خاک تشنه تا مروارید سیاه؛ موفقیت پرورش ماهی خاویاری در سبزوار

به گزارش ایرنا، ماهی خاویاری یکی از گونه‌های بسیار قدیمی و ارزشمند در دنیاست که بیشتر به خاطر تولید خاویار (تخم ماهی) شناخته می‌شود. زیستگاه اصلی این ماهی دریای خزر است و شیلات ایران طرح‌های گسترده‌ای برای پرورش در اسارت و رهاسازی بچه‌ماهیان در دریای خزر انجام می‌دهد.

پرورش ماهی خاویاری در سال‌های اخیر در مناطق کویری مورد توجه قرار گرفته و در سال‌های اخیر در استان‌هایی مانند خراسان جنوبی و خراسان رضوی با تامین شرایط زیستی مناسب به صورت موفق انجام می‌شود.

شهرستان سبزوار نیز با وجود اقلیم گرم و نیمه خشک، ۲۵ درصد تولیدات آبزی پروری خراسان رضوی را به خود اختصاص داده است. فعالیت پرورش ماهی در شهرستان سبزوار همسو با کشاورزی بوده و هیچ گونه مصرف آبی را به همراه ندارد. علاوه بر این، موجب ایجاد اشتغال و افزایش درآمد در روستاها شده و با غنی سازی آب کشاورزی زمینه بهبود کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی را فراهم آورده است.

در کنار تولید آبزیان، تولید ماهیان خاویاری به عنوان گران‌ترین خوراکی جهان در شهرستان سبزوار نیز رشد و توسعه زیادی داشته است، محصولی که به دلیل قیمت بالای گوشت و خاویار و همچنین قابلیت آن در صادرات، کسب درآمد ارزی و ایجاد اشتغال، تاثیر مهمی در وضعیت اقتصادی و اجتماعی این شهرستان داشته است.

سبزوار در مسیر شکوفایی تولید ماهیان خاویاری

تولید ماهیان خاویاری در آب و هوای کویری سبزوار با وجود بحران کم آبی، نمونه خودباوری بی نظیری از مردمان این منطقه از کشور است که موفق شده‌اند موضوع استحصال این گونه ارزشمند آبزی را از انحصار دریای خزر خارج کنند.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان سبزوار در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: سبزوار به عنوان نخستین شهر بدون دریای کشور پا در مسیر تولید این محصول ارز آور و اشتغال‌زا گذاشته و تاکنون دستاوردهای خوبی را به دست آورده است.

ابراهیم رودسرابی افزود: هم اینک هفت مزرعه پرورش ماهیان خاویاری در سبزوار فعال است. یک مزرعه با آب قنات روستای کهنه آب، سه مزرعه با آب رودخانه کال شور (مجتمع خاویاری) و سه مزرعه هم با آب چاه کشاورزی فعالیت می کنند.

وی ادامه داد: در این هفت مزرعه، پرورش ماهیان خاویاری با ظرفیت اسمی ۱۳۲ تن فعال است که تعداد ۱۵ هزار قطعه بچه ماهی خاویاری از گونه های «فیل ماهی، سیبری، ازون برون، چالباش و شیپ» طی سال‌های اخیر رهاسازی شده است.

مدیر جهادکشاورزی شهرستان سبزوار تصریح کرد: میزان تولید ۹ ماهه شهرستان سبزوار شامل ۷۰ تن گوشت و ۱۵۰ کیلو خاویار بوده است که پیش‌بینی این میزان تولید تا پایان سال ۱۳۰ تن گوشت و ۲۶۰ کیلو خاویار است که در نوع خود بی نظیر است.

سبزوار در آستانه تبدیل شدن به قطب خاویار در شرق کشور

رودسرابی در ادامه اضافه کرد: مجتمع ماهیان خاویاری سبزوار با استفاده از آب رودخانه کال‌شور با ظرفیت نهایی تولید سالانه ۶۰ تن گوشت و ۱.۵ تن تخم خاویار در حال احداث است.

وی ادامه داد: مجتمع خاویاری کال شور شامل سه سایت و در قالب ۲ مرحله طراحی شده، مرحله اول هر سه سایت از سال گذشته به بهره برداری رسیده و هم اینک فعال است. چشم انداز پیش رو برای سال آینده، شروع به کار احداث مرحله ۲ و تکمیل سایت های پرورش مجتمع کال شور است.

مدیرجهاد کشاورزی شهرستان سبزوار افزود: در کنار مجتمع ماهیان خاویاری سبزوار همچنین برای یک مرکز تکثیر با ظرفیت ۵۰۰ هزار قطعه در نزدیکی این مجتمع مجوز صادر شده و در دست ساخت است و تا پاییز سال آینده به بهره‌برداری می رسد.

رودسرابی گفت: همچنین از طرح های پیش رو، بهره‌برداری از یک مزرعه پرورش جدید با آب چاه کشاورزی و صدور مجوز احداث یک مزرعه با آب قنات در بخش رودآب، است. در سال‌جاری میزان ۴۰ میلیارد ریال تسهیلات به تولیدکنندگان این حوزه پرداخت شده و ۳۰۰ میلیارد ریال تسهیلات دیگر از استان درخواست شده اما هنوز پرداخت نشده است.

وی اضافه کرد: در زمینه مراکز فرآوری، بسته بندی و تکمیل زنجیره ارزش گوشت سفید آبزیان نیز یک کارخانه تجهیرات مورد نیاز خریداری و در آینده نزدیک بهره‌برداری می‌شود. برای عمل آوری خاویار هم متقاضی درخواست داده و کارهای صدور مجوز در دست اقدام است.

۷۰ درصد تولیدات خاویار سبزوار صادر می شود

یک تولیدکننده ماهیان خاویاری در سبزوار به خبرنگار ایرنا گفت: یکی از ظرفیت های اقتصادی این شهرستان پرورش ماهیان خاویاری است که با بهره گیری از دانش و تجربه علاوه بر ایجاد فرصت های شغلی مستقیم و غیرمستقیم بستر توسعه صادرات و ارزآوری فراهم شده است.

عباس هواخواه که ۲ مزرعه پرورش در روستای «رباط سرپوش» بخش مرکزی سبزوار دارد، افزود:‌ میزان تولید خاویار در مزارع ما در حال افزایش است سال‌های گذشته گونه سیبری بوده که ۲ کیلو خاویار از آن استحصال می شد اما هم اینک که گونه های فیل ماهی و ازون برون که به مرحله تولید رسیده بیش از ۱۰ کیلوگرم تخم خاویار استحصال می شود.

وی ادامه داد: از مجموع بیش از ۲۵۰ کیلو تولید ماهیان خاویاری شهرستان ۷۰ درصد آن به کشورهای همسایه صادر می شود.

این تولیدکننده ماهیان خاویاری سبزوار گفت: فراهم شدن بستر برداشت خاویار بدون صید در سبزوار و بهره برداری از کارخانه خوراک آماده آبزیان از ظرفیت های بخش شیلات که با هدف تکمیل زنجیره ارزش و حمایت از تولید آبزیان بوده است که نقش به سزایی در کاهش هزینه های تولید و بهبود کیفیت ماهیان پرورشی داشته است.

هواخواه با اشاره به چالش های فعالیت در این حوزه عنوان کرد: افزایش هزینه های تولید از جمله خوراک، مشکلات اقلیمی و کاهش آب منابع و همچنین سخت شدن رقابت برای صادرات به کشورهای همسایه شمالی مثل روسیه و آذربایجان به دلیل گسترش تولید این ماهی در سایر کشورهای جهان به خصوص چین، ترکیه و امارات، از مهمترین چالش هاست که نیازمند نگاه مسوولان کشوری است.

سهم ارزشمند صنعت خاویار در ایجاد اشتغال و توسعه اقتصادی سبزوار

نماینده مردم سبزوار در مجلس شورای اسلامی نیز در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: صنعت خاویار سهمی ارزشمند در ایجاد اشتغال و توسعه اقتصادی این منطقه دارد که بایستی تدابیر ویژه برای حمایت از تولید و تسهیل‌گری این حوزه اتخاذ شود.

بهروز محبی نجم آبادی افزود: اینکه سرمایه گذاران سبزواری در خطه کویری از کالشور به عنوان فرصت کم نظیری استفاده و بدین شکل توانسته‌اند به تولید ماهیان خاویاری اهتمام ورزند، اقدامی بسیار ارزشمند است.

وی تصریح کرد: اجرای مرحله دوم طرح مجتمع ماهیان خاویاری شرق کشور نیازمند تامین اعتبار است که رفع این مانع از طریق وزارت جهاد کشاورزی در حال پیگیری است.

محبی نجم آبادی با اشاره به بهره گیری از شرکت های دانش بنیان و توسعه زنجیره تکمیلی صنعت خاویار در غرب خراسان رضوی، افزود: در این راستا راه اندازی مرکز تکثیر و تولید بچه ماهیان خاویاری مورد نیاز منطقه شرق کشور زمینه جهش تولید و توسعه تولیدات سبزوار به بازارهای صادراتی را شتاب می‌دهد.

شهرستان سبزوار در ۲۳۰ کیلومتری غرب مشهد قرار دارد.