تولید و اشتغال؛ محور اقتصاد تراز اسلامی در اندیشه امام شهید

به گزارش بازارکار، حمید کاشانی در گفت‌و‌گو با ایمنا با اشاره به الزامات تحقق اقتصاد تراز تمدن اسلامی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین محور‌هایی که امام شهید انقلاب اسلامی همواره بر آن تأکید داشتند، استفاده صحیح از ظرفیت‌های مردمی و هدایت منابع مالی کشور به سمت تولید بود. ایشان بار‌ها تأکید کردند که مردم باید در عرصه اقتصاد نقش‌آفرین باشند و همان‌گونه که امام خمینی (ره) در نخستین سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی بر شعار «همه با هم» تأکید داشتند، این حضور نباید تنها به عرصه‌های دفاعی و سیاسی محدود شود، بلکه باید در حوزه اقتصاد نیز به‌صورت جدی محقق شود.

وی افزود: از نگاه امام شهید انقلاب اسلامی، زمانی اقتصاد کشور به رشد پایدار خواهد رسید که سرمایه‌های مردم و منابع مالی کشور در مسیر تولید، اشتغال، نوآوری و توسعه فعالیت‌های مولد قرار گیرد. ایشان بار‌ها بر ضرورت تقویت تولید داخلی، اقتصاد دانش‌بنیان، حمایت از کارآفرینان، توسعه صادرات و افزایش بهره‌وری تأکید کردند و این موارد را لازمه اقتدار اقتصادی کشور می‌دانستند.

پژوهشگر مسائل اقتصادی ادامه داد: یکی از نقد‌های جدی امام شهید انقلاب اسلامی، عملکرد بخشی از نظام بانکی در ورود به فعالیت‌های بنگاه‌داری بود. ایشان به‌روشنی اعلام کردند که بانک‌ها نباید بنگاه‌داری کنند و منابع مالی کشور باید به جای ورود به فعالیت‌های غیرمولد، در خدمت تولید قرار گیرد. اگر سرمایه‌های بانکی به سمت کارخانه‌ها، واحد‌های تولیدی، شرکت‌های دانش‌بنیان و کارآفرینان هدایت شود، نتیجه آن افزایش اشتغال، رونق تولید و رشد اقتصادی خواهد بود.

کاشانی خاطرنشان کرد: طی سال‌های گذشته بخش قابل توجهی از منابع مالی کشور به سمت فعالیت‌هایی هدایت شد که ارزش افزوده متناسبی برای اقتصاد ملی ایجاد نکرد. از نگاه من، بخشی از سرمایه‌هایی که می‌توانست در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد، بر پروژه‌های بزرگ تجاری و فعالیت‌های غیرمولد متمرکز شد، در حالی که امام شهید انقلاب اسلامی بار‌ها تأکید داشتند سرمایه‌ها باید در خدمت تولید قرار گیرد، نه در مسیری که منجر به بلوکه شدن منابع مالی و کاهش ظرفیت تولید کشور شود.

وی افزود: اگر سرمایه‌ها به سمت تولید هدایت شوند، زنجیره‌ای از آثار مثبت در اقتصاد شکل می‌گیرد. تولید، اشتغال ایجاد می‌کند؛ اشتغال موجب افزایش درآمد خانوار‌ها می‌شود؛ توسعه تولید زمینه رشد شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم می‌کند؛ تولید دانش‌بنیان به افزایش کیفیت کالا‌ها و توسعه صادرات منجر می‌شود؛ صادرات نیز درآمد‌های ارزی کشور را افزایش می‌دهد و در نهایت، تقویت درآمد‌های ارزی، ارزش پول ملی و اقتدار اقتصادی کشور را ارتقا خواهد داد. این همان زنجیره‌ای است که امام شهید انقلاب اسلامی همواره بر تحقق آن تأکید داشتند.

تولید؛ محور اقتصاد تراز اسلامی در اندیشه امام شهید

اقتصاد مقاومتی، نقشه راه تحقق اقتصاد تراز تمدن اسلامی است

کاشانی تصریح کرد: سیاست‌های اقتصاد مقاومتی که از سوی امام شهید انقلاب اسلامی ابلاغ شد، با همین هدف تدوین شده بود، یعنی فعال‌سازی ظرفیت‌های داخلی، کاهش وابستگی به درآمد‌های نفتی، حمایت از تولید، مردمی‌سازی اقتصاد، توسعه فناوری، تقویت شرکت‌های دانش‌بنیان و ایجاد اقتصادی مقاوم در برابر تکانه‌های بیرونی؛ اگر این سیاست‌ها کامل اجرا شود، بسیاری از مشکلات اقتصادی کشور نیز قابل مدیریت خواهد بود.

وی ادامه داد: به اعتقاد من، در بعضی مقاطع زمانی، بخشی از دولت‌ها به جای تکیه بر مبانی اقتصاد اسلامی و سیاست‌های ابلاغی امام شهید انقلاب اسلامی، از الگو‌های اقتصاد متعارف غربی تأثیر پذیرفتند. در ادبیات اقتصادی رایج، نام اقتصاددانانی همچون جان لاک، آدام اسمیت، میلتون فریدمن، فردریش هایک و جان مینارد کینز مطرح می‌شود و بسیاری از سیاست‌های اقتصادی نیز بر پایه نظریات این اندیشمندان تنظیم شده است، در حالی که امام شهید انقلاب اسلامی بر ضرورت طراحی الگوی بومی اقتصاد اسلامی متناسب با مبانی قرآن کریم و تعالیم اسلام تأکید داشتند.

پژوهشگر مسائل اقتصادی خاطرنشان کرد: از نگاه امام شهید انقلاب اسلامی، اقتصاد اسلامی را نمی‌توان تنها یک نظام سکولار بر پایه سود و منفعت دانست، بلکه این اقتصاد بر پایه ایمان، عدالت، عقلانیت، اخلاق، کرامت انسانی و ارزش‌های الهی استوار است و به همین دلیل تفاوت ماهوی با بسیاری از الگو‌های رایج اقتصادی دارد. ایشان همواره تأکید داشتند که اقتصاد باید در خدمت انسان، عدالت و پیشرفت جامعه اسلامی باشد، نه اینکه فقط شاخص‌های مادی را افزایش دهد.

کاشانی گفت: اگر از همان سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی، سیاست‌های اقتصادی حضرت امام خمینی (ره) و سپس راهبرد‌های اقتصادی امام شهید انقلاب اسلامی با انسجام بیشتری مورد توجه قرار می‌گرفت، امروز ظرفیت‌های تولیدی، علمی، فناوری و اقتصادی کشور در جایگاه بالاتری قرار داشت. بازگشت به آموزه‌های اقتصاد اسلامی، اقتصاد مقاومتی و الگوی اقتصاد تراز تمدن اسلامی می‌تواند مسیر دستیابی به پیشرفت، استقلال اقتصادی، افزایش رفاه عمومی و فتح قله‌های تمدن نوین اسلامی را هموار کند و امید است با توجه هرچه بیشتر به این مبانی، زمینه تحقق کامل این اهداف در کشور فراهم شود.

وی با تأکید بر ضرورت بازخوانی منظومه فکری امام شهید انقلاب اسلامی گفت: اندیشه اقتصادی امام شهید را نمی‌توان تنها در قالب چند سیاست اقتصادی یا چند شعار سال خلاصه کرد. این منظومه فکری از مدیریت و تربیت فرد آغاز می‌شود، به ساماندهی خانواده می‌رسد، سپس در اداره جامعه، حکمرانی، اقتصاد ملی و در نهایت در عرصه تمدن‌سازی و مدیریت روابط بین‌الملل تجلی پیدا می‌کند و به همین دلیل، بررسی این اندیشه نیازمند نگاهی جامع و چندبعدی است.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اندیشه امام شهید انقلاب اسلامی، پیوند میان اقتصاد، فرهنگ، سیاست، اخلاق و معنویت است. برخلاف برخی مکاتب اقتصادی که اقتصاد را دانشی مستقل از ارزش‌های دینی و اخلاقی می‌دانند، در منظومه فکری ایشان، همه این حوزه‌ها به یکدیگر پیوسته‌اند و هرگونه سیاست‌گذاری اقتصادی باید با در نظر گرفتن کرامت انسانی، عدالت اجتماعی، استقلال کشور و منافع عمومی انجام شود.

پژوهشگر مسائل اقتصادی ادامه داد: اگر امروز بخواهیم الگوی موفقی برای اداره کشور ارائه کنیم، ناگزیر هستیم همه ابعاد اندیشه اقتصادی امام شهید انقلاب اسلامی را بازخوانی کنیم؛ از شیوه مدیریت خانواده و تربیت سرمایه انسانی گرفته تا سیاست‌های کلان اقتصادی، اقتصاد مقاومتی، مردمی‌سازی اقتصاد، توسعه تولید، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، اصلاح نظام بانکی، ساماندهی بازار سرمایه و مدیریت روابط اقتصادی با سایر کشورها.

کاشانی تاکید کرد: بخش مهمی از ظرفیت‌های اقتصادی کشور هنوز فعال نشده است و این در حالی است که امام شهید انقلاب اسلامی بار‌ها بر استفاده از همه ظرفیت‌های داخلی، اعتماد به توان جوانان، بهره‌گیری از نخبگان، تقویت بخش خصوصی و مشارکت مردم در اقتصاد تأکید کرده‌اند، هر اندازه این ظرفیت‌ها فعال‌تر شوند، وابستگی اقتصاد کشور نیز کاهش پیدا کرده است و امکان دستیابی به رشد پایدار بیش از گذشته فراهم خواهد شد.

وی افزود: امروز اقتصاد مقاومتی تنها یک سیاست اقتصادی نیست، بلکه راهبردی برای اداره کشور در همه عرصه‌هاست. این سیاست مجموعه‌ای از تولید، عدالت، دانش‌بنیان شدن اقتصاد، تقویت سرمایه انسانی، مردمی‌سازی اقتصاد، اصلاح ساختار‌های مالی، افزایش بهره‌وری، توسعه صادرات و کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد را در بر می‌گیرد و اگر به صورت یکپارچه اجرا شود، بسیاری از مشکلات موجود نیز قابل حل خواهد بود.

کارشناس مسائل اقتصادی تصریح کرد: آنچه امام شهید انقلاب اسلامی در طول سال‌های رهبری خود ترسیم کردند، فقط مجموعه‌ای از توصیه‌های نظری نبود، بلکه نقشه راهی عملی برای ساخت اقتصاد تراز تمدن اسلامی بود؛ اقتصادی که در آن تولید، عدالت، استقلال، پیشرفت علمی، عزت ملی، اقتدار اقتصادی و رفاه عمومی در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند و هیچ‌یک فدای دیگری نمی‌شود.

کاشانی تصریح: امیدواریم مسئولان، سیاست‌گذاران، دانشگاهیان، فعالان اقتصادی و همه کسانی که در عرصه تصمیم‌سازی کشور نقش دارند، بیش از گذشته به اندیشه‌های اقتصادی حضرت امام خمینی (ره)، امام شهید انقلاب اسلامی و مبانی اسلام ناب محمدی توجه کنند، زیرا هرچه سیاست‌های کشور به این مبانی نزدیک‌تر شود، زمینه تحقق عدالت، رشد اقتصادی، رونق تولید، افزایش اشتغال، تقویت ارزش پول ملی و دستیابی به قله‌های پیشرفت و تمدن نوین اسلامی نیز بیش از پیش فراهم خواهد شد.

∎