بزرگترین درس رهبر شهید برای کارآفرینان، حل مسئله و تبدیل معضل به فرصت بود

مرتضی چابکی، از فعالان عرصه کارآفرینی و مجری پروژه‌های حوزه انرژی در گفت‌و‌گو با ایسنا با اشاره به تأکیدات رهبر شهید بر جایگاه علم و فناوری، گفت: یکی از ماندگارترین فرمایش‌های ایشان از نگاه من این بود که ایران باید به جایگاهی برسد که در دهه‌های آینده هر کسی در دنیا برای دستیابی به علم، ایران را به‌عنوان یکی از مراجع علمی بشناسد. این نگاه، افقی بلندمدت را پیش روی جامعه علمی و فناوری کشور قرار داد.

وی افزود: رهبر شهید از نخستین افرادی بودند که حدود سه دهه پیش بر ضرورت توجه به فعالیت‌های دانش‌بنیان و نقش جوانان در تولید علم و فناوری تأکید داشتند. این رویکرد به‌تدریج زمینه شکل‌گیری زیست‌بوم فناوری، توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و تبدیل دستاورد‌های علمی به فناوری و محصول را فراهم کرد.

چابکی با بیان اینکه هدایت‌های ایشان نقش مهمی در تقویت فرهنگ نوآوری در کشور داشته است، اظهار کرد: حمایت مستمر از علم، پژوهش و فناوری موجب شد تا مسیر توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان به‌عنوان یکی از ارکان اقتصاد دانش‌بنیان مورد توجه قرار گیرد و جوانان بیشتری وارد عرصه کارآفرینی فناورانه شوند.

وی با بیان دیدگاه شخصی خود درباره تأثیر اجتماعی شخصیت رهبر شهید، گفت: به اعتقاد من، شهادت ایشان موجب ایجاد همبستگی و همدلی میان اقشار مختلف جامعه شد و حتی افرادی که پیش از این دیدگاه‌های متفاوتی داشتند نیز نسبت به آینده کشور احساس مسئولیت بیشتری پیدا کردند.

این فعال حوزه کارآفرینی ادامه داد: حضور گسترده مردم در مراسم تشییع و بدرقه پیکر رهبر شهید، از نگاه من نشان‌دهنده پیوند عمیق مردم با کشور و احساس مسئولیت آنان در قاطع حساس بود.

وی با اشاره به یکی از آخرین بیانات رهبر شهید، خاطرنشان کرد: ایشان بر این باور بودند که اگر کشور با چالشی مواجه شود، مردم ایران برای رفع آن به میدان خواهند آمد. از نگاه من، این موضوع در روز‌های پس از شهادت ایشان به‌خوبی نمود پیدا کرد و شاهد حضور و همراهی اقشار مختلف جامعه بودیم.

چابکی در پاسخ به این پرسش که مهمترین میراث رهبر شهید برای شکل‌گیری اکوسیستم فناوری کشور چه بوده است، گفت: مهمترین میراث ایشان نهادینه کردن فرهنگ جهاد علمی و تبدیل علم به فناوری و ثروت بود. تأکید مستمر بر حمایت از پژوهش، نوآوری و شرکت‌های دانش‌بنیان موجب شد مسیر توسعه فناوری در کشور با جدیت بیشتری دنبال شود.

وی افزود: اگر امروز اکوسیستم فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان به جایگاه قابل توجهی رسیده‌اند، بخش مهمی از آن حاصل نگاه راهبردی و حمایت‌های مستمر از علم، پژوهش، نخبگان و کارآفرینان است؛ نگاهی که زمینه را برای حضور پررنگ‌تر جوانان در عرصه فناوری و نوآوری فراهم کرد.

چابکی با اشاره به نگاه رهبر شهید به حل مسائل کشور، گفت: برداشت من از بیانات ایشان این است که همواره بر شناسایی مسائل و تبدیل چالش‌ها به فرصت تأکید داشتند. این نگاه، یکی از مهمترین مؤلفه‌های کارآفرینی است؛ اینکه بتوان یک مساله را شناسایی و با تکیه بر دانش و نوآوری، آن را به یک فرصت برای توسعه فناوری و تولید محصول تبدیل کرد.

وی افزود: این رویکرد به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند انرژی، برق و آب نمود پیدا کرد. در سال‌هایی که کشور با محدودیت‌ها و تحریم‌های مختلف مواجه بود، هدایت‌ها و تأکیدات ایشان بر اتکا به توان داخلی، موجب شد شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور با اعتمادبه‌نفس و جسارت بیشتری وارد میدان شوند و برای حل مشکلات کشور راهکار‌های فناورانه ارائه دهند.

این فعال عرصه کارآفرینی خاطر نشان کرد: شرکت‌های دانش‌بنیان در سال‌های اخیر گام‌های ارزشمندی در حوزه‌های مختلف از جمله انرژی برداشته‌اند و بخش مهمی از این دستاورد‌ها نتیجه تقویت روحیه خودباوری و اعتماد به ظرفیت‌های داخلی است.

وی در پاسخ به این پرسش که برای تداوم منظومه فکری رهبر شهید در حوزه علم و فناوری چه وظیفه‌ای بر عهده فعالان این حوزه قرار دارد، اظهار کرد: به اعتقاد من، مهمترین وظیفه امروز ما این است که نگاه مسئله‌محور را در پژوهش، فناوری و کارآفرینی حفظ کنیم و به جای پرداختن به مسائل صرفاً نظری، نیاز‌های واقعی کشور را شناسایی کرده و برای آنها راهکار‌های علمی و فناورانه ارائه دهیم.

چابکی افزود: استمرار این مسیر نیازمند تقویت ارتباط میان دانشگاه، صنعت، شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز پژوهشی است تا ظرفیت‌های علمی کشور بیش از گذشته در خدمت حل مسائل و توسعه اقتصادی قرار گیرد.

چابکی با اشاره به ضرورت تداوم مسیر ترسیم‌شده از سوی رهبر شهید در حوزه علم و فناوری، گفت: به اعتقاد من، همدلی و انسجامی که پس از شهادت ایشان در میان اقشار مختلف جامعه شکل گرفت، ظرفیت ارزشمندی برای ادامه این مسیر است و باید از این سرمایه اجتماعی در جهت پیشرفت کشور بهره گرفت.

وی افزود: بهترین راه برای تحقق این هدف، تقویت دانش بومی و اتکا به ظرفیت‌های داخلی است. هرچه توان علمی و فناوری کشور بر پایه دانش بومی تقویت شود، کشور در برابر تحریم‌ها و فشار‌های خارجی مقاوم‌تر خواهد شد و این موضوع می‌تواند به‌عنوان یک پشتوانه مستحکم برای توسعه کشور عمل کند.

این فعال عرصه کارآفرینی با تأکید بر نقش دانشگاه‌ها در تحقق این هدف، اظهار کرد: دانشگاه‌ها و مراکز علمی می‌توانند با تدوین برنامه‌های عملیاتی و زمان‌بندی‌شده، زمینه تبدیل رهنمود‌ها و سیاست‌های کلان در حوزه علم و فناوری را به اقدامات اجرایی فراهم کنند و ارتباط میان پژوهش، فناوری و نیاز‌های کشور را بیش از پیش تقویت کنند.

وی ادامه داد: سرمایه‌گذاری بر دانش بومی، اعتماد به توان جوانان و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، مهم‌ترین مسیر برای رفع چالش‌های کشور و تحقق اهداف توسعه علمی و فناوری است.

چابکی خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم با تکیه بر توان داخلی و ظرفیت نخبگان، مسیری را که رهبر شهید در حوزه علم و فناوری ترسیم کردند ادامه دهیم، بخش قابل توجهی از مشکلات کشور با راهکار‌های علمی و فناورانه قابل حل خواهد بود.