ضرورت تدوین برنامه ملی برای مدیریت سرمایه انسانی/ آمارهای ماندگاری نخبگان نباید به ابزار تبلیغاتی تبدیل شود/ ماندنِ بدون اثرگذاری افتخار نیست

اکبر پولادی عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار خانه ملت، در واکنش به آمار اعلامی قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان درباره ماندگاری آنان در کشور، گفت: پدیده مهاجرت نخبگان سال‌هاست که کشور را درگیر کرده و شدت آن در دوره‌های مختلف متفاوت بوده است. واقعیت این است که بخشی از نخبگان به دلیل احساس دیده‌نشدن، نبود فرصت‌های مناسب و ناامیدی از آینده، کشور را ترک کرده و جذب مراکز علمی و پژوهشی سایر کشور‌ها می‌شوند.

خطر اعزام نخبگان بدون برنامه‌های الزام‌آور دولتی

نماینده مردم لنجان در مجلس دوازدهم با اشاره به ضرورت اعزام هدفمند بخشی از نخبگان به دانشگاه‌های معتبر جهان، افزود: اعزام نخبگان برای تحصیل، انتقال فناوری و کسب تجربه بین‌المللی اقدامی ضروری است، اما این فرآیند زمانی موفق خواهد بود که دولت برای بازگشت و به‌کارگیری آنان برنامه‌ای روشن، مؤثر و الزام‌آور داشته باشد؛ در غیر این صورت، این سرمایه انسانی به راحتی از دست خواهد رفت.

عضو کمیسیون آموزش مجلس با هشدار نسبت به پیامد‌های مدیریت نادرست این حوزه، تصریح کرد: اگر نخبگان را با آزمون‌های مختلف شناسایی کنیم، اما در عمل زمینه مهاجرت دائمی آنان فراهم شود، خسارتی بزرگ و جبران‌ناپذیر به کشور وارد خواهد شد.

آمار ماندگاری بدون اشتغال و اثرگذاری، ارزش واقعی ندارد

پولادی با انتقاد از استناد صرف به آمار‌های ماندگاری نخبگان، تأکید کرد: ملاک ارزیابی موفقیت، صرف حضور فیزیکی نخبگان در کشور نیست؛ باید مشخص شود چه تعداد از آنان در حوزه تخصصی خود مشغول فعالیت هستند، چه میزان از ظرفیت علمی آنان به کار گرفته شده و چه نقشی در حل مسائل کشور ایفا می‌کنند. اگر نخبگان در کشور بمانند، اما فرصت فعالیت، سرمایه‌گذاری، رشد و اثرگذاری نداشته باشند، این ماندگاری نه تنها افتخار نیست، بلکه می‌تواند به نارضایتی و اتلاف سرمایه انسانی منجر شود.

اقدامات دولت مثبت بوده، اما پاسخگوی ظرفیت عظیم نخبگان نیست

نماینده مردم لنجان در مجلس با اشاره به اقدامات معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری و بنیاد ملی نخبگان، گفت: نمی‌توان منکر اقدامات انجام‌شده شد و انصاف نیست بگوییم هیچ کاری صورت نگرفته است، اما این اقدامات با حجم عظیم ظرفیت نخبگان کشور فاصله زیادی دارد و پاسخگوی نیاز واقعی نیست.

وی خواستار تدوین یک برنامه ملی و بلندمدت برای مدیریت سرمایه انسانی کشور شد و افزود: باید از تجربه کشور‌های موفق استفاده شود؛ نخبگان را برای تحصیل و کسب تجربه اعزام کنیم، اما با ایجاد تعهد، مشوق‌های مؤثر و فراهم کردن بستر فعالیت، آنان را به کشور بازگردانیم. این یک سرمایه‌گذاری برای آینده ایران است، نه هزینه.

خواست مجلس برای انتشار گزارش‌های تفکیکی و کیفی از وضعیت اشتغال نخبگان

پولادی با انتقاد از انتشار آمار‌های کلی، اظهار کرد: بنیاد ملی نخبگان و معاونت علمی باید علاوه بر اعلام درصد‌های ماندگاری، گزارش‌های دقیق و کیفی از وضعیت نخبگان، محل اشتغال، حوزه فعالیت، میزان اثرگذاری و همچنین آمار بازگشت آنان به کشور ارائه کنند؛ صرف ارائه چند عدد، تصویر واقعی از وضعیت نخبگان به دست نمی‌دهد.

وی درباره بیشترین حوزه‌های مهاجرت نخبگان نیز گفت: برآورد‌ها نشان می‌دهد بیشترین مهاجرت مربوط به رشته‌های فنی و مهندسی و علوم پایه است و در علوم انسانی این روند کمتر مشاهده می‌شود.

برنامه‌های بازگشت نخبگان جذاب نیست

عضو کمیسیون آموزش مجلس در پایان با انتقاد از ضعف مشوق‌های بازگشت نخبگان، تصریح کرد: برنامه‌های فعلی جذابیت کافی ندارد. بسیاری از نخبگانی که پس از تحصیل به کشور بازمی‌گردند، بیش از آنکه به دلیل حمایت‌های دولت باشد، از روی علاقه شخصی و عِرق ملی این تصمیم را می‌گیرند. دولت باید علاوه بر مشوق‌های مادی، احساس تعلق، امنیت شغلی، منزلت اجتماعی و آینده حرفه‌ای نخبگان را نیز تقویت کند؛ در غیر این صورت، رقابت با جاذبه‌های کشور‌های دیگر ممکن نخواهد بود. /