هفته تأمین اجتماعی، فرصتی برای بازخوانی یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های حکمرانی اجتماعی و تأمل دوباره بر این حقیقت است که توسعه پایدار، بدون امنیت شغلی، حمایت اجتماعی، روابط کار متوازن و اشتغال مولد، دست‌یافتنی نخواهد بود.

در جهان امروز، تحولات فناورانه، گسترش اقتصاد دیجیتال، ظهور اشکال نوین اشتغال، دگرگونی الگو‌های تولید و افزایش مخاطرات اقتصادی مفهوم تأمین اجتماعی را از یک نظام حمایتی صرف، به یکی از ارکان حکمرانی توسعه تبدیل کرده است. نظام تأمین اجتماعی امروز باید بتواند هم‌زمان پاسخگوی نیاز‌های نیروی کار، بنگاه‌های اقتصادی و نسل‌های آینده باشد و با حفظ پایداری مالی، از کرامت انسانی، انسجام اجتماعی و تاب‌آوری اقتصادی نیز صیانت کند.

در این میان، «کار شایسته» نه تنها یک آرمان جهانی، بلکه ضرورتی برای آینده ایران است. اشتغال زمانی می‌تواند موتور محرک توسعه باشد که همراه با امنیت شغلی، رعایت حقوق بنیادین کار، فرصت برابر، دستمزد منصفانه، حمایت اجتماعی، آموزش مستمر و امکان مشارکت مؤثر نیروی کار در فرآیند‌های تصمیم‌سازی باشد. توسعه اشتغال بدون توجه به کیفیت اشتغال، نمی‌تواند رفاه پایدار و عدالت اجتماعی را تضمین کند.

امروز بیش از هر زمان دیگری، سیاست‌گذاری در حوزه کار و رفاه نیازمند «چندجانبه‌گرایی» و تقویت گفت‌وگوی اجتماعی است. تجربه جهانی نشان می‌دهد که راهکار‌های پایدار در حوزه روابط کار و تأمین اجتماعی، محصول تعامل سازنده میان دولت، کارگران، کارفرمایان، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و سایر شرکای اجتماعی است. تصمیماتی که بر پایه اجماع، مشارکت و اعتماد متقابل شکل می‌گیرند، از اثربخشی و ماندگاری بیشتری برخوردار خواهند بود.

از سوی دیگر، آینده بازار کار، تحت تأثیر تحولاتی همچون هوش مصنوعی و اقتصاد پلتفرمی نیازمند بازنگری مستمر در سیاست‌های اشتغال، آموزش مهارت، روابط کار و حمایت‌های اجتماعی است. با توجه به شعار هفته تامین اجتماعی امسال با عنوان «تأمین اجتماعی؛ تحول هوشمند، پویایی، پایداری» تحقق یک «گذار عادلانه» در این شرایط، مستلزم آن است که هیچ نیروی کاری در مسیر تحول اقتصادی از چرخه حمایت، توانمندسازی و فرصت‌های جدید اشتغال باز نماند.

مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، به عنوان نهاد علمی، پژوهشی، آموزشی و مشورتی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، رسالت خود را در پشتیبانی از سیاست‌گذاری عمومی مبتنی بر آینده‌پژوهی و توسعه مطالعات روابط کار، ارتقای نظام گفت‌وگوی اجتماعی، ایمنی و بهداشت کار، ارزیابی سیاست‌های اشتغال و تأمین اجتماعی و ارائه مشاوره‌های تخصصی برای تصمیم‌گیران تعریف کرده است. باور ما بر این است که حکمرانی اثربخش در حوزه تعاون، کار و رفاه، زمانی محقق خواهد شد که دانش، پژوهش و تجربه عملی، در کنار مشارکت فعال شرکای اجتماعی، مبنای تصمیم‌سازی قرار گیرد.

در همین چارچوب، تقویت فرهنگ گفت‌و‌گو، توسعه پژوهش‌های مسئله‌محور، بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان و دانشگاهیان، استفاده هوشمندانه از داده‌ها و فناوری‌های نوین و تعمیق همکاری‌های ملی و بین‌المللی، از مهم‌ترین پیش‌نیاز‌های ارتقای کیفیت حکمرانی در حوزه کار، اشتغال و تأمین اجتماعی به شمار می‌رود.

هفته تأمین اجتماعی، یادآور مسئولیت مشترک همه ما در صیانت از کرامت نیروی کار، تقویت سرمایه انسانی و استقرار عدالت اجتماعی است. بی‌تردید آینده‌ای برخوردار از رفاه، بهره‌وری و همبستگی اجتماعی، در گرو سیاست‌هایی است که انسان، کار شایسته و گفت‌وگوی اجتماعی را در کانون توسعه قرار دهند.

اینجانب ضمن گرامیداشت هفته تأمین اجتماعی، از تلاش‌های ارزشمند تمامی کارگران، کارفرمایان، کارشناسان، پژوهشگران و همه خدمتگزاران حوزه کار، رفاه و تأمین اجتماعی قدردانی می‌کنم و امیدوارم با اتکا به ظرفیت‌های علمی کشور، تقویت مشارکت اجتماعی و تداوم همکاری میان همه ذی‌نفعان، بتوانیم در مسیر تحقق اشتغال پایدار، روابط کار عادلانه، نظام تأمین اجتماعی کارآمد و توسعه همه‌جانبه ایران گام‌های مؤثرتری برداریم.

دکتر ابراهیم صادقی‌فر

رئیس مؤسسه کار و تأمین اجتماعی