صداقت، سلاح خبرنگار است، قلم ابزار روایت

پیکان پاکزاد در گفت‌وگویی به مناسبت روز قلم گفت: این فناوری در حوزه‌هایی مانند تشخیص اخبار جعلی، مدیریت شبکه‌های اجتماعی و تولید محتوای چندرسانه‌ای می‌تواند به رسانه‌ها کمک کند، اما هرگز جایگزین خبرنگار نخواهد شد.
شما هوش مصنوعی را تهدید می‌بینید یا فرصت؟ به نظرتان هوش مصنوعی جای خبرنگارها را می‌گیرد؟
هوش مصنوعی اگر درست مورد استفاده قرار بگیرد، یک فرصت است و اگر استفاده نادرستی از آن شود، می‌تواند به تهدید تبدیل شود. امروز این فناوری در بخش‌های مختلف رسانه ظرفیت‌های قابل توجهی دارد؛ از مدیریت زمان‌بندی انتشار محتوا گرفته تا کمک به سردبیران و مدیران رسانه در فرآیند تولید و انتشار اخبار.
یکی از مهم‌ترین کارکردهای هوش مصنوعی، تشخیص اخبار جعلی است؛ موضوعی که به‌ویژه در شرایط جنگ و بحران، بخشی از جنگ روانی محسوب می‌شود. این فناوری می‌تواند محتوای جعلی یا تولیدشده توسط هوش مصنوعی را شناسایی کرده و حتی اطلاعات نادرست را از متن اخبار استخراج کند. همچنین در مدیریت شبکه‌های اجتماعی، ایجاد جذابیت برای مخاطب، تبلیغات هدفمند، ویراستاری، تدوین صوت و تصویر و حتی تولید آثار خلاقانه در حوزه فیلم و ویدئو می‌تواند نقش مؤثری ایفا کند و سرعت کار رسانه را افزایش دهد.
اما نباید ارتباط انسانی و اصل خبر را به هوش مصنوعی سپرد. آنچه از دل انسان برمی‌آید، بر دل مخاطب می‌نشیند و این ویژگی در تولیدات ماشینی وجود ندارد. اگر کل فرآیند خبرنویسی را به هوش مصنوعی واگذار کنیم، هم مخاطب متوجه این موضوع خواهد شد و هم اثرگذاری لازم بر افکار عمومی از بین می‌رود. بنابراین هوش مصنوعی باید در خدمت خبرنگار باشد، نه جایگزین او.
مهم‌ترین خط قرمز یک خبرنگار چیست؟
به نظر من مهم‌ترین خط قرمز خبرنگار، صداقت است. انتقال صحیح و دقیق اخبار مهم‌ترین اصل حرفه خبرنگاری به شمار می‌رود. رسانه‌ها همواره بر سه اصل «صحت، دقت و سرعت» تأکید دارند، اما از میان این سه، «صحت» اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا ریشه در صداقت خبرنگار، رسانه و حتی منبع خبری دارد.
در نهایت، همین صداقت است که اعتماد مخاطب را شکل می‌دهد. میزان اعتماد مردم به هر رسانه، به نحوه عملکرد آن رسانه در پایبندی به حقیقت و اخلاق حرفه‌ای بستگی دارد.

چه اشتباهی را بیشتر از همه در پوشش رسانه‌ای استان می‌بینید؟
به نظر من یکی از مهم‌ترین آسیب‌ها، روزمرگی در فعالیت رسانه‌هاست. خبرنگاران هرچه سابقه بیشتری پیدا می‌کنند، متأسفانه تولید سوژه‌های ابتکاری، انحصاری و خلاقانه در کارشان کمتر می‌شود و به سمت پوشش اخبار دعوت‌نامه‌ای و تشریفاتی سوق پیدا می‌کنند.
در حالی که رسانه زمانی می‌تواند اثرگذار باشد که خودش تولیدکننده خبر و سوژه باشد، نه صرفاً پوشش‌دهنده برنامه‌هایی که دیگران برای آن دعوت‌نامه ارسال کرده‌اند. باید سهم اخبار تولیدی و ابتکاری رسانه‌ها افزایش پیدا کند؛ اینجاست که توان واقعی یک رسانه و خبرنگار خودش را نشان می‌دهد.

رسالت قلم خبرنگار چیست؟
رسالت اصلی قلم خبرنگار، خدمت به مردم است. در کنار این رسالت، اخلاق‌مداری نیز یک اصل بنیادین محسوب می‌شود. ممکن است برخی تصور کنند رعایت اخلاق حرفه‌ای محدودکننده است، اما در واقع اگر هدف اعتمادسازی باشد، اخلاق و صداقت دو رکن اساسی برای شکل‌گیری اعتماد مخاطب و بازگشت او به رسانه هستند.
در حوزه رسانه، رهبر شهید همواره بر اهمیت روایتگری تأکید داشتند و بارها خطاب به اصحاب رسانه گفته‌اند: «شما روایت کنید؛ اگر شما روایت نکنید، دشمن روایت خواهد کرد.» این نگاه نشان می‌دهد که رسانه‌ها باید در خط مقدم تولید روایت صحیح و دقیق از واقعیت‌ها باشند.
در موضوع روز قلم و جایگاه اهل قلم نباید از نقش برجسته قائد شهید امت غافل شد. ایشان نه‌تنها به عنوان یک مرجع فکری، بلکه به عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار در حوزه کتاب و ادبیات و نقد شناخته می‌شوند. در دیدارهای متعدد با نویسندگان و شاعران، نکات دقیق و تحلیلی درباره آثار ارائه می‌کردند و این نکات برای خود نویسندگان نیز جنبه آموزشی و اصلاحی داشت. این سطح از دقت در مطالعه و نقد آثار، نشان‌دهنده اهتمام جدی به حوزه فرهنگ و نوشتار است.
از این منظر، توصیه‌ها و تأکیدات ایشان در حوزه رسانه و ارتباطات از اهمیت تولید محتوا در عرصه‌های مختلف گرفته تا نقش رسانه در جنگ روایت‌ها قابل توجه بوده، هست و خواهد بود. در مجموع، می‌توان گفت نگاه ایشان به رسانه، نگاهی فعال، اثرگذار و مسئولانه بود که بر اهمیت «روایت درست» در شکل‌دهی افکار عمومی تأکید داشت.
انتهای پیام