ایجاد ۱۳۰ هزار فرصت شغلی برای مددجویان؛ حرکت کمیته امداد به سمت درآمد پایدار و اشتغال ماندگار

به گزارش بازارکار، سیدمرتضی بختیاری، رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره)، در نشست خبری با تشریح رویکردهای جدید این نهاد در حمایت از محرومان اظهار کرد: راهبرد کمیته امداد از رویکرد تقاضامحور به سمت نیازمحوری و توانمندسازی تغییر کرده است. بر این اساس، ارائه خدمات نباید صرفاً به رفع نیازهای فوری محدود شود، بلکه باید به گونه‌ای باشد که زمینه توانمندی اقتصادی افراد و خانواده‌ها و دستیابی آنان به درآمد پایدار فراهم شود.

بختیاری با تأکید بر اینکه توانمندسازی یکی از مأموریت‌های اصلی کمیته امداد است، گفت: در کنار خدماتی مانند مسکن، آموزش، سلامت و معیشت، توانمندسازی در حوزه اشتغال و ایجاد درآمد پایدار باید مورد توجه قرار گیرد. به گفته وی، هدف از این رویکرد آن است که خانواده‌های تحت حمایت بتوانند به تدریج از چرخه فقر خارج شوند و با اتکا به توان اقتصادی خود، زندگی باثبات‌تری داشته باشند.

ایجاد ۱۳۰ هزار فرصت شغلی در سال گذشته

مهم‌ترین بخش گزارش کمیته امداد از عملکرد حوزه اشتغال، به ایجاد ۱۳۰ هزار فرصت شغلی در سال گذشته مربوط می‌شود. بختیاری با اشاره به هدف‌گذاری انجام‌شده برای این حوزه گفت: هدف کمیته امداد در سال گذشته ایجاد ۱۸۵ هزار فرصت شغلی در سطح کشور بود، اما با توجه به شرایط حاکم بر کشور، تحقق این هدف با دشواری‌هایی همراه شد.

با این حال، به گفته رئیس کمیته امداد، در نهایت ۱۳۰ هزار فرصت شغلی ایجاد شد؛ رقمی که وی آن را حاصل همکاری بانک‌ها، یاوران اشتغال و پیگیری همکاران این نهاد در سراسر کشور دانست.

بختیاری با بیان اینکه کمیته امداد در حوزه اشتغال جزو دستگاه‌های برتر کشور بوده است، اظهار کرد: با وجود شرایطی که در سال گذشته بر کشور حاکم بود، پیش‌بینی نمی‌شد رسیدن به ۱۳۰ هزار فرصت شغلی امکان‌پذیر باشد، اما همکاری مجموعه‌های مختلف موجب شد این میزان اشتغال محقق شود.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده، مسئله اشتغال در سیاست‌های جدید کمیته امداد صرفاً به تعداد فرصت‌های ایجادشده محدود نیست و کیفیت و ماندگاری این فرصت‌ها نیز مورد توجه قرار گرفته است.

 ۹۱ درصد طرح‌های اشتغال پایدار ماندند

رئیس کمیته امداد با تأکید بر اهمیت نظارت بر طرح‌های اشتغال گفت که نظارت بر این طرح‌ها از چند مسیر انجام می‌شود. بخشی از این نظارت از طریق شرکت ارزش‌آفرینان، بخشی توسط نیروهای داخلی کمیته امداد و بخشی نیز از طریق دستگاه‌های بیرونی صورت می‌گیرد.

اهمیت این نظارت زمانی بیشتر مشخص می‌شود که موضوع پایداری اشتغال در نظر گرفته شود. بختیاری اعلام کرد که از میان ۱۳۰ هزار فرصت شغلی ایجادشده در سال گذشته، ۹۱ درصد طرح‌ها از پایداری برخوردار بوده‌اند.

این آمار در شرایطی مطرح شده که یکی از چالش‌های اصلی سیاست‌های اشتغال، تبدیل تسهیلات و حمایت‌های اولیه به فعالیت اقتصادی ماندگار است. بر اساس توضیحات رئیس کمیته امداد، نظارت پس از ایجاد شغل نیز ادامه دارد تا مشخص شود فعالیت اقتصادی ایجادشده تا چه میزان توانسته است به مسیر خود ادامه دهد.

بنابراین، در رویکرد جدید کمیته امداد، ایجاد شغل پایان فرآیند حمایت محسوب نمی‌شود و استمرار فعالیت و توانایی آن برای ایجاد درآمد نیز در فرآیند نظارت مورد توجه قرار دارد.

مهارت‌آموزی بیش از ۲۰۰ هزار نفر

یکی دیگر از محورهای سیاست اشتغال کمیته امداد، مهارت‌آموزی است. بختیاری با اشاره به برنامه‌های این نهاد در این حوزه گفت که سال گذشته بیش از ۲۰۰ هزار نفر دوره مهارت‌آموزی را پشت سر گذاشتند.

به گفته وی، شرکت ارزش‌آفرینان متولی این بخش است و در زمینه مهارت‌آموزی از ظرفیت بخش خصوصی و دولتی استفاده می‌شود. پس از طی دوره‌های مهارتی نیز تسهیلات در اختیار افراد قرار می‌گیرد.

اتصال مهارت‌آموزی به تسهیلات اشتغال، بخشی از رویکرد توانمندساز کمیته امداد در حوزه بازار کار است. در این مدل، فرد ابتدا برای ورود به فعالیت اقتصادی مهارت کسب می‌کند و سپس امکان استفاده از منابع مالی برای راه‌اندازی یا توسعه فعالیت خود را به دست می‌آورد.

این سیاست در شرایطی دنبال می‌شود که صرف تأمین منابع مالی بدون برخورداری از مهارت و توانایی اجرای طرح اقتصادی، لزوماً به اشتغال پایدار منجر نمی‌شود. از همین رو، کمیته امداد در سیاست‌های جدید خود تلاش دارد مهارت‌آموزی و ایجاد فرصت شغلی را در یک زنجیره قرار دهد.

مانع ضمانت وام برای زنان سرپرست خانوار

یکی از مشکلات مهم در مسیر اشتغال افراد تحت حمایت، دسترسی به تسهیلات بانکی است. در این میان، موضوع ضمانت وام برای زنان سرپرست خانوار اهمیت ویژه‌ای دارد.

بختیاری با اشاره به اینکه ۵۴ درصد خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد را زنان سرپرست خانوار تشکیل می‌دهند، گفت: برخی خانواده‌ها پس از معرفی به بانک و حتی تأیید بانک برای پرداخت وام، به دلیل نداشتن ضامن با مشکل مواجه می‌شدند.

به گفته وی، برای حل این مشکل، راه‌اندازی صندوق تضمین اشتغال در دستور کار قرار گرفت. این طرح در سال ۱۴۰۲ در مجلس مطرح و تصویب شد و اساسنامه آن نیز در سال ۱۴۰۳ تنظیم و تصویب شده است.

رئیس کمیته امداد اعلام کرد که اکنون در صورتی که یک زن تحت حمایت بخواهد وام قرض‌الحسنه اشتغال دریافت کند، کمیته امداد ضمانت او را برعهده می‌گیرد و تاکنون ۲۷ هزار و ۴۰۴ مورد ضمانت انجام شده است.

این اقدام با هدف کاهش یکی از موانع مهم ورود زنان سرپرست خانوار به بازار کار انجام شده است؛ مانعی که در بسیاری از موارد نه به فقدان مهارت یا ایده اقتصادی، بلکه به ناتوانی در تأمین ضمانت بانکی مربوط می‌شد.

جذب ۷۱ درصد تسهیلات اشتغال

موضوع دیگری که در مسیر ایجاد اشتغال اهمیت دارد، میزان دسترسی به منابع مالی است. رئیس کمیته امداد درباره همکاری بانک‌ها در پرداخت تسهیلات اشتغال گفت که سال گذشته تسهیلات اشتغال در آبان‌ماه ابلاغ شد و این نهاد در چهار ماه باقی‌مانده توانست ۷۱ درصد تسهیلات را جذب کند.

بختیاری در عین حال از وجود برخی تأخیرها در فرآیند پرداخت تسهیلات خبر داد و گفت پیگیری برای تسریع در پرداخت و رفع مشکلات ادامه دارد.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده، بانک‌ها، صندوق‌های حمایتی، مجلس و دستگاه‌های مرتبط در تأمین و تسهیل تسهیلات اشتغال نقش دارند و کمیته امداد تلاش می‌کند موانع موجود در این مسیر را کاهش دهد.

نیروگاه‌های خورشیدی؛ اشتغال یا درآمد پایدار؟

در کنار مدل‌های متعارف اشتغال، کمیته امداد در سال‌های اخیر به سمت فعالیت‌هایی حرکت کرده که می‌تواند برای خانواده‌های تحت حمایت، منبع درآمد پایدار ایجاد کند. توسعه نیروگاه‌های خورشیدی یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این سیاست است.

بختیاری اعلام کرد که کمیته امداد از سال ۱۳۹۴ فعالیت در حوزه نیروگاه‌های خورشیدی را آغاز کرده است. تا پیش از سال ۱۴۰۰ کمتر از سه هزار نیروگاه خورشیدی پنج کیلوواتی اجرا شده بود، اما از سال ۱۴۰۰ مدل اجرای طرح‌ها به شکل جهشی تغییر کرده است.

هدف‌گذاری اعلام‌شده این است که ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی کمیته امداد تا پایان امسال به ۵۰۰ مگاوات برسد؛ ظرفیتی که به گفته رئیس کمیته امداد علاوه بر ایجاد درآمد برای خانواده‌ها، می‌تواند به کاهش ناترازی برق کشور نیز کمک کند.

هدایت صفری، قائم‌مقام مدیرعامل بنیاد حیات، نیز در توضیح این طرح گفت که نیروگاه‌های خورشیدی عمدتاً در پشت‌بام منازل خانواده‌های تحت حمایت احداث می‌شوند و برای برق تولیدشده، خرید تضمینی ۲۰ ساله در نظر گرفته شده است.

بر اساس این توضیحات، نیروگاه‌های خورشیدی از این جهت برای خانواده‌های تحت حمایت اهمیت دارند که درآمد حاصل از آن‌ها وابستگی کمتری به فعالیت روزانه فرد دارد و می‌تواند یک منبع درآمد مستمر ایجاد کند.

صفری اعلام کرد که تاکنون ۱۲۴ مگاوات نیروگاه خورشیدی حمایتی به مرحله اجرا رسیده و بیش از ۱۲ مگاوات نیز در مراحل مختلف اجرایی قرار دارد.

حرکت از «شغل» به سمت «درآمد پایدار»

مجموع سیاست‌های اعلام‌شده نشان می‌دهد که در برنامه جدید کمیته امداد، مفهوم اشتغال صرفاً به داشتن یک عنوان شغلی محدود نمی‌شود. هدف اصلی، ایجاد فعالیت اقتصادی است که بتواند برای خانواده درآمد پایدار ایجاد کند.

بختیاری نیز بر همین موضوع تأکید کرده و تغییر رویکرد از «توان‌دهی» به «توانمندسازی» را یکی از راهبردهای اصلی کمیته امداد دانسته است. در این نگاه، حمایت مالی باید در نهایت به افزایش توان اقتصادی خانوار منجر شود.

به همین دلیل، مجموعه‌ای از اقدامات شامل شناسایی نیاز، آموزش مهارت، ایجاد فرصت شغلی، پرداخت تسهیلات، حل مشکل ضمانت، نظارت بر طرح و توسعه فعالیت‌های اقتصادی جدید در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

اقتصاد خرد خانواده‌ها در کانون برنامه اشتغال

رئیس کمیته امداد همچنین بر نقش اقتصاد خرد خانوارها در اقتصاد کشور تأکید کرده است. به گفته وی، طرح‌های اشتغال در بخش‌های مختلف دنبال می‌شوند تا هم اقتصاد خرد و کوچک خانواده تقویت شود و هم این اقتصاد خرد بتواند به اقتصاد کلان کمک کند.

در این چارچوب، فعالیت‌هایی در حوزه‌های مختلف از جمله حمل‌ونقل، امنیت غذایی و پهپادهای کشاورزی نیز در حال پیگیری است. هدف از این طرح‌ها، ایجاد فرصت‌های جدید برای ورود خانواده‌های تحت حمایت به فعالیت‌های اقتصادی عنوان شده است.

اشتغال در شرایط بحران نیز مورد حمایت قرار گرفت

گزارش کمیته امداد از اشتغال به شرایط جنگ اخیر نیز گره خورده است. بختیاری اعلام کرد که در جریان جنگ، برخی مشاغل به صورت مستقیم و غیرمستقیم آسیب دیدند و بنیاد حیات برای شناسایی و حمایت از این طرح‌ها وارد عمل شد.

بر اساس آمار ارائه‌شده، حدود هزار و ۵۸۶ طرح به صورت غیرمستقیم آسیب دیده بودند، ۶۶ طرح به دلیل شرایط جنگی متوقف شدند و ۴۲ طرح نیز خسارت مالی مستقیم داشتند. به گفته بختیاری، با استفاده از ظرفیت‌های موجود برای رفع مشکلات این طرح‌ها اقدام شده است.

این بخش از گزارش نشان می‌دهد سیاست اشتغال کمیته امداد تنها به ایجاد فرصت‌های جدید محدود نیست و حفظ مشاغل موجود و بازگرداندن فعالیت‌های آسیب‌دیده به چرخه اقتصادی نیز در برنامه حمایتی این نهاد قرار دارد.

خروج از چرخه فقر با محوریت بازار کار

کمیته امداد همزمان با گسترش برنامه‌های اشتغال، سال گذشته حدود ۱۰۰ هزار خانوار را نیز به مرحله خودکفایی رسانده و از پوشش این نهاد خارج کرده است.

در کنار آن، سال گذشته ۴۳۵ هزار خانوار جدید در دهک‌های یک تا سه شناسایی و تحت پوشش قرار گرفتند؛ موضوعی که نشان می‌دهد در کنار سیاست توانمندسازی، نیاز به حمایت از خانوارهای کم‌درآمد همچنان گسترده است.

با این حال، جهت‌گیری اعلام‌شده از سوی مسئولان کمیته امداد این است که حمایت‌ها در نهایت باید به سمت توانمندسازی و ایجاد درآمد پایدار حرکت کند. از این منظر، اشتغال یکی از اصلی‌ترین ابزارهای کاهش فقر و افزایش استقلال اقتصادی خانواده‌ها به شمار می‌رود.