تازه ها
نسل زد؛ علیه بیمه بازنشستگی نیست / لزوم تحول نظام تامین اجتماعی
نظامهای بازنشستگی زمانی میتوانند نقش خود را بهعنوان یکی از پایههای رفاه اجتماعی ایفا کنند که نسلهای جوان نیز به آینده آن اعتماد داشته باشند.
به گزارش بازارکاربه نقل از خبرگزاری دانشجو، همواره یکی از مولفههای رفاه و توسعه در جوامع پیشرفته، حق برخورداری از بازنشستگی و حمایتهای اجتماعی عمومی است. این موضوع در اصل ۲۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز آمده است:
«برخورداری از تأمین اجتماعی از نظر بازنشستگی، بیکاری، پیری، ازکارافتادگی، بیسرپرستی، در راهماندگی، حوادث و سوانح و نیاز به خدمات بهداشتی و درمانی و مراقبتهای پزشکی به صورت بیمه و غیره، حقی است همگانی. دولت مکلف است طبق قوانین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایتهای مالی فوق را برای یکیک افراد کشور تأمین کند.»
با وجود اهمیت بالای خدمات تامین اجتماعی و نظام بازنشستگی موثر، این روزها زمزمههایی درباره بیاعتنایی نسل زد به بیمه بازنشستگی شنیده میشود. اما سوالی که پیش میآید این است که آیا نسل جدید به این موضوع مهم بیاعتنا است؟ چه عواملی باعث کمرنگ شدن اهمیت این موضوع برای نسل زد شده است؟
احسان سهرابی، کارشناس حوزه تامین اجتماعی در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری دانشجو گفت: نسل Z که ما تعریف میکنیم، بالاخره با پدران ما و حتی نسل خودمان متفاوت هستند. آنها با فناوری به دنیا آمدهاند، با فناوری آشنا شدهاند و دوست دارند همه چیز شفاف، هوشمند و در دسترس باشد. برایشان قابل هضم نیست که صبر کنند و ۳۰ سال آینده را ببینند؛ چون دارند مصادیق امروز را مشاهده میکنند و نگاهشان به وضعیت بازنشستگی پدرانشان است که آیا آن رضایتمندی حاصل شده است یا خیر.
او افزود: سازمان تامین اجتماعی هنوز انعطاف لازم را در قبال شغلهای پلتفرمی مانند اسنپ و تپسی نداشته است. چقدر رفتوبرگشت داشتیم با مجلس که آیا بتوانیم برای رانندگان این حوزه، مستمری ایجاد کنیم، سابقه بیمهای برای آنها شکل بدهیم و خدماتی ارائه کنیم؟
در وهله نخست باید گفت گرچه بیمه بازنشستگی برای نسل زد کمرنگتر شده است ولی نسبت به آن بیاعتنا نیست. این موضوع فقط مختص به کشور ما نیست و در سایر کشورهای پیشرفته نیز این موضوع پدید آمده است. روزنامه گاردین در مقالهای به این موضوع پرداخته است و میگوید: بخشی از نسل زد به دلیل فشارهای اقتصادی امروز، مانند افزایش هزینه زندگی، درآمدهای ناپایدار و کاهش اعتماد به سیستمهای بازنشستگی، انگیزه کمتری برای پرداخت حق بیمه و پسانداز بلندمدت دارند.
نسل زد؛ علیه بیمه بازنشستگی نیست / لزوم تحول نظام تامین اجتماعی
این نشریه اضافه میکند: بسیاری از نسل زد احساس میکنند بازنشستگی آنقدر دور است که نمیتوانند آن را به اولویت فعلی خود تبدیل کنند؛ بهخصوص وقتی با مشکلاتی مانند اجاره مسکن، هزینههای روزمره و ناامنی شغلی روبهرو هستند.
این گزارش تأکید میکند که مسئله فقط بیعلاقگی به آینده نیست، بلکه شکاف میان واقعیت مالی امروز جوانان و وعده امنیت مالی در دهههای بعد است. همچنین اشاره میکند که پیامهای سنتی درباره بازنشستگی برای نسل زد جذاب نیست و نهادهای مالی باید شیوه ارتباط و ابزارهای پسانداز خود را با شرایط این نسل هماهنگتر کنند.
به بیان سادهتر نسل زد علیه بازنشستگی و نظام خدمات اجتماعی عمومی نیست، بلکه علیه آینده شغلی نامعلوم و اثر تورمی است. اما سوالی که پیش میآید این است که چرا این رخداد به وجود آمده است؟
شاید یکی از اولین دلایلی که به ذهن همه میرسد، تورم روزافزون و کاستیهای اقتصادی است، اما دلیل مهمتر، نبود امنیت شغلی و قراردادهای موقت است. قراردادهای ماهیانه، سه ماهه و شش ماهه از جمله این قراردادها است که باعث شده است سبک زندگی آحاد جامعه در سایه نبود امنیت شغلی، دگرگون شود. نکتهای که رهبر فقید شهید نیز در یکی از دیدارهای خود به آن پرداخته بودند و بیان داشته بودند: «کارگر باید بداند که سر این شغل خواهد بود، تا بتواند برنامهریزی کند؛ دغدغه نداشته باشد که حالا تا کِی، تا چند [وقت هست]؛ ادامهی شغل او منوط و وابستهی به ارادهی دیگری نباشد؛ امنیّت شغلی یعنی این. باید این امنیّت را تأمین کرد.».
اما روی دیگر این سکه که کمتر به آن پرداخته شده، تغییر سبک زندگی به واسطه دنیاگیری ویروس کرونا و پدیدآمدن شغلهای جدید است. به واسطه قرنطینه اجباری در زمان همهگیری تمایل افراد به دورکاری و شغلهای پروژهای، افزایش پیدا کرد. یکی از این مشاغل، رانندگی در تاکسیهای اینترنتی است. در این مشاغل کارفرما فرد را بیمه نمیکند درحالی که ۱۵ الی ۲۰ درصد از هزینه سفر را به عنوان کمیسیون کسر میکنند. همین موضوع باعث شده است که بسیاری از رانندگان این سکوهای اینترنتی، سهمی از بیمههای تامین اجتماعی و خدمات درمانی و پزشکی عمومی نداشته باشند.
افزون بر این مشاغل به دلیل عدم نظارت و ساماندهی بلاگرها، یوتیوبر، اینفلوئنسرها و... این مشاغل به طور جدی وارد فظای نظام تامین اجتماعی نشدهاند و بیمههای بازنشستگی نیز انعطاف لازم را با این مشاغل ندارند.
در نهایت باید گفت که کمتر شدن تمایل نسل زد به نظام بازنشستگی، زنگ خطر جدی برای نظام تامین اجتماعی در آینده خواهد بود. این موضوع علاوه بر محروم شدن بخش قابل توجه جامعه از بازنشستگی، باعث محروم شدن از نظام عمومی سلامت و خدمات درمانی نیز خواهد شد. این موضوع در دراز مدت باعث افت سطح سلامت عمومی جامعه و کمتر شدن شاخص امید به زندگی خواهد شد.
ارسال نظرات