برنامه‌ها، الگو‌ها و چشم‌انداز‌های نوین توسعه کارآفرینی و اشتغال دانش‌بنیان

به گزارش بازارکار، دکتر مهری‌سادات موسوی در گفت‌و‌گو با بازارکار ضمن تبیین الگو‌های نوین توانمندسازی مهارتی، بر ضرورت گذار از روش‌های سنتی اشتغال‌زایی و تمرکز بر شبکه‌سازی ملی و توسعه زنجیره‌های ارزش تأکید کرد.

پیوند «اقتصاد مقاومتی» با میدان اشتغال و کارآفرینی

معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی ستفا با اشاره به شعار سال جهاددانشگاهی مبنی بر «اقتدار علمی در افق مقاومت»، به لایه‌های گوناگون مفهوم مقاومت اشاره کرد و گفت: یکی از حیاتی‌ترین ابعاد مقاومت در شرایط فعلی کشور، مقاومت اقتصادی است که در بند‌های مختلف سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی به وضوح تبیین شده است.

وی افزود: ستفا تلاش کرده است تا برنامه‌های توسعه اشتغال و کارآفرینی خود را مستقیماً با این سیاست‌ها همسو کند تا ضمن ایجاد تاب‌آوری اقتصادی، بستری مناسب برای نقش‌آفرینی نخبگان و فارغ‌التحصیلان فراهم شود.

موسوی با تأکید بر لزوم پرهیز از رفتار‌های شعاری تصریح کرد: ما به دنبال این هستیم که با اتخاذ رویکرد‌های چالش‌محور و مبتنی بر واقعیت‌های جامعه، گام‌های عملیاتی برداریم.

وی افزود: شناسایی چالش‌های واقعی کسب‌وکار‌های مختلف و انجام اقدامات تصحیح‌گر در فرآیند تصمیم‌سازی، از مهم‌ترین اهدافی است که ستفا در دستور کار خود دارد. همچنین هوشمندسازی فرآیند هدایت شغلی بر پایه داده‌های واقعی، از دیگر اقدامات زیرساختی ما در این حوزه به شمار می‌رود.

تأسیس اندیشکده اشتغال دانش‌بنیان؛ گذار از تئوری به عمل

معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی ستفا از برنامه‌ریزی برای گشایش یک مرکز سیاست‌گذاری نوین خبر داد و اظهار کرد: به زودی شاهد افتتاح «اندیشکده اشتغال دانش‌بنیان» خواهیم بود.

وی افزود: در این اندیشکده با تعریف میز‌های مطالعاتی تخصصی، تلاش می‌کنیم ابعاد مختلف اقتصاد مقاومتی و شعار سال را به برنامه‌های کاملاً عملیاتی و خروجی‌های سنجش‌پذیر تبدیل کنیم تا زمینه برای اشتغال پایدار نخبگان فراهم شود.

تسهیل‌گری و پر کردن خلاء‌های زنجیره ایده تا بازار

موسوی در پاسخ به سوالی درباره ویژگی متمایز ستفا در مقایسه با سایر نهاد‌های متولی اشتغال کشور، تصریح کرد: ستفا پیش از هر چیز یک نهاد توسعه‌ای و تسهیل‌گر است. مأموریت اصلی ما شناسایی خلاء‌های موجود در مسیر اشتغال و تلاش برای رفع آنهاست.

وی افزود: در حال حاضر فارغ‌التحصیلان دانشگاهی بسیاری در رشته‌های گوناگون داریم، اما مهارت‌های آنها متناسب با نیاز‌های واقعی بازار کار نیست. طراحی نقشه‌راه مهارتی دانشجویان و بازنگری در مدل‌های توانمندسازی، دقیقاً برای پر کردن این خلاء طراحی شده است.

معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی ستفا ادامه داد: ما فرآیند اتصال ایده به بازار را تسهیل می‌کنیم و در این مسیر، هرجا با مانع یا چالشی مواجه شویم، حتی اگر در شرح وظایف سنتی ما تعریف نشده باشد، برای حل مسئله ورود می‌کنیم؛ طرح ملی «مهربانی ایران» نمونه بارزی از این دست اقدامات است که با هدف پوشش چالش‌های چندجانبه حوزه اشتغال پیگیری می‌شود.

مشاغل خانگی و طرح‌های نوین توانمندسازی ملی

وی در ادامه به تجربه‌های موفق و عینی ستفا اشاره کرد و گفت: یکی از نقاط قوت عملکرد ما در سال‌های گذشته، اجرای موفق «طرح توسعه ملی مشاغل خانگی» بود که با تکیه بر ظرفیت شبکه‌ای جهاددانشگاهی در تمامی استان‌ها به ثمر رسید.

وی افزود: اکنون نیز طرحی جامع‌تر و چندلایه را تحت عنوان «طرح جاب‌ایران» دنبال می‌کنیم. این طرح، ابعاد متنوعی از جمله اشتغال، مهارت‌افزایی، توانمندسازی و مشارکت مستقیم مردمی را در خود جای داده است و به عنوان یک الگوی کارآمد با شرایط روز کشور انطباق دارد.

موسوی همچنین به تدوین «نقشه راه مهار ت شغلی دانشجویان» اشاره کرد و اظهار داشت: متأسفانه بسیاری از دانشجویان پس از سال‌ها تحصیل، فاقد حداقل‌های مهارتی برای جذب در بازار کار هستند. ستفا با تدوین این نقشه راه به دانشجو کمک می‌کند تا پیش از فارغ‌التحصیلی، پرونده مهارتی خود را تکمیل کند.

تدوین اطلس جامع کسب‌وکار؛ راهکار حل گره‌های ساختاری

معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی ستفا، یکی از بزرگ‌ترین گره‌های ساختاری حوزه اشتغال کشور را نبودن اطلاعات و داده‌های به‌روز و متقن دانست و تأکید کرد: تصمیم‌گیری بدون داده‌های دقیق میدانی ممکن نیست.

وی افزود: ستفا برای رفع این نقیصه، تدوین «اطلس جامع کسب‌وکار‌های خانگی و ملی» را به تفکیک استان‌ها در دستور کار قرار داده است. با این ابزار می‌توانیم خلاء ناشی از عدم اتصال کارجو و کارفرما را برطرف کرده و هدایت شغلی را متناسب با نیاز‌های واقعی هر منطقه هدایت کنیم. به گفته وی، بازطراحی سامانه جاب‌ایران نیز بر پایه همین ایده اطلاعاتی استوار است.

آماده‌سازی نیروی انسانی برای مشاغل نوظهور و اتوماسیون

موسوی در تشریح افق پنج‌ساله فعالیت‌های ستفا گفت: تحولات پرشتاب فناوری و توسعه اتوماسیون صنعتی، ساختار مشاغل را دستخوش تغییرات جدی کرده است. ما باید مشاغل رو به زوال را شناسایی کرده و خود را برای توسعه مشاغل نوظهور آماده کنیم.

وی افزود: آماده‌سازی برای مشاغل جدید تنها جنبه فیزیکی ندارد، بلکه نیازمند توانمندسازی و آماده‌سازی نیروی انسانی متخصص است. اندیشکده اشتغال دانش‌بنیان ستفا به عنوان بازوی فکری ما، این زنجیره انسانی و مهارتی را مدیریت خواهد کرد.

شبکه‌سازی استانی و پیوند به زنجیره‌های ارزش جهانی

وی ضعف در شبکه‌سازی را یکی دیگر از چالش‌های بنیادین کارآفرینی کشور برشمرد و گفت: یکی از برنامه‌های راهبردی ما، تربیت مشاوران تخصصی در حوزه‌های اولویت‌دار مانند صنایع تبدیلی، کشاورزی، صنایع دستی و حوزه پوشاک و نساجی است؛ حوزه‌هایی که بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر در آنها فعالیت دارند، اما از زنجیره ارزش و اتصال به بازار سهم ناچیزی می‌برند.

وی افزود: ستفا با تقسیم کار ملی میان استان‌ها، مأموریت‌های ویژه‌ای به هر واحد جهاددانشگاهی واگذار کرده است. به عنوان مثال، جهاددانشگاهی استان لرستان عهده‌دار تدوین محتوای تربیت مشاوران حوزه گیاهان دارویی و توسعه کلینیک‌های تخصصی کسب‌وکار شده است تا این زنجیره‌ها به شکل محلی و ملی پایدار شوند.

برندسازی ملی و توسعه مدل «خانه محصول»

موسوی در پاسخ به این سوال که اگر اختیار اصلاح یک موضوع کلیدی در حوزه اشتغال کشور را داشتید، کدام بخش را انتخاب می‌کردید، پاسخ داد: ایجاد شبکه پایدار و زنجیره ارزش برای کسب‌وکار‌های خرد و خانگی اولویت اصلی من بود.

وی توضیح داد: بسیاری از کسب‌وکار‌های خرد به دلیل نداشتن برند استاندارد و عدم شناخت نیاز بازار، محصولات بازارپسندی ندارند و برندسازی انفرادی نیز برای آنها صرفه اقتصادی ندارد. ستفا تلاش می‌کند با برندسازی ملی تحت عنوان «برند افق» یا توسعه ایده «خانه محصول» (Product House)، این محصولات خرد را تجمیع، استانداردسازی و روانه بازار‌های بزرگتر کند.

دستاورد‌های کلیدی و افق‌های پیش‌رو

معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی سازمان ستفا در پایان به تشریح مهم‌ترین دستاورد‌های این معاونت پرداخت و گفت: ریل‌گذاری مأموریت‌محور برای استان‌ها، پیاده‌سازی سیستم هدایت هوشمند شغلی، تعامل سازنده با جوامع محلی و دستگاه‌های اجرایی، هم‌افزایی ملی در حوزه اشتغال و تمرکز ویژه بر مدل‌های نوین «کسب‌وکار‌های اجتماعی»، از دستاورد‌های شاخص ما بوده است که این حوزه آخر در آینده نقشی بسیار پررنگ‌تر ایفا خواهد کرد.

موسوی با تبریک سالگرد چهل‌وششمین سال تأسیس جهاددانشگاهی به جهادگران کشور، اظهار امیدواری کرد که جهاددانشگاهی همچون گذشته با تکیه بر روحیه جهادی و تخصص نخبگان خود، در مسیر حل چالش‌های اساسی میهن اسلامی گام بردارد و نقشی مثبت، ماندگار و موثر در توسعه و اعتلای کشور ایفا کند.