تازه ها
معاون علمی رئیسجمهورکرد:
پایان دوره حمایتهای انبوه و یکسان از دانشبنیانها؛ آغاز عصر توجه به حل مسائل راهبردی
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با تشریح رویکرد جدید دولت چهاردهم در قبال زیستبوم نوآوری، اعلام کرد: دوران حمایتهای انبوه و یکسان از شرکتهای دانشبنیان به پایان رسیده و از این پس توان حل مسائل راهبردی کشور، نقشآفرینی در زنجیره ارزش و کارآمدی نهادهای مالی و فناوری مبنای اصلی حمایت و ارزیابی خواهد بود.
به گزارش بازارکار به نقل از ایرنا، در ماههای اخیر سیاستگذاری در زیستبوم دانشبنیان کشور وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن دیگر صرف افزایش تعداد شرکتها، صندوقها و نهادهای نوآوری دیگر معیار اصلی موفقیت تلقی نمیشود.
در رویکرد جدید، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، میزان اثرگذاری واقعی این اجزا در حل مسائل ملی، تکمیل زنجیره ارزش و تقویت فناوریهای راهبردی است.
دولت چهاردهم در حوزه علم و فناوری بهجای تداوم الگوی حمایتهای گسترده و یکسان، به سمت سیاستی هدفمندتر حرکت کرده است؛ سیاستی که بر مسئلهمحوری استوار است و میکوشد منابع محدود کشور را به سمت بازیگرانی هدایت کند که توان ایجاد تحول واقعی در اقتصاد دانشبنیان را دارند.
در همین چارچوب، صندوقهای پژوهش و فناوری نیز در آستانه یک بازتعریف جدی قرار گرفتهاند. افزایش کف سرمایه، بازنگری در سازوکار صدور مجوز و تأکید برکارآمدی و قدرت اهرمسازی منابع، نشان میدهد که نظام تأمین مالی نوآوری نیز باید از منطق کمی به منطق کیفی و اثرمحور تغییر مسیر دهد.
از سوی دیگر، پارکهای علم و فناوری نیز دیگر نمیتوانند تنها در نقش مدیر فضای استقرار شرکتها باقی بمانند. نگاه جدید، آنها را بهعنوان نهادهای راهبر در اکوسیستم نوآوری میبیند؛ نهادهایی که باید میان دانشگاه، صنعت، سرمایهگذار و شرکتهای دانشبنیان پیوند مؤثر برقرار کنند و در دل شهرها و مناطق نوآوری، نقشآفرینی فعال داشته باشند.
همزمان شاخصهای ارزیابی نیز در حال تغییر است به طوریکه در مدل جدید، تعداد تسهیلات، مجوزها یا صرفاً شمار شرکتها، تصویر دقیقی از پیشرفت ارائه نمیکند؛ بلکه سنجش میزان حل مسئله، میزان اتصال به زنجیره ارزش و درجه اثرگذاری بر صنایع راهبردی معیارهای اصلی قضاوت خواهند بود.
از منظر کلان این تغییرات را میتوان بخشی از عبور از یک زیستبوم صرفاً کمی به یک اکوسیستم ترکیبی و هدایتشده دانست؛ شکلی که در آن دولت در فناوریهای عمومی نقش محدودتر و در فناوریهای اقتدارآفرین نقش فعالتر و هدایتگرانهتری برعهده میگیرد.
گفتوگوی پیشرو خبرنگار ایرنا با معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور ضمن تشریح همین تغییر مسیر، به بازتعریف نقش صندوقها و پارکها و هم به بازنگری در شیوه حمایت از شرکتهای دانشبنیان پرداخته است.
در این مصاحبه، حسین افشین از ضرورت تخریب خلاق در بخشهایی از ساختار حمایتی سخن میگوید، از تغییر نسل پارکهای فناوری دفاع میکند و توضیح میدهد که چرا دوران حمایتهای انبوه و بیتمایز از شرکتهای دانشبنیان باید جای خود را به حمایت هدفمند و مسئلهمحور دهد.
پایان دوران حمایتهای انبوه ویکسان از دانش بنیان ها؛ آغازعصر توجه به حل مسائل راهبردی کشور
عزم معاونت علمی برای حرکت از شرکتمحوری به مسئلهمحوری
افشین در ابتدا در تشریح ابعاد تغییر پارادایم در سیاستگذاری معاونت علمی در پاسخ به این پرسش که مهمترین تفاوت رویکرد جدید با سالهای گذشته چیست، اظهار کرد: در یک دوره، توسعه کمی اکوسیستم و افزایش شمار شرکتهای دانشبنیان، صندوقها و بازیگران فناوری یک ضرورت بود، اما ادامه همان مسیر بدون توجه به کیفیت و کارآمدی اکنون میتواند به اتلاف منابع منجر شود.
وی افزود: در دولت چهاردهم، حرکت از شرکتمحوری به مسئلهمحوری در دستور کار قرار گرفته است؛ به این معنا که دیگر صرف داشتن عنوان دانشبنیان یا تولید یک محصول، مبنای کافی برای برخورداری از حمایتهای ویژه نخواهد بود، بلکه ملاک اصلی این است که یک شرکت تا چه اندازه توانسته مسئلهای از کشور را حل کند، به کدام زنجیره ارزش متصل شود و چه سهمی در فناوریهای آیندهساز و راهبردی داشته باشد.
وی در پاسخ به این پرسش که این تغییر نگاه چه نسبتی با مدل اکوسیستم ترکیبی دارد، اظهار کرد: در این مدل، دولت در همه حوزهها مداخله یکسان نخواهد داشت؛ بهگونهای که در فناوریهای عمومی، بازار و بخش خصوصی میتوانند مسیر رشد را طی کنند، اما در فناوریهای راهبردی، عمیق و اقتدارآفرین مانند هوش مصنوعی، کوانتوم، زیستفناوری و میکروالکترونیک، دولت ناگزیر است نقش هدایتگر و تنظیمگر و در مواردی مداخلهگر داشته باشد.
افشین ادامه داد: بر همین اساس حمایتها دیگر عام و پراکنده نیست، بلکه هدفمند و معطوف به هستههای فناور و شرکتهایی خواهد بود که بتوانند در زنجیره ارزش صنایع راهبردی کشور اثر واقعی ایجاد کنند.
به گفته وی، در این الگو شاخص موفقیت دیگر صرفاً تعداد وام، تعداد حمایت یا حتی تعداد محصولات نیست، بلکه میزان حل مسئله، تکمیل زنجیره ارزش و اثرگذاری اقتصادی و فناورانه اهمیت دارد.
پایان دوران حمایتهای انبوه ویکسان از دانش بنیان ها؛ آغازعصر توجه به حل مسائل راهبردی کشور
جراحی ساختاری در صندوقها و تغییر منطق تأمین مالی
معاون علمی رئیسجمهور در پاسخ به این پرسش که این تغییر سیاست چگونه در حوزه صندوقهای پژوهش و فناوری بروز پیدا میکند، گفت: یکی از واقعیتهای موجود آن است که تکثیر صندوقها الزاماً به معنای تقویت نظام تأمین مالی نوآوری نبوده و در برخی موارد، صندوقهایی ایجاد شدهاند که از نظر سرمایه، قدرت اهرمسازی، توان شبکهسازی و اثرگذاری در سطحی نیستند که بتوانند نقش تعیینکنندهای در زیستبوم ایفا کنند.
افشین با تأکید بر اینکه اصل تخریب خلاق در این حوزه دنبال میشود، افزود: منظور از این رویکرد در واقع حذف بیضابطه نیست، بلکه اصلاح ساختار بر مبنای کارآمدی است.
وی با بیان اینکه، از سال ۱۴۰۴ دیگر مجوز جدید برای صندوقهایی با سرمایه ۵۰ میلیارد تومان صادر نشده و کف سرمایه ثبتی صندوقهای جدید به ۲۰۰ میلیارد تومان افزایش یافته است، افزود: صندوقهای موجود هم تا سال ۱۴۰۶ فرصت دارند خود را با استانداردهای جدید تطبیق دهند.
معاون علمی رئیس جمهور در پاسخ به این پرسش که هدف از این سختگیریها چیست، تصریح کرد: هدف این است که صندوقها از نهادهای صرفاً توزیعکننده منابع خارج شوندو به نهادهای واقعی تأمین مالی و حکمرانی سرمایه بدل شوند؛ نهادهایی که بتوانند منابع را اهرم کنند، سرمایه بخش خصوصی را به میدان بیاورند، با صنعت و شتابدهندهها پیوندبرقرار کنند و در تکمیل زنجیره تأمین مالی فناوری نقشآفرینی داشته باشند.
افشین ادامه داد: در همین چارچوب، صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری نیز باید از جایگاه یک تأمینکننده صرف مالی به سمت یک حکمران سرمایهای حرکت کند؛ یعنی صرفاً پرداختکننده منابع نباشد بلکه در حوزه جهتدهی، تنظیمگری، اولویتگذاری و شبکهسازی سرمایه هم ایفای نقش کند.
معاون علمی رئیسجمهور همچنین در پاسخ به پرسشی درباره ابزارهای اجرایی این تحول بیان کرد: ارزیابی صندوقها بر اساس شاخصهای اهرمی یکی از مبانی جدید خواهد بود؛ یعنی اینکه هر صندوق تا چه اندازه توانسته منابع بیشتری را به میدان بیاورد و تأمین مالی مؤثر ایجاد کند. رتبهبندی صندوقها نیز بر همین اساس در سطوح مختلف انجام میشود و حمایتها متناسب با عملکرد واقعی آنها خواهد بود.
وی افزود: اضافه شدن صندوقهای پژوهش و فناوری به آییننامه ضمانتهای دولتی نیز از جمله گامهای مهم در این بخش است که میتواند قدرت عملیاتی این صندوقها را افزایش دهد. همچنین حمایت ویژه از پنج صندوق برتر و دو صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی در دستور کار قرار گرفته تا با رفع موانع آنها، الگوهای موفق برای تعمیم به کل اکوسیستم شکل گیرد.
پایان دوران حمایتهای انبوه ویکسان از دانش بنیان ها؛ آغازعصر توجه به حل مسائل راهبردی کشور
تغییر نسل پارکها؛ از مدیریت ساختمان تا راهبری اکوسیستم
افشین در پاسخ به این پرسش که پارکهای علم و فناوری در معماری جدید چه جایگاهی خواهند داشت، گفت: پارکها نیز باید از یک تغییر نسلی عبور کنند، زیرا دیگر نمیتوان پذیرفت که پارک علم و فناوری صرفاً به مدیریت ساختمان، فضا و استقرار شرکتها محدود شود.
به گفته وی، این مدل متعلق به نسلهای قبلی پارکهاست و برخی پارکها همچنان در سطح مدیر ساختمان باقی ماندهاند.
وی اضافه کرد: پارک نسل جدید در واقع پارکی است که بتواند میان دانشگاه، صنعت، سرمایهگذار، شتابدهنده، شرکت دانشبنیان و بازار پیوند برقرار کند و بستر شکلگیری زنجیره ارزش و توسعه نوآوری در مقیاس منطقهای و شهری را فراهم آورد.
معاون علمی رئیسجمهور در پاسخ به این پرسش که این رویکرد چگونه با ایده مناطق نوآوری پیوند میخورد، اظهار کرد: باید از پارکهای بسته و ایزوله عبور کرد و به سمت شکلگیری مناطق نوآوری در بطن شهرها رفت؛ زیرا نوآوری زمانی زنده و پویا میشود که در متن زندگی اقتصادی و اجتماعی شهر حضور داشته باشد، نه آنکه در محدودهای منفصل و صرفاً اداری محصور بماند.
وی تأکید کرد: در این مدل پارکها به بازوهای اجرایی توسعه فناوری تبدیل میشوند و باید بتوانند دانشبنیانها را به صنعت متصل کنند، از شکلگیری همکاریهای فناورانه پشتیبانی کنند و در تکمیل زنجیره ارزش صنایع بزرگ نقشآفرین باشند.
پایان دوران حمایتهای انبوه ویکسان از دانش بنیان ها؛ آغازعصر توجه به حل مسائل راهبردی کشور
عبور از آمارهای کمی به سنجش اثرگذاری واقعی
افشین در پاسخ به این پرسش که آیا ادبیات ارزیابی و گزارشدهی معاونت علمی و نهادهای زیرمجموعه نیز تغییر خواهد کرد نیز گفت: دیگر نمیتوان صرفاً با آمارهایی مانند تعداد تسهیلات، تعداد شرکتهای مستقر یا تعداد مجوزها تصویری رضایتبخش از عملکرد ارائه کرد.
به گفته وی، ادبیات ارزیابی باید از سنجش کمی صرف به سمت سنجش اثرگذاری واقعی حرکت کند.
افشین افزود: در رویکرد جدید آنچه اهمیت دارد این است که چه میزان مسئله ملی حل شده، چه مقدار از زنجیره ارزش فناوریهای راهبردی تکمیل شده، چه اندازه پیوند میان صندوقها، پارکها، صنعت و شتابدهندهها شکل گرفته و چه میزان از ظرفیت کشور در مسیر فناوریهای راهبردی فعال شده است.
معاون علمی رئیسجمهور در ادامه و در پاسخ به این پرسش که پیام اصلی این سیاستها برای فعالان زیستبوم فناوری چیست، تصریح کرد: دوران حضور تشریفاتی در اکوسیستم به پایان رسیده و هر بازیگری که نتواند کارکرد واقعی، اثرگذاری مشخص و نقشآفرینی قابل سنجش داشته باشد در مدل جدید جایگاه تثبیتشدهای نخواهد داشت.
وی خاطرنشان کرد: این رویکرد به معنای محدودسازی نیست، بلکه به معنای هوشمندسازی حمایتها و ارتقای کیفیت مداخله دولت است تا منابع بهجای توزیع پراکنده در مسیرهایی قرار گیرند که توان ایجاد جهش واقعی در فناوری و اقتصاد دانشبنیان کشور را دارند.
افشین در ادامه با اشاره به افق اجرایی این برنامهها گفت: در همایش تحولی معاونت علمی در مردادماه ۱۴۰۵، جلسات تخصصی متعددی با هر یک از بخشهای اکوسیستم برگزار شد تا این پارادایم جدید بهصورت دقیق تبیین و عملیاتی شود.
وی هدف این روند را ارائه بازتعریفی جدی از نقش دولت، صندوقها، پارکها و شرکتهای دانشبنیان همزمان با بیستمین سالگرد تأسیس معاونت علمی عنوان کرد.
ارسال نظرات