دانشگاه‌ها باید چطور به سمت اشتغال‌پذیری دانشجویان حرکت کنند؟

به گزارش بازارکار،سیدامین طباطبایی در گفت‌و‌گو با ایسنا با اشاره به اینکه عملکرد نظام آموزش عالی در حوزه‌های مختلف یکسان نبوده است، اظهار کرد: در برخی رشته‌ها مانند پزشکی، مهندسی و فناوری، دانشگاه‌های کشور توانسته‌اند نیروی انسانی متخصص تربیت کنند و در شکل‌گیری زیرساخت‌های ملی، توسعه فناوری، پیشرفت‌های پزشکی و رشد شرکت‌های دانش‌بنیان نقش قابل توجهی ایفا کنند. این دستاورد‌ها نشان می‌دهد که در این حوزه‌ها ارتباط میان آموزش، پژوهش و نیاز‌های جامعه تا حد زیادی برقرار شده است.

وی افزود:، اما در بخشی از علوم انسانی و اجتماعی، از جمله اقتصاد، مدیریت و برخی رشته‌های مرتبط با سیاست‌گذاری عمومی، همچنان فاصله قابل توجهی میان دانش آکادمیک و مسائل واقعی جامعه وجود دارد. البته این بدان معنا نیست که همه کاستی‌ها ناشی از دانشگاه است؛ زیرا کیفیت حکمرانی، سیاست‌های اجرایی، ساختار‌های نهادی و شرایط اقتصادی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. با این حال، آموزش عالی باید بتواند نقش فعال‌تری در ارائه راه‌حل‌های کاربردی برای مسائل کشور ایفا کند. معیار موفقیت آموزش عالی نباید صرفاً تعداد فارغ‌التحصیلان، مقالات علمی یا رتبه‌های بین‌المللی باشد، بلکه باید میزان اثرگذاری آن در حل مسائل جامعه، افزایش بهره‌وری، ارتقای کیفیت حکمرانی و خلق ارزش اقتصادی و اجتماعی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه طی دهه‌های گذشته، دانشگاه بیشتر به‌عنوان نهادی برای انتقال دانش و تولید مقاله تعریف شده است، عنوان کرد: در حالی که از دانشگاه انتظار می‌رود علاوه بر آموزش و پژوهش، در حل مسائل جامعه و خلق ارزش نیز نقش‌آفرین باشد. کارآفرینی صرفاً به معنای تأسیس شرکت یا راه‌اندازی کسب‌وکار نیست، بلکه توانایی تبدیل دانش به ارزش اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فناورانه است. اگر دانشجوی اقتصاد بتواند برای یک مسئله اقتصادی راهکار عملی ارائه دهد، یا دانشجوی مهندسی فناوری قابل استفاده در صنعت تولید کند، هر دو در مسیر کارآفرینی و ارزش‌آفرینی قرار گرفته‌اند.

طباطبایی گفت: برای کاهش این شکاف، لازم است آموزش‌های نظری با پروژه‌های واقعی، همکاری با صنعت و دستگاه‌های اجرایی، آموزش مهارت‌های حل مسئله، کار تیمی، مدیریت پروژه و آشنایی با فضای کسب‌وکار تلفیق شود. همچنین نظام ارزیابی اعضای هیئت علمی نیز باید علاوه بر تولید مقاله، میزان اثرگذاری پژوهش‌ها در حل مسائل کشور و خلق ارزش را مورد توجه قرار دهد. یکی از ویژگی‌های دانشگاه‌های پیشرو جهان این است که کارآفرینی را به یک یا دو رشته محدود نکرده‌اند، بلکه آن را به بخشی از فرهنگ دانشگاه تبدیل کرده‌اند.

وی با تاکید بر اینکه دانشجوی پزشکی، مهندسی، هنر یا علوم انسانی، علاوه بر آموزش تخصصی، با مبانی نوآوری، مدیریت، مالکیت فکری، طراحی کسب‌وکار، کار گروهی و ارتباط با صنعت نیز آشنا می‌شود، تصریح کرد: البته نباید تصور کنیم که الگو‌های خارجی را می‌توان بدون توجه به شرایط کشور عیناً اجرا کرد. هر نظام آموزش عالی باید متناسب با ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی و نهادی خود الگوی بومی طراحی کند. مناسب‌ترین الگو برای ایران، ایجاد زیست‌بوم ارزش‌آفرینی دانشگاه است؛ یعنی دانشگاه، صنعت، دولت و بخش خصوصی در یک شبکه همکاری قرار گیرند و دانشجویان از ابتدای تحصیل با مسائل واقعی جامعه درگیر شوند. در چنین مدلی، دانشگاه صرفاً محل آموزش نیست، بلکه به کانون حل مسئله، نوآوری و خلق ارزش برای جامعه تبدیل می‌شود.

وظیفه دانشگاه تنها آموزش مجموعه‌ای از دانسته‌ها نیست

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: اگر قرار باشد دانشگاه‌های کشور تنها یک تغییر اساسی برای افزایش اشتغال‌پذیری و موفقیت فارغ‌التحصیلان ایجاد کنند، آن تغییر باید تغییر فلسفه آموزش از انتقال دانش به تربیت انسان‌های خلاق، با اعتماد به نفس و ارزش‌آفرین باشد. وظیفه دانشگاه تنها آموزش مجموعه‌ای از دانسته‌ها نیست؛ زیرا بخش قابل توجهی از این دانش در دنیای امروز با سرعت زیادی تغییر می‌کند. آنچه ماندگار است، توانایی یادگیری، قدرت تحلیل، خلاقیت، نوآوری و اعتمادبه‌نفس برای ورود به عرصه‌های ناشناخته است. نظام آموزشی باید استعداد آموختن را در دانشجو تقویت کند، روحیه پرسشگری و خلاقیت را شکوفا سازد و در او ایمان، انگیزه و جسارت حرکت به سوی قله‌های علم و دانش را ایجاد کند.

طباطبایی با اشاره به اینکه دانشگاه باید به دانشجو بیاموزد که مرز‌های دانش، پایان راه نیست، بلکه نقطه آغاز مسئولیت او برای توسعه علم و حل مسائل جامعه است، عنوان کرد: یک دانش‌آموخته دانشگاه نباید صرفاً به آموخته‌های دوران تحصیل خود بسنده کند؛ بلکه این آموزش‌ها باید نخستین پله نردبان رشد او باشند. اگر دانشگاه بتواند این باور را در دانشجو ایجاد کند که با تلاش مستمر، یادگیری مادام‌العمر و اتکا به توانایی‌های خود می‌تواند پله‌های بعدی را با اعتمادبه‌نفس و انگیزه طی کند، آن‌گاه فارغ‌التحصیل نه صرفاً جویای کار، بلکه فردی خواهد بود که توانایی خلق فرصت، تولید ثروت، حل مسائل و حتی گشودن مرز‌های جدید دانش را دارد.