تازه ها
تلخ کامی صنعت شیرین گز بلداجی از سایه رکود
صنعت گز بلداجی چهارمحال و بختیاری ، یکی از ظرفیتهای شاخص تولید شیرینی سنتی در کشور است که سالها با فعالیت دهها کارگاه، اشتغال هزاران نفر را فراهم کرد، این روزها زیر فشار افزایش هزینههای تولید، کاهش قدرت خرید مردم، کمبود سرمایه در گردش و ضعف بازارهای صادراتی، با رکودی کمسابقه روبهرو شده؛ رکودی که به گفته فعالان این صنعت، تولید سالانه را از حدود ۶۰۰ تن به کمتر از ۶۰ تن رسانده است.
به گزارش بازارکار به نقل ازایرانا، بلداجی، شهری در شهرستان بروجن، سالهاست نام خود را با گز، یکی از اصیلترین شیرینیهای سنتی ایران گره زده است.
این محصول که با استفاده از مواد اولیه طبیعی تولید میشود به واسطه کیفیت، تجربه چندین دههای تولیدکنندگان، ثبت ملی، کسب نشان جهانی برند گز بلداجی جایگاه ویژهای در بازار کشور به دست آورده است.
در سالهای گذشته، رونق صنعت گز علاوه بر ایجاد اشتغال برای بخش قابل توجهی از مردم بلداجی، این شهر را به یکی از مراکز شناختهشده تولید گز کشور تبدیل کرد؛ ظرفیتی که با تشکیل انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان گز چهارمحال و بختیاری و برنامهریزی برای برگزاری جشنواره ملی گز، تلاش شد بیش از گذشته معرفی شود.
با این حال، بازدید میدانی خبرنگار ایرنا از یکی از واحدهای تولید گز در بلداجی نشان میدهد این صنعت، برخلاف سالهای رونق، این روزها در بسیاری از کارگاهها با ظرفیت محدود ادامه دارد؛ وضعیتی که تولیدکنندگان آن را نتیجه افزایش چند برابری هزینههای تولید، کاهش تقاضای بازار و کمبود سرمایه در گردش میدانند.
بررسیهای میدانی خبرنگار ایرنا و گفتوگو با فعالان این صنعت، مسوولان محلی و کارگران واحدهای تولیدی نشان میدهد صنعت گز بلداجی، با وجود برخورداری از ظرفیتهای مناسب برای توسعه بازارهای داخلی و خارجی، امروز بیش از هر زمان دیگری به حمایت برای عبور از رکود نیاز دارد.
گرانی مواد اولیه و افت تقاضا؛ ۲ روی سکه رکود
رییس اتحادیه گزسازان بلداجی و رییس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان گز اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با خبرنگار ایرنا صنعت گز را مهمترین ظرفیت تولید و اشتغال این شهر دانست و گفت: در بلداجی حدود ۱۰۰ واحد تولیدی گز فعالیت دارند که در سالهای رونق، بهویژه در نیمه دوم سال، برای حدود ۲ هزار نفر به صورت مستقیم اشتغال ایجاد میکردند.
مهران ترکیان با بیان اینکه گز از سالمترین شیرینیهای سنتی کشور است افزود: این محصول با استفاده از مواد اولیه طبیعی مانند عسل، گزانگبین، سفیده تخممرغ، مغز پسته و بادام تولید میشود و به دلیل نداشتن مواد نگهدارنده، از ارزش غذایی بالایی برخوردار است.
وی اظهار داشت: افزایش قیمت مواد اولیه، هزینه تولید را به شدت بالا برده و همین موضوع قیمت نهایی محصول را افزایش داده است؛ در شرایطی که قدرت خرید مردم کاهش یافته، طبیعی است که تقاضا برای محصولی مانند گز نیز کمتر شود.
ترکیان ادامه داد: بلداجی، بازار مصرف بزرگی ندارد و تولیدکنندگان ناچارند محصولات خود را برای فروش به شهرهای دیگر ارسال کنند که در بیشتر موارد نیز به صورت امانی عرضه میشود و بازگشت سرمایه زمانبر است؛ موضوعی که نیاز واحدهای تولیدی به سرمایه در گردش را چند برابر کرده است.
وی کمبود سرمایه در گردش را از مهمترین مشکلات این صنعت دانست و گفت: تولیدکنندگان برای تامین مواد اولیه به سرمایههای چند میلیارد تومانی نیاز دارند، اما دریافت تسهیلات بانکی با دشواری همراه است و بسیاری از واحدها امکان تامین منابع مالی مورد نیاز خود را ندارند.
رییس اتحادیه گزسازان بلداجی با اشاره به ظرفیت صادرات این محصول افزود: گز به دلیل ماندگاری بالا، قابلیت حضور در بازارهای خارجی را دارد و کشورهایی مانند عراق میتوانند بازار مناسبی برای آن باشند، اما تولیدکنندگان به تنهایی امکان بازاریابی و صادرات ندارند و در این زمینه نیازمند حمایت دستگاههای متولی هستند.
وی تصریح کرد: مجموعه این عوامل موجب شده است تولید سالانه گز در بلداجی که در سالهای گذشته به حدود ۶۰۰ تن میرسید، اکنون به کمتر از ۶۰ تن کاهش یابد و بسیاری از واحدهای تولیدی با بخش اندکی از ظرفیت خود فعالیت کنند.
از رونق تولید تا دغدغه ماندن در بازار
یکی از تولیدکنندگان باسابقه گز بلداجی که بیش از چهار دهه در این حرفه فعالیت دارد در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به پیشینه خانوادگی خود در این صنعت گفت: تولید گز در خانواده ما از سال ۱۳۶۴ آغاز شد و این حرفه را از نسلهای گذشته ادامه دادهایم.
ابوذر دادوند افزود: در سالهای نخست، بیشتر مراحل تولید به صورت دستی انجام میشد و امکانات و تجهیزات امروز وجود نداشت، اما به مرور زمان کارگاهها توسعه یافت، دستگاههای جدید وارد چرخه تولید شد و کیفیت بستهبندی و محصول نیز ارتقا پیدا کرد.
این تولیدکننده اظهار داشت: در سالهایی که بازار رونق داشت، تنها یک واحد تولیدی در فصل تابستان برای ۴۰ تا ۵۰ نفر به صورت مستقیم و ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر به صورت غیرمستقیم اشتغال ایجاد میکرد، اما امروز به دلیل افزایش هزینههای تولید و کاهش تقاضا، بسیاری از واحدها ناچار به کاهش نیرو شدهاند.
دادوند ادامه داد: گز از سالمترین شیرینیهای سنتی کشور است و از موادی مانند گزانگبین، عسل، سفیده تخممرغ، نشاسته و مغزهای خوراکی تهیه میشود و از نظر تولید و کیفیت محصول مشکلی وجود ندارد، اما بازار فروش به شدت کوچک شده است.
این تولیدکننده با بیان اینکه قیمت مواد اولیه به طور تقریبی به صورت روزانه تغییر میکند گفت: تامین سرمایه در گردش به یکی از مهمترین دغدغههای تولیدکنندگان تبدیل شده و حتی اگر سرمایه قابل توجهی نیز در اختیار داشته باشند، باز هم پاسخگوی هزینههای تهیه مواد اولیه نیست.
وی توسعه بازارهای صادراتی را راهکار مهم خروج این صنعت از رکود دانست و افزود: گز بلداجی سالهاست در بازار داخلی شناخته شده است و اگر زمینه بازاریابی و صادرات فراهم شود، این صنعت میتواند بار دیگر رونق بگیرد و اشتغال از دست رفته را احیا کند.
سرمایههایی که در انتظار رونق ماندهاند
مدیرعامل یکی از واحدهای تولیدی گز بلداجی و عضو هیات رئیسه انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان گز اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی چهارمحال و بختیاری نیز در گفتوگو با خبرنگار ایرنا گفت: همه واحدهای تولیدی این شهر با سرمایه شخصی راهاندازی شدهاند و سالها علاوه بر تولید، زمینه اشتغال شمار زیادی از جوانان منطقه را فراهم کردهاند.
داریوش صفیان افزود: بلداجی در سالهای گذشته به واسطه رونق صنعت گز، از شهرهای کمبرخوردار از بیکاری بود، اما امروز بسیاری از واحدهای تولیدی تعطیل یا با ظرفیت محدود فعالیت میکنند و این موضوع بر اشتغال منطقه تأثیر گذاشته است.
وی اظهار داشت: راهاندازی یک کارگاه تولید گز با تجهیزات امروزی، بدون احتساب ساختمان، به ۴۰ تا ۵۰ میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد، اما اکنون بخش قابل توجهی از این سرمایهها به دلیل رکود بازار بدون استفاده مانده است.
صفیان با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم گفت: گز بیشتر به عنوان سوغات و شیرینی پذیرایی شناخته میشود و با افزایش هزینههای تولید و رشد قیمت نهایی، تقاضا برای خرید آن کاهش یافته است.
وی ادامه داد: برای اینکه کارگاه به طور کامل تعطیل نشود و فرصتهای شغلی موجود حفظ شود، بخشی از فعالیت خود را به تولید محصولات جانبی از جمله گلابگیری اختصاص دادهایم تا بتوانیم بخشی از هزینههای واحد تولیدی را جبران کنیم.
مدیرعامل این واحد تولیدی تاکید کرد: صنعت گز بلداجی همچنان از ظرفیت بالایی برای رونق برخوردار است، اما تحقق این ظرفیت نیازمند حمایت عملی، تأمین سرمایه در گردش، تسهیل دسترسی به تسهیلات و تقویت بازارهای فروش و صادرات است.
رکودی که معیشت کارگران را تحت تاثیر قرار داد
کاهش تولید و افت فعالیت کارگاههای گزسازی، تنها تولیدکنندگان را با مشکل مواجه نکرده، بلکه معیشت کارگرانی را که سالها در این واحدها مشغول به کار بودند نیز تحت تأثیر قرار داده است.
یکی از کارگران واحدهای تولید گز بلداجی در گفتوگو با خبرنگار ایرنا گفت: در گذشته کارگاهها با ظرفیت کامل فعالیت میکردند و در هر واحد تولیدی ۱۰ تا ۱۵ نفر مشغول به کار بودند، اما اکنون تعداد کارگران به سه تا چهار نفر کاهش یافته و همین تعداد نیز تنها چند روز در هفته مشغول کار هستند.
براتی افزود: در سالهایی که بازار رونق داشت، هر کارگاه روزانه بین ۷۰۰ کیلوگرم تا یک تن گز تولید میکرد، اما اکنون میزان تولید به حدود ۲۵ تا ۵۰ کیلوگرم در روز رسیده است.
وی اظهار داشت: کاهش فعالیت کارگاهها باعث شده بسیاری از کارگران برای تأمین هزینههای زندگی، علاوه بر کار در واحدهای گزسازی، به مشاغلی مانند بنایی و برقکاری روی بیاورند.
این کارگر صنعت گز ادامه داد: هرچند کارفرمایان بیمه کارگران را پرداخت میکنند، اما وقتی کارگاه چند روز در هفته تعطیل است، درآمد کارگران نیز کاهش مییابد و حقوق دریافتی پاسخگوی هزینههای زندگی نیست.
رونق دوباره نیازمند حمایت از تولید
بخشدار بلداجی نیز در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به وضعیت واحدهای تولیدی این شهر گفت: در حال حاضر حدود ۱۲۰ کارگاه تولید گز در بلداجی وجود دارد که از این تعداد، ۴۰ کارگاه غیرفعال هستند.
حمیدرضا شعبانینژاد افزود: از ۸۰ کارگاه باقیمانده نیز تنها حدود ۴۰ واحد به صورت مستمر فعالیت میکنند و سایر واحدها متناسب با میزان تقاضای بازار، به شکل فصلی یا با ظرفیت محدود به تولید ادامه میدهند.
بخشدار بلداجی اظهار داشت: در گذشته بیشتر این واحدها با تمام ظرفیت فعالیت میکردند و اشتغال قابل توجهی برای جوانان منطقه ایجاد شده بود، اما افزایش هزینههای تولید، کمبود سرمایه در گردش و کاهش قدرت خرید مردم موجب شده است بسیاری از کارگاهها امکان فعالیت با ظرفیت کامل را نداشته باشند.
بیشتر بخوانید:
فیلم| تلخی شیرینی گز برای تولیدکنندگان با افزایش هزینهها
وی توسعه بازارهای فروش، حمایت از تولیدکنندگان، تأمین سرمایه در گردش، روانسازی پرداخت تسهیلات و رونق گردشگری را از مهمترین راهکارهای کمک به صنعت گز بلداجی دانست و گفت: با فراهم شدن این زیرساختها میتوان زمینه بازگشت واحدهای تولیدی به چرخه کامل تولید و احیای فرصتهای شغلی را فراهم کرد.
ظرفیتی که همچنان میتواند احیا شود
صنعت گز بلداجی سالها یکی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی این شهر و منبع درآمد صدها خانوار بوده است؛ صنعتی که با تکیه بر تجربه تولیدکنندگان، کیفیت محصول و استفاده از مواد اولیه طبیعی، جایگاه خود را در بازار کشور به دست آورده است.
اکنون اگرچه افزایش هزینههای تولید، کاهش تقاضای بازار و محدودیت سرمایه در گردش، فعالیت بسیاری از واحدهای تولیدی را با دشواری همراه کرده، اما فعالان این صنعت معتقدند با حمایت هدفمند، توسعه بازارهای داخلی و صادراتی، تقویت بازاریابی و بهرهگیری از ظرفیت گردشگری، میتوان بار دیگر زمینه رونق تولید و بازگشت اشتغال به کارگاههای گزسازی بلداجی را فراهم کرد.
بلداجی از شهرهای شهرستان بروجن چهارمحال و بختیاری است که در فاصله ۳۵ کیلومتری جنوبغربی بروجن و ۶۵ کیلومتری شهرکرد قرار دارد.
در شهر بلداجی بیش از ۹۰ کارگاه کوچک و بزرگ سالهاست که مشغول به تولید گز هستند.
ارسال نظرات