تلفیق مدیریت علمی با روحیه جهادی، تعهد و مسئولیت‌پذیری/ جهاددانشگاهی ظرفیت راهبردی توسعه فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان کشور است

به گزارش بازارکار از روابط‌عمومی جهاددانشگاهی پارک علم و فناوری البرز جهاددانشگاهی، مهندس مهدی عباسی رئیس پارک علم و فناوری البرز ضمن تبریک به مناسبت سالروز تشکیل جهاددانشگاهی با اشاره به نقشی که جهاددانشگاهی طی 46 سال در حل مسائل کشور و پاسخگویی به نیازهای علمی، فرهنگی، آموزشی و فناورانه جامعه ایفا کرده بیان کرد: جهاددانشگاهی از معدود نهادهایی است که از ابتدای شکل‌گیری، مأموریت خود را بر حل مسائل واقعی کشور استوار کرده است. این مجموعه توانسته با پیوند میان دانشگاه، صنعت و جامعه، بسیاری از نیازهای علمی، پژوهشی، آموزشی و فناورانه کشور را پاسخ دهد و در حوزه‌های مختلف از سلامت و کشاورزی تا فناوری‌های نوین و اقتصاد دانش‌بنیان، منشأ خدمات ارزشمندی باشد.

وی ادامه داد: به اعتقاد من مهم‌ترین نقطه قوت جهاددانشگاهی، مسئله‌محور بودن، چابکی سازمانی، اعتماد به نیروهای جوان و حرکت بر پایه نوآوری است. این نهاد همواره ثابت کرده که حتی با وجود محدودیت منابع، می‌توان با مدیریت جهادی و تکیه بر سرمایه انسانی متخصص، دستاوردهای بزرگی خلق کرد. همین ویژگی باعث شده امروز جهاددانشگاهی به عنوان یکی از بازوهای مؤثر توسعه فناوری و نوآوری کشور شناخته شود.

مهندس عباسی با بیان اینکه ظرفیت‌های جهاددانشگاهی بسیار گسترده است از پژوهش و آموزش گرفته تا تجاری‌سازی فناوری، توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و ایجاد ارتباط مؤثر میان دانشگاه و صنعت، افزود: سازمان تجاری‌سازی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان جهاددانشگاهی نیز نقش مهمی در تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات و خدمات قابل عرضه در بازار ایفا کرده و این حلقه اتصال، یکی از مزیت‌های مهم این نهاد محسوب می‌شود.

وی اظهار کرد: در پارک علم و فناوری البرز نیز همکاری بسیار خوبی با مجموعه جهاددانشگاهی و بخش‌های مختلف وابسته به این نهاد داریم. امروز پارک علم و فناوری البرز در مسیر کسب رتبه سوم کشور از نظر استقرار شرکت‌های دانش‌بنیان قرار دارد و با وجود بودجه محدود، در حوزه صادرات محصولات فناورانه جزو پارک‌های برتر کشور است. همچنین استقرار دبیرخانه مالکیت فکری دانشگاهیان کشور در این پارک، جایگاه ویژه‌ای در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و حفاظت از دارایی‌های فکری ایجاد کرده است.

الگویی موفق برای حل مسائل کشور با تعامل سازنده

مدیر پارک علم و فناوری البرز تصریح کرد: اعتماد وزارت علوم به ظرفیت‌های این مجموعه کاملاً مشهود است؛ به گونه‌ای که اجرای طرح توسعه گیاهان دارویی با توجه به ظرفیت پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، به پارک علم و فناوری البرز واگذار شده است. این نشان می‌دهد که تعامل میان جهاددانشگاهی، وزارت علوم و پارک‌های علم و فناوری می‌تواند الگوی موفقی برای حل مسائل کشور باشد.

وی افزود: امروز این پارک با استقرار ۱۴۸ شرکت عضو و حمایت از بیش از ۴۰۷ شرکت فناور و دانش‌بنیان از ابتدای فعالیت خود به یکی از پارک‌های پیشرو کشور در توسعه زیست‌بوم فناوری تبدیل شده است. همچنین استان البرز با برخورداری از بیش از۵۴۰ شرکت دانش‌بنیان، رتبه چهارم کشور را از نظر تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان در اختیار دارد که بخش مهمی از این ظرفیت در تعامل مستقیم با پارک علم و فناوری البرز شکل گرفته است.

مهندس عباسی ادامه داد: طی سال‌های اخیر توسعه ساختارهای فناوری با ایجاد مراکز رشد تخصصی، مراکز توسعه و تولید قراردادی، مرکز نوآوری مهارت، مراکز نوآوری مشترک با شرکت شهرک‌های صنعتی و سازمان نظام مهندسی کشاورزی و همچنین توسعه فضاهای کار اشتراکی، ظرفیت استقرار شرکت‌های فناور را به شکل قابل توجهی افزایش داده و زمینه ورود ایده‌های نوآورانه به بازار را فراهم کرده است.

وی با بیان اینکه در راستای مقابله با چالش کمبود فضای استقرار و با هدف حمایت حداکثری از شرکت‌های دانش‌بنیان، پارک علم و فناوری البرز برنامه‌ای راهبردی برای توسعه ظرفیت‌های فیزیکی خود تدوین کرده است؛ گفت: بر اساس این برنامه، پارک با هدف ایجاد اکوسیستم گسترده‌تر، در نظر دارد از ظرفیت‌های موجود در مجتمع تحقیقاتی شهدای جهاددانشگاهی و همچنین واحدهای مستقر در مجموعه ۹۰ هکتاری هلجرد به عنوان بازوهای توسعه‌ای خود استفاده کند. این اقدام با هدف توزیع هوشمندانه تقاضای استقرار و ایجاد فضاهای تخصصی‌تر، گامی کلیدی در مسیر پاسخگویی به رشد سریع شرکت‌های مستقر و ارتقای زیرساخت‌های پژوهشی منطقه محسوب می‌شود.

راه‌اندازی نخستین مرکز توسعه و تولید قراردادی در حوزه‌های صنایع غذایی، برق و الکترونیک و ساختمان

مهندس عباسی اضافه کرد: همچنین تلاش می‌کنیم از ظرفیت‌ها و فضای بلا استفاده شهرک‌های صنعتی استان، دستگاه‌ها، دانشگاه‌ها و مجموعه شهری به صورت بهینه بهره‌برداری کنیم و مشکل فضای فیزیکی و استقرار را برای شرکت‌های دانش بنیان، فناور و خلاق حل کنیم. یکی از مهم‌ترین اقدامات سال‌های اخیر، راه‌اندازی نخستین مرکز توسعه و تولید قراردادی در حوزه‌های صنایع غذایی، برق و الکترونیک و ساختمان بوده است؛ مرکزی که امکان توسعه محصول، نمونه‌سازی، آزمون و تولید را برای شرکت‌های دانش‌بنیان فراهم کرده و موجب شده بسیاری از شرکت‌های نوپا بدون نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین اولیه وارد مرحله تجاری‌سازی شوند.

همچنین توسعه مرکز نوآوری مهارت با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، استقرار شرکت‌ها در فضاهای جدید تولیدی و راه‌اندازی مراکز نوآوری مشترک، بخشی از برنامه پارک برای رفع محدودیت‌های فضای استقرار و توسعه ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان است.

وی با اشاره به جنگ تحمیلی بیان کرد: تجربه جنگ رمضان نشان داد که جهاددانشگاهی صرفاً یک مجموعه علمی نیست، بلکه نهادی مردمی و مسئولیت‌پذیر است که در شرایط بحرانی نیز توان بسیج ظرفیت‌های علمی، فرهنگی و انسانی خود را دارد. در آن مقطع، حفظ خدمات تخصصی، استمرار فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی و حضور مؤثر در کنار مردم، موجب افزایش اعتماد عمومی و تقویت انسجام اجتماعی شد. این روحیه خدمت‌رسانی و مسئولیت‌پذیری، از ویژگی‌های ارزشمند جهاددانشگاهی است که در شرایط مختلف خود را نشان داده و به افزایش تاب‌آوری ملی کمک کرده است.

متوقف نشدن کار جهادی

رئیس پارک علم و فناوری البرز ادامه داد: در دوران حساس و بحرانی همچون جنگ رمضان، پارک علم و فناوری البرز به عنوان عضوی از خانواده جهاددانشگاهی، نقش خود را از یک فضای صرفاً تحقیقاتی به یک سنگر دفاعی و امیدآفرین ارتقا داده است و باید بگویم کار جهادی در این پارک توقف ندارد. ما بر این باوریم که در زمان‌های بحران، همبستگی ملی زمانی تقویت می‌شود که جامعه حس کند نخبگان و دانشمندان کشور در خط مقدم حل مسائل پیچیده فنی و تأمین نیازهای استراتژیک حضور دارند. پارک با حمایت از تولیدات بومی در حوزه‌های حساس، نه‌تنها به انسجام اجتماعی کمک کرد بلکه با تبدیل بحران به فرصت برای خودکفایی، جرقه‌های امید را در دل جامعه زد و نشان داد که علم و فناوری، ابزار اصلی صیانت از حریم ملی و شکوفایی در شرایط سخت است.

وی افزود: ما در این مسیر، مدیریت خود را یک مأموریت جهادی می‌دانیم و با حمایت مجموعه جهاددانشگاهی به‌ویژه سازمان تجاری سازی فناوری و اشتغال دانش بنیان جهاددانشگاهی (ستفا) تلاش کرده‌ایم با بهره‌گیری از ظرفیت عظیم جوانان مؤمن، عالم و انقلابی، محیطی فراهم کنیم که در آن تخصص علمی با روحیه جهادی گره بخورد. هدف اصلی ما، عبور از دانش نظری و رسیدن به مرجعیت علمی از طریق توسعه فناوری‌های راهبردی و آینده‌ساز است. در حال حاضر، تمرکز اصلی ما بر برنامه‌هایی نظیر تجاری‌سازی پیشرفته پروژه‌های آزمایشگاهی و ایجاد زیرساخت‌های هوشمند برای فناوری‌های نوظهور است تا بتوانیم از شکاف میان دانش و بازار جلوگیری کنیم و نخبگان را در مسیر تولید محصولات استراتژیک که پیشران اقتصاد دانش‌بنیان هستند، همراهی کنیم.

مهندس عباسی تصریح کرد: همزمان با شرایط جنگ رمضان، شورای حمایت از کسب‌وکارهای آسیب‌دیده در پارک تشکیل شد و بسته‌های حمایتی ویژه‌ای برای شرکت‌ها طراحی شد. همچنین حدود دو و نیم میلیارد تومان تسهیلات قرض‌الحسنه برای پرداخت حقوق و دستمزد شرکت‌های مستقر اختصاص یافت، تسهیلات ویژه برای شرکت‌های آسیب‌دیده پیگیری شد و خدمات تخصصی بیمه، مالیات و مشاوره حقوقی نیز به شرکت‌های دانش‌بنیان ارائه شد تا روند فعالیت آن‌ها متوقف نشود.

تلفیق مدیریت علمی با روحیه جهادی، تعهد و مسئولیت‌پذیری

وی با بیان اینکه جهاددانشگاهی طی چهار دهه گذشته نشان داده که می‌توان مدیریت علمی را با روحیه جهادی، تعهد و مسئولیت‌پذیری تلفیق کرد، افزود: بسیاری از مدیران، پژوهشگران و فناوران کشور در همین بستر رشد کرده‌اند و امروز در بخش‌های مختلف علمی و صنعتی نقش‌آفرین هستند. یکی دیگر از ویژگی‌های مهم این نهاد، اعتماد به جوانان و واگذاری مسئولیت به نیروهای متخصص است. این رویکرد موجب شده نسل جدیدی از مدیران و پژوهشگران کارآمد تربیت شوند که هم از دانش روز برخوردارند و هم دغدغه حل مسائل کشور را دارند. برای تقویت این نقش، باید زمینه حضور بیشتر جوانان در مدیریت پروژه‌های فناورانه، توسعه همکاری‌های بین‌بخشی و حمایت از ایده‌های نوآورانه بیش از گذشته فراهم شود.

مهندس عباسی تأکید کرد: امروز اقتدار کشورها بیش از هر زمان دیگری به فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان وابسته است و جهاددانشگاهی می‌تواند یکی از بازیگران اصلی این عرصه باشد. تجربه موفق این نهاد در توسعه فناوری، تجاری‌سازی دانش، ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان و ارتباط با صنعت، ظرفیت ارزشمندی برای تحقق مرجعیت علمی کشور ایجاد کرده است. در استان البرز نیز پارک علم و فناوری با حمایت، آموزش و توانمندسازی شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان، تعامل گسترده‌ای با بیش از سه هزار و ۵۰۰ واحد صنعتی کوچک و بزرگ استان، به‌ویژه با صنایع بزرگ و تاثیرگذار استان در حوزه تحقیق و توسعه، برقرار کرده است که این همکاری‌ها می‌تواند به توسعه فناوری‌های راهبردی کشور کمک کند.

وی ادامه داد: به اعتقاد من مهم‌ترین اولویت‌های آینده جهاددانشگاهی باید توسعه فناوری‌های راهبردی، تقویت اقتصاد دانش‌بنیان، حمایت از صادرات محصولات فناورانه، گسترش نظام مالکیت فکری، توسعه همکاری‌های بین‌المللی، تقویت سرمایه‌گذاری در فناوری و تسهیل ورود محصولات دانش‌بنیان به بازارهای داخلی و خارجی باشد. با تحقق این اهداف، جهاددانشگاهی می‌تواند بیش از گذشته در مسیر حل مسائل کشور و تحقق مرجعیت علمی جمهوری اسلامی ایران نقش‌آفرینی کند.

چالش‌های ساختاری پارک علم و فناوری البرز

مهندس عباسی با بیان اینکه پارک علم و فناوری البرز به عنوان یکی از قطب‌های اصلی حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ‌ها در حال حاضر با دو چالش ساختاری روبرو است که مسیر رشد شرکت‌های مستقر را تحت تأثیر قرار داده است، اظهار کرد: نخست، محدودیت فضا و کمبود ظرفیت‌های استقرار که با افزایش چشمگیر تعداد شرکت‌های مستقر و رو به رشد، بیش از پیش احساس می‌شود. دوم، محدودیت بودجه‌های دولتی که پاسخگوی نیازهای گسترده زیرساختی و توسعه‌ای پارک نیست. برای حفظ پویایی این زیست‌بوم و جلوگیری از محدود شدن ظرفیت پذیرش نوآوری‌ها، ایجاد منابع مالی پایدار و توسعه زیرساخت‌های فیزیکی به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل شده است.

وی ادامه داد: با این حال، مسیر تحقق این مأموریت‌های بزرگ، با چالش‌های جدی دیگری نظیر بروکراسی‌های اداری، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها در تأمین تجهیزات پیشرفته و همچنین شکاف میان دستاوردهای دانشگاهی و نیازهای واقعی صنعت روبروست. برای عبور از این موانع، پیشنهاد ما حرکت به سمت مدیریت چابک و حذف لایه‌های زائد اداری است تا سرعت حرکت نوآوری کاهش نیابد. همچنین، باید با تمرکز بر اقتصاد مقاومتی در حوزه تکنولوژی به جای اتکا به واردات، بر توان خودکفایی در تولید فناوری‌های زیرساختی تأکید کنیم و از طریق ایجاد بسترهای حمایتی قوی‌تر، پیوند میان دانشگاه، پارک و صنعت را به شکلی استراتژیک و عملیاتی تقویت کنیم.

رئیس پارک علم و فناوری البرز اضافه کرد: اجرای طرح‌های ملی نوآفرین صنعت‌ساز، نوشناس، دستیار فناوری، توسعه دبیرخانه مالکیت فکری، راه‌اندازی دبیرخانه جشنواره شیخ بهایی در استان البرز و همچنین تشکیل دبیرخانه فناوری کوانتوم از جمله برنامه‌هایی است که با هدف توسعه فناوری‌های آینده‌ساز و افزایش سهم اقتصاد دانش‌بنیان در استان دنبال می‌شود. پارک علم و فناوری البرز همچنین در اجرای طرح ملی دستیار فناوری موفق به کسب رتبه سوم کشور شده است. توسعه همکاری‌های بین‌المللی با پارک‌های علم و فناوری کشورهای مختلف، گسترش فعالیت‌ها در حوزه هوش مصنوعی، حمایت از ثبت و حفاظت دارایی‌های فکری و ایجاد زیرساخت‌های نوین تجاری‌سازی از دیگر برنامه‌هایی است که مسیر تبدیل البرز به یکی از قطب‌های فناوری منطقه را هموار کرده است.