پویش «سلام محله» در خدمت اشتغال، کارآفرینی و توسعه محلی مددجویان

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به آغاز ثبت‌نام آنلاین از داوطلبان علاقه‌مند برای همکاری در پویش سلام محله گفت: طرح «سلامت اجتماعی محله‌محور» سازمان بهزیستی از روز ۱۴ بهمن با افتتاح ۲۷۰۰ کانون محله و ثبت‌نام بیش از ۲۰ هزار داوطلب آغاز می‌شود. این طرح با هدف ارتقای سلامت اجتماعی، تقویت مشارکت اجتماعی و ایجاد عدالت در دسترسی شهروندان به خدمات اجتماعی اجرا می‌شود.
به گزارش بازارکار از روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، سید جواد حسینی امروز یکشنبه ۱۲ بهمن در نشست با رسانه‌ها گفت: طرح «سلامت اجتماعی محله‌محور» سازمان بهزیستی با تمرکز بر ارتقای سلامت اجتماعی جامعه و برخورداری عادلانه و باکیفیت شهروندان از خدمات اجتماعی اجرا می‌شود.
وی افزود: در این طرح، دو مثلث طلایی به‌عنوان چارچوب اصلی تعریف شده است که شامل اهداف بلندمدت سازمان بهزیستی و رویکردهای روش‌شناختی و راهبردی می‌شود. بر اساس این چارچوب، هدف نهایی بهزیستی دستیابی به سلامت اجتماعی در سطح جامعه و تحقق عدالت در ارائه خدمات است.
رئیس سازمان بهزیستی متذکر شد: در همین راستا، سه راهبرد اصلی برای اجرای طرح سلامت اجتماعی در نظر گرفته شده است که شامل رویکردهای شناختی، خانواده‌محور، مشارکت‌محور و محله‌محور می‌شود. این راهبردها با هدف افزایش اثربخشی مداخلات اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی در سطح محلات طراحی شده‌اند.
چرخش به سمت محله محوری
وی با اشاره به راهبردهای تحول‌آفرین سازمان بهزیستی گفت: برای تحقق رویکرد سلامت اجتماعی، ۱۳ راهبرد تحول‌آفرین طراحی شده است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، چرخش از «مؤسسه‌گرایی و دولت‌محوری» به سمت «محله‌محوری» است.
حسینی در توضیح مفهوم محله‌محوری افزود: در سطح جهان سه مدل اصلی برای اجرای رویکرد محله‌محور وجود دارد. در مدل نخست، سازمان‌های دولتی به محلات ورود می‌کنند و خدمات را در دسترس ساکنان قرار می‌دهند. در مدل دوم، ساختارهای محلی درون محلات شکل می‌گیرد مانند شوراهای محله یا شورایاری‌ها که نقش واسط میان مردم و نهادهای رسمی را ایفا می‌کنند.

به گفته وی، مدل سوم که از آن به‌عنوان خودیاری یا همیاری داوطلبانه محلات یاد می‌شود، مبتنی بر مشارکت مستقیم مردم است. این مدل از ابتدای دهه ۷۰ در سازمان بهزیستی دنبال شده و با شکل‌گیری گروه‌های اجتماع‌محور شامل گروه‌هایی مانند «محب»، «مانا»، «خاتم»، «همیاران خرد مالی» و «همیاران سلامت روان» که در حال حاضر به حدود ۹۰۰ مؤسسه رسمی تبدیل شده‌ است، هستند.
وی ادامه داد: طرح سلام با تکیه بر مدل سوم و با رویکردی تلفیقی از محله‌محوری، فعالیت خود را دنبال می‌کند. در این الگو، فعالیت‌های داوطلبانه و نظام‌مند باید از دل خود محلات شکل بگیرد و دولت نیز نقش حمایتی و تسهیل‌گر را برای تقویت این فعالیت‌ها ایفا کند.
وی در تشریح سوابق و پشتوانه‌های اجرای پویش «سلام محله» گفت: این پویش در سه سطح سازمان بهزیستی، ملی و بین‌المللی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است.
فعالیت ۱۱ هزار گروه داوطلب در بهزیستی 
به گفته وی در سطح سازمان بهزیستی، تجربه اجرای طرح‌هایی مانند «محب»، «خاتم»، «همیاران بانوان سرپرست خانوار» در قالب فعالیت بیش از ۱۱ هزار گروه داوطلب وجود دارد که مجموعاً حدود ۱۲۰ هزار داوطلب سازمان بهزیستی در محلات کشور فعالیت می‌کنند.
وی افزود: در سطح ملی نیز تجربه‌های موفقی همچون بسیج محلات در دوران دفاع مقدس، اجرای طرح بسیج ملی سلامت در دوران همه‌گیری کرونا و مشارکت‌های مردمی در مدیریت بحران‌های طبیعی و حوادث غیرمترقبه در کشور وجود دارد که نشان‌دهنده ظرفیت بالای مشارکت اجتماعی در سطح محلات است.
به گفته وی، در عرصه بین‌المللی نیز نمونه‌های قابل توجهی بررسی شده است از جمله تجربه ژاپن در نظام «کوفیان»، طرح «مدارس به‌عنوان اجتماع محلی» در ویتنام و اجرای برنامه «CBR» (توانبخشی مبتنی بر جامعه) در کشورهای آفریقایی که همگی بر مشارکت مردم و محوریت محله تأکید دارند.
اصول موفقیت محله محوری
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به تحلیل محتوای این تجارب گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد طرح‌های موفق دارای ویژگی‌های مشترکی هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به نقش اساسی مردم، در نظر گرفتن محله به‌عنوان واحد بنیادین، تمرکز بر توسعه مردمی‌سازی، شکل‌گیری کانون‌های اقدام محلی مانند مساجد و مراکز خدماتی، برندسازی فعالیت‌های محله‌محور و تمرکززدایی اشاره کرد.

وی ادامه داد: همچنین تأکید بر اعتمادسازی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، انجام مداخلات به‌موقع و ارائه خدمات پیشگیرانه از دیگر شاخص‌های کلیدی طرح‌های موفق محله‌محور به شمار می‌رود.