیدمحمود حسینی پور استاندار مازندران هم در جمع مدیران شرکت آب و فاضلاب و آب منطقه ای استان مطرح و از این که طراحان و مجریان از آغاز به این معضل توجه نداشتند و جانمایی سد را اینگونه رقم زدند ، ابراز نگرانی کرده بود. عمارت نام منطقه ای در ۳۰ کیلومتری جنوب شهرآمل در مسیر جاده و رودخانه هراز است که اکنون در دهه چهارم عمرش به سر می برد و در این چند دهه میزبان زباله بیش از ۱۵ شهرستان مرکزی مازندران بوده است. تنها یک جست و جوی ساده در اینترنت با کلیدواژه « عمارت زباله » می توان به ده ها مطلب در باره این کوه زباله رسید که بیشترشان وعده و وعید مسوولان طی دو دهه گذشته است که قرار بود برای از بین بردنش است ، وعده هایی که هنوز هیچ یک به سرانجامی نرسیده است . طی سال های اخیر وعده های متعددی برای تخلیه زباله عمارت توسط مسئولین شهری، استانی و کشوری عنوان شد و هر بار نیز مسائلی همچون نبود زمین مناسب، اختلافات محلی بر سر نهایی کردن جانمایی زمین ، کمبود بودجه و یا حتی تغییرات مدیریتی سبب تعویق هرگونه اقدام اثرگذاری شده است. برای وعده هایی که برای تخلیه عمارت داده شد تنها کافیست نگاهی اجمالی به خبرهای ۱۰ سال اخیر در این خصوص بیندازیم. سال ۹۰ وزرات نیرو وعده داد بود که برای حل مشکل ساخت سد طی ۲ سال عمارت زباله را تعطیل و مشکل را حل کند. معضل عمارت نه تنها در بازه زمانی وعده داده شد حل نشد بلکه ۶ سال بعد از آن نیز دستکم سه محل برای دپوی جدید انتخاب شد که به دلایلی از جمله تایید نشدن از سوی محیط زیست یا نگرش جزیره ای دستگاه های دخیل و در بین مسئولین شهرستانی و استانی و یا عدم مقبولیت از سوی سرمایه گذار یکی پس از دیگری خط خورد. پس از آن در آبان ماه سال ۹۸ بود که پای عمارت زباله به شورای اداری شهرستان نیز باز شد . البته ناگفته نماند عمارت زباله پای ثابت هر جلسه ای شهرستانی ، استانی و یا کشوری در آمل بوده است ، اما بی راه نیست اگر بگوییم جلسات تکراری و بی نتیجه. در آن جلسه پس از تاکید فرماندار وقت آمل مبنی بر تخلیه هرچی سریع تر زباله های عمارت ، رییس وقت شورای شهر هم اعلام کرد که مصوبه انتقال زباله عمارت به شورای شهر آمل نیز ابلاغ شد و فرایند انتقال زباله آغاز شده است. خسرو ابراهیم زاده گفته بود : «در حال حاضر شورای شهر آمل با همکاری شهرداری به دنبال انتخاب پیمانکار است تا ابتدا منطقه پاساکش را آماده سازی و سپس اقدام به انتقال زباله از عمارت به جای جدید کند و حدود ۱۰ روز دیگر پیمانکار نیز انتخاب خواهد شد.» اما گویی حرف های این عضو سابق شورا نیز حتی از اتاق جلسه فراتر نرفت ، زیرا پس از آن نه تنها در ۱۰ روز هیچ پیمانکار و تعیین و تکلیفی انجام نشد بلکه مجددا مشکل به خانه اول بازگشت و باز هم مساله زمین ، سد بزرگی بر جابه جایی عمارت شد. ۱۵۰ روز پس از اعلام رییس وقت شورای شهر، مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری مازندران هم طی مصاحبه ای با اشاره به اینکه مجموعه شهرداری آمل اکنون به دنبال زمین ساخت نیروگاه بیوگاز زباله سوز هستند ، گفت که در حال حاضر چند منطقه پیشنهاد شده است که در حال اخذ مجوز ، بررسی های کارشناسان و ارزیابی هیات زیست محیطی است. محمدی به جذب سرمایه گذار برای ساخت نیروگاه نیز اشاره کرد و افزود : تقریبا سرمایه گذار پروژه نیز مشخص شده و فقط مشکل زمین ساخت نیروگاه مطرح است و به محض اخذ مجوز عملیات عمرانی آغاز می شود. با وجود گفته های مدیرکل دفتر فنی استانداری مبنی بر تامین اعتبار از سوی دولت و همچنین نظارت استانداری بر مراحل پردازش زباله ، اما باز هم عمارت محکم تر از هر زمانی پا بر جای ماند و دقیقا یک ماه بعد در ۱۷ خرداد ماه ۹۹ باز هم اختلاف بر سر محل دفن زمین در جلسه شورای اداری شهرستان آمل مطرح شد و این بار نماینده آمل نیز به جمع مخالفان زمین پاساکش اضافه شد و بار دیگر معضل عمارت بی نتیجه ماند. پس از آن در تاریخ ۲۳ آبان ماه سال ۹۹ شهرداری آمل در یک گزارش رسانه ای اعلام کرد که طلسم عمارت زباله آمل شکسته شد . در این گزارش آمده بود که با اختصاص یک قطعه زمین پنج هکتاری در مرتع سنگچال در ۴۰ کیلومتری جاده هراز حل معضل مزمن دپوی زباله آمل و چند شهر همجوار در منطقه عمارت این شهرستان وارد مرحله اجرایی شده است. اما متاسفانه این وعده هم مانند سایر وعده ها رنگ اجرایی به خود نگرفت و حل پرونده « عمارت زباله » به عمر شورای پنجم آمل هم قد نداد تا با افزوده شدن صفحات بیشتر و آزمودن راه‌های دیگر به شورای ششم رسید. شورای ششم نیز بارها در جلسات متعدد اعلام کرده است که سنگچالک محل مناسبی برای دفن زباله نیست و شرایط زیست محیطی لازم را ندارد و این شورا به دنبال راه حلی برای رفع دائمی مشکل عمارت است ، ولی در هر حال با گذشت حدود یک سال از عمر شورای کنونی هنوز اقدام خاص و تصمیمی قاطع درخصوص مساله عمارت گرفته نشده است و متاسفانه تنها به این جمله که حل مشکل عمارت باید به صورت فرا استانی و ملی برطرف شود بسنده شده است. چشم امید به مدیران جدید حال با گذشت یک دهه نقطه عمارت همچنان سر خط ایستاده و تکانی هم نخورده است. عمارت آمل با پشت سر گذاشتن سال های سال وعده های توخالی و آمارها و اطلاعات جلسه پُر کن، اکنون چشم خود را به مدیران جدی دوخته تا برای همیشه هم هراز، هم آمل و هم عمارت را از رنجی چهل ساله و خطری برای آینده نجات دهند. آخرین بار اسفندماه سال گذشته فرماندار آمل در حاشیه سفر مشاور وزیر نیرو برای بازدید از روند سد هراز گفت که با پیگیری های استاندار مازندران یک شرکت دانش‌بنیان در حوزه زباله در آمل مستقر می‌شود و اعتبار موردنیاز این طرح از محل فاینانس تامین خواد شد و آنچه شکل گرفته اراده کلان ملی و استانی برای رفع معضل چندین دهه‌ای آمل است که باید آن را غنیمت شمرد. هرچند که اطلاعات بیشتری توسط فرماندار آمل مبنی بر چگونگی محل و نحوه استقرار این شرکت زباله سوز مطرح نشد ، اما در تاریخ یکم اردیبهشت ماه امسال استاندار مازندران از اجری طرح استحصال گازوئیل از زباله به صورت پایلوت در مقیاس مصرف روزانه ۲۰ تن زباله به زودی در آمل خبر داد سید محمودحسینی پور گفت: این محصول با حضور وزیر کشور رونمایی شد و اکنون در حال نصب تجهیزات این طرح مهم در آمل هستیم. این طرح به صورت پایلوت در مقیاس مصرف روزانه ۲۰ تن زباله بزودی در آمل به بهره برداری خواهد رسید. وی اظهار کرد : پس از انجام مراحل نهایی طرح پایلوت شهرستان آمل، با افزایش ظرفیت استفاده زباله تا سقف ۲۵۰ تن در روز این طرح را در نقاط مختلف استان اجرایی خواهیم کرد. سنگ عمارت ، زنجیر سد از وعده ها که عبور کنیم ،در حال حاضر آنچه مجددا عمارت را بار دیگر برسر زبان ها انداخت، تخلیه مجدد زباله در منطقه عمارت نیست ، زیرا این مسئله دیگر از نظر مردم رنگ باخته است و با تمام غیر طبیعی بودنش به یک امر طبیعی تبدیل شده است. این روزها نگرانی جامعه محلی و فعالان محیط زیستی ساخت سد هراز و تاثیر شیرابه های عمارت بر آبی است که قرار است پشت سد جمع شود با وجود این که اکثر متخصصان محیط زیست بر این باورند که احداث سد هراز با توجه به خشکسالی های مازندران و نقشش در تامین امنیت غذایی کشور یک امر غیر قابل اجتناب است ، اما آنچه که این روزها آنان را نگران کرده است جانمایی سد هراز و تاثیر شیرابه های عمارت بر روی این سد است. نگرانی از احداث سد هراز اخیرا به حدی رسیده است که کارزاری نیز در این خصوص در فضای مجازی راه اندازی شده است.