انحراف قانون «سرباز قهرمان» از اهداف / تنها 60 درصد مشمولان استخدام شدند

به گزارش بازارکار به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات فرهنگی و آموزش این مرکز در گزارش «بررسی عملکرد ماده‌واحده قانون سرباز قهرمان (مصوب ۱۳۷۶/۱۲/۱۳ با اصلاحات و الحاقات بعدی)» آورده که قانون سرباز قهرمان با هدف سپری کردن خدمت سربازی اعضای تیم‌های ملی پس از طی دوره آموزش نظامی، در تاریخ ۱۳۷۶/۱۲/۱۳ تصویب شد. متعاقباً قانون مذکور در دو مرحله و با هدف سهولت شرکت ورزشکاران ملی در مسابقات برون‌مرزی و همچنین معافیت و استخدام قهرمانان اصلاح شد. بررسی عملکرد قانون سرباز قهرمان نشان می‌دهد که این قانون به رفع موانع حضور مشمولین خدمت سربازی در تیم‌های ملی، خروج از کشور، دریافت کارت معافیت و استخدام آنها منجر شده است. بااین‌حال، تسهیلات مربوط تنها گروه خاصی از قهرمانان را دربرگرفته و حتی در همین گروه نیز، امکان استخدام همه ورزشکاران به‌دلیل برخوردار نبودن از شرایط استخدامی فراهم نشده است.

در ادامه عنوان شده که با توجه به محدودیت‌های موجود در تأمین نیروی انسانی سرباز و جهت جلوگیری از افزایش تعداد معافیت‌ها (تعداد معافیت‌های اعطا شده از سال ۱۳۹۶ تا سال ۱۴۰۳، ۲۸۶ نفر است) رویکرد پیشنهادی، عدم افزایش دامنه شمولیت معافیت‌ها و بهره‌گیری از خدمت جایگزین جهت گذران تخصصی و فراگیر خدمت سربازی است. این رویکرد، طیف گسترده‌ای از قهرمانان و مدال‌آوران از سطوح بین‌المللی تا ملی را دربرمی‌گیرد. علاوه‌بر این، توانمندسازی و توسعه مهارت و تخصص قهرمانان در جهت پوشش شرایط احراز مشاغل، بهره‌وری شغلی و توسعه توان کارآفرینی آن‌ها مورد تأکید است. در راستای موارد فوق، اصلاح تبصره‌های «۵ و ۶» و الحاق یک تبصره به‌عنوان تبصره «۷» به قانون، همچنین اعمال اصلاحاتی در عنوان قانون، زمینه افزایش دامنه شمولیت قانون با رویکرد هدفمندسازی تسهیلات خدمت سربازی برای ورزشکاران را فراهم می‌آورد.

در بخش یافته‌های کلیدی این گزارش هم آمده که در بازه زمانی سال ۱۳۹۶ تا سال ۱۴۰۳ تعداد ۲۷۸ ورزشکار و تعداد ۸ نفر از فرزندان قهرمانان پارالمپیک از خدمت سربازی معاف شده‌اند.

در این گزارش ذکر شده که از تعداد ۴۱۰ نفر از ورزشکاران مشمول این قانون که برای استخدام به سازمان اداری و استخدامی معرفی شده است، تعداد ۲۵۰ نفر استخدام شده‌اند. به‌عبارت‌دیگر، تنها ۶۰ درصد از افراد معرفی شده، موفق به استخدام شده‌اند.

در این گزارش گفته شده که هم ورزشکاران و هم کارفرمایان به استخدام ورزشکاران، به‌عنوان فرصتی برای دریافت حقوق و مزایا و پاداشی برای مدال‌آوری نگاه می‌کنند و به موضوع بهره‌وری و بهره‌گیری از تجارب و تخصص و توسعه حرفه‌ای آنان، کمتر توجه می‌شود.

در بخش دیگری از این گزارش تصریح شده که در سال ۱۴۰۳ و طی هشت‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴، تعداد ۱۷ ورزشکار ازسوی وزارت ورزش و جوانان به‌عنوان اعضای تیم‌های ملی جهت گذراندن دوران خدمت سربازی مورد تأیید قرار گرفته است.

در این گزارش عنوان شده که تسهیلات استخدامی، موضوع تبصره «۵» قانون، مدال‌آوران پارالمپیک، پاراآسیایی و المپیک ناشنوایان را شامل نشده است.

مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارش خود آورده که تأکید قانون سرباز قهرمان بر معافیت و گذراندن دوران خدمت سربازی در تیم‌های ملی است و سایر تسهیلات ازجمله خدمت جایگزین مورد توجه قرار نگرفته است.

در ادامه عنوان شده که قانون «سرباز قهرمان» در آغاز با هدف حمایت از ورزشکاران جهت گذراندن دوران سربازی در قالب تیم‌های ملی و همچنین تسهیل امکان خروج از کشور یا اخذ گذرنامه تدوین شده بود؛ اما در اصلاحیه مورخ ۱۳۹۱/۱۰/۳، از رویکرد و عنوان اولیه خود فاصله گرفت و تسهیلات استخدامی نیز به این قانون الحاق شده و در نتیجه، انحراف این قانون از عنوان و جهت‌گیری‌های اولیه آن، به‌وضوح قابل مشاهده است.

در بخش پیشنهادات هم تصریح شده که اصلاح تبصره «۶» با هدف تدوین آیین‌نامه اجرایی موضوع خدمت جایگزین که به پیشنهاد وزارت ورزش و جوانان و با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح تهیه می‌شود و به تأیید ستاد کل نیرو‌های مسلح می‌رسد.

در این گزارش آمده که اصلاح تبصره «۵» با هدف گسترش شمول تسهیلات استخدامی به مدال‌آوران پارالمپیک، پاراآسیایی و المپیک ناشنوایان انجام شده است.

در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس گفته شده که اصلاح و تغییر عنوان قانون به «قانون تسهیلات خدمت وظیفه و استخدام ورزشکاران» در راستای رعایت بند «۹» سیاست‌های کلی نظام قانونگذاری با موضوع پرهیز از ایجاد ابهام و افزایش شفافیت قانون است.

در این گزارش نظارت بر میزان اجرا و تحقق ماده (۳۳) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور با موضوع به‌کارگیری دارندگان مدرک کارشناسی و بالاتر مشمول خدمت سربازی در بخش ورزش، ازسوی کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی و تهیه و اجرای طرح جامع هدایت تحصیلی، توانمندسازی و کارآفرینی قهرمانان با رویکرد توسعه مهارت‌ها و افزایش تناسب بین مشاغل و شرایط احراز آنها و همچنین افزایش توان کارآفرینی ورزشکاران توسط وزارت ورزش و جوانان و با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری هم پیشنهاد شده است.

متن کامل این گزارش را اینجا بخوانید./ک.ح