پشت پرده تغییرات بازار کار ایران؛ چرا مردان در خط مقدم بیکاری قرار گرفتند؟

بازارکار - فاطمه عزیزخانی، کارشناس بازار کار، در بخشی از گفت‌وگوی خود با اقتصادنیوز، در پاسخ به این پرسش «پیامد‌های اجتماعی وضعیت اقتصادی فعلی و آمار‌های بیکاری را چگونه ارزیابی می‌کنید؟» اظهار کرد: اگر ترکیب بیکاران را بررسی کنید، می‌بینید که سهم عمده آنها را جوانان، به‌ویژه در گروه سنی ۱۵ تا ۳۵ سال، تشکیل می‌دهند. این موضوع به‌تنهایی یک سیگنال مهم برای جامعه و سیاست‌گذاران است. زمانی که بخش عمده بیکاران را جوانان، هم در میان مردان و هم در میان زنان، تشکیل می‌دهند، اگر برای این وضعیت چاره‌ای اندیشیده نشود، می‌تواند به تداوم ناآرامی‌ها، تشدید برخی از مسائل اجتماعی که در سال‌های گذشته نیز تجربه شده و افزایش نارضایتی اجتماعی منجر شود.

او افزود: در کنار این مسئله، مردانه شدن خروج از بازار کار نیز به یک چالش جدی تبدیل شده است؛ زیرا این موضوع مستقیماً معیشت و سفره خانوار را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در دوره‌های گذشته، معمولاً زنان و اشتغال غیررسمی نقش ضربه‌گیر شوک‌های بازار کار را داشتند و در زمان بروز بحران، نخستین گروهی بودند که از بازار کار خارج می‌شدند. اما اکنون این وضعیت تغییر کرده و دامنه آن به اشتغال رسمی و نیروی کار مرد نیز رسیده است. طبیعی است که این اتفاق، فشار بیشتری بر معیشت خانوار‌ها وارد می‌کند.

این کارشناس بازار کار ادامه داد: از سوی دیگر، باید به پیامد‌های این روند برای صندوق‌های بازنشستگی نیز توجه داشت. در حالی که حدود ۸۰۰ هزار نفر به جمعیت در سن کار کشور اضافه شده‌اند، بخش عمده آنها، یعنی نزدیک به ۷۰۰ هزار نفر، در زمره جمعیت غیرفعال قرار گرفته‌اند. این یعنی ورودی نیروی کار به اشتغال بسیار محدود بوده است و تعداد افرادی که وارد بازار کار و اشتغال می‌شوند، پاسخگوی افزایش جمعیت در سن کار نیست. ادامه این روند در سال‌های آینده می‌تواند بر منابع و پایداری صندوق‌های بازنشستگی نیز اثر منفی بگذارد. بنابراین، این وضعیت صرفاً یک چالش در بازار کار نیست. اگر نسبت به آن بی‌توجهی شود، می‌تواند به‌طور هم‌زمان زمینه‌ساز چندین بحران اقتصادی، اجتماعی و حتی جمعیتی در آینده باشد.

افراد به سمت مشاغل غیررسمی، کم‌درآمد و ناپایدار سوق پیدا می‌کنند

او در پاسخ به این پرسش «با این اوصاف، آیا می‌توانیم بگوییم که خیلی از افراد حالا اگرچند مثلاً شاغل هم هستند، اما درآمد و امنیت شغلی‌شان به شکل محسوسی هم کاهش پیدا کرده است؟ وضعیت امنیت شغلی در حال حاضر چگونه است؟» گفت: بله، دقیقاً همین‌طور است. اگر شاخص مدیران خرید (شامخ) اتاق بازرگانی را بررسی کنید، می‌بینید که بنگاه‌ها به‌طور مداوم از رکود تقاضا، کاهش خرید و فروش، دشواری در تأمین مواد اولیه و در کنار آن، ریزش اشتغال سخن می‌گویند. بر اساس آمار‌های اتاق بازرگانی، این وضعیت حدود ۱۵ ماه است که ادامه دارد.

عزیزخانی افزود: مجموع این شرایط باعث می‌شود افرادی که شغل خود را از دست می‌دهند، برای تأمین حداقل معیشت خانواده ناچار شوند به هر نوع فعالیتی روی بیاورند؛ حتی اگر آن شغل از کیفیت، درآمد و امنیت شغلی پایینی برخوردار باشد. در نتیجه، این افراد به سمت مشاغل غیررسمی، کم‌درآمد و ناپایدار سوق پیدا می‌کنند؛ مشاغلی که حتی با بروز یک شوک، مانند اختلال در اینترنت یا رکود در فعالیت پلتفرم‌هایی نظیر تاکسی‌های اینترنتی، به‌راحتی دچار اختلال یا تعطیلی می‌شوند.

او ادامه داد: در واقع، پاسخ همین‌جاست. زمانی که بنگاه‌های اقتصادی، به‌عنوان موتور اصلی ایجاد اشتغال، امکان فعالیت مناسب و پایدار نداشته باشند، نیروی کار ناچار می‌شود به سمت فعالیت‌های خویش‌فرمایی، خوداشتغالی و کار مستقل حرکت کند. اما این نوع فعالیت‌ها معمولاً درآمد کافی و پایداری ندارند و در زمره مشاغل غیررسمی، ناپایدار و کم‌کیفیت قرار می‌گیرند.

منبع : اقتصاد نیوز