ضرورت سیاستگذاری پژوهش‌محور در حوزه جمعیت/ درمان ناباروری به‌تنهایی مسأله جوانی جمعیت را حل نمی‌کند

به گزارش بازارکار از روابط‌عمومی جهاددانشگاهی، دکتر علی منتظری رئیس جهاددانشگاهی، سه‌شنبه (۱۰ اردیبهشت ماه) در مراسم افتتاحیه کنگره بین المللی رویان که با حضور دکتر زهرا بهروزآذر معاون امور زنان و خانواده رئیس جمهور، حجت الاسلام والمسلمین دکتر عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و جمعی از پژوهشگران، اساتید، متخصصان و دانشجویان این حوزه در دانشگاه علم و فرهنگ جهاددانشگاهی برگزار شد، ضمن خوشامدگویی به مهمانان داخلی و خارجی این کنگره، از استادان، پژوهشگران و دست‌اندرکاران برگزاری این رویداد علمی قدردانی کرد.

جهاددانشگاهی؛ یکی از نهاد‌های مهم شکل‌گرفته در جریان انقلاب فرهنگی

رئیس جهاددانشگاهی در ادامه با اشاره به تاریخچه شکل‌گیری این نهاد گفت: در دوم اردیبهشت سال ۱۳۵۹، نهضتی دانشجویی در کشور تحت عنوان نهضت انقلاب فرهنگی شکل گرفت. شعار این نهضت این بود که باید تحول اساسی در دانشگاه‌ها، مراکز آموزشی و تحقیقاتی کشور به وجود بیاید.

دکتر منتظری با بیان اینکه جهاددانشگاهی در طول سال‌های فعالیت خود توانست در حوزه‌های مختلف علمی و پژوهشی نقش‌آفرینی کند افزود: پژوهشگاه رویان یکی از این افتخارات است.

رویان؛ یادگار ماندگار کاظمی آشتیانی

وی با اشاره به نقش زنده‌یاد دکتر سعید کاظمی آشتیانی در شکل‌گیری و توسعه پژوهشگاه رویان گفت: اگر جهاددانشگاهی را از افتخارات انقلاب فرهنگی بدانیم، پژوهشگاه رویان نیز از افتخارات جهاددانشگاهی است و زنده‌یاد دکتر سعید کاظمی آشتیانی هم فخر و افتخار رویان به شمار می‌رود.

رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به اینکه نام زنده‌یاد دکتر کاظمی آشتیانی هنوز شورانگیز و زنده است و همکاران ما در این پژوهشگاه همچنان با یاد و نام او در حرکت هستند ادامه داد: نام او هیچ‌گاه از صفحه تاریخ جهاددانشگاهی محو نخواهد شد.

دکتر منتظری ابراز امیدواری کرد که آثار و خدمات علمی و پژوهشی رویان همچنان برای کشور و مردم منشأ خیر باشد.

روز‌هایی که خانواده‌های نابارور برای درمان به خارج از کشور می‌رفتند

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت توجه به مسأله ناباروری گفت: توجه به مسأله ناباروری به‌عنوان یکی از نیاز‌های جامعه، موضوعی بود که در سال‌های گذشته مورد توجه قرار گرفت. در روزگاری، مردم این کشور برای درمان ناباروری مجبور بودند به خارج از کشور سفر کنند.

رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به شرایط کشور در دوران جنگ تحمیلی هشت ساله گفت: در آن سال‌ها، خانواده‌های نابارور برای درمان ناچار به سفر خارج از کشور بودند و برخی مؤسسات با دریافت مبالغ سنگین، آنان را عمدتاً به انگلستان اعزام می‌کردند؛ به‌گونه‌ای که بسیاری برای تأمین هزینه‌ها؛ خانه، خودرو و اثاثیه خود را می‌فروختند، اما در مواردی بدون دریافت درمان مؤثر و با از دست دادن دارایی‌هایشان رها می‌شدند؛ شرایطی که ضرورت ایجاد ظرفیت درمان ناباروری در داخل کشور را بیش از پیش آشکار کرد.

دکتر منتظری با بیان اینکه با درک این ضرورت زنده‌یاد دکتر سعید کاظمی آشتیانی، به میدان آمد و موضوع ناباروری و درمان آن را در دستور کار جهاددانشگاهی علوم پزشکی ایران قرار داد گفت: این موضوع نشان می‌دهد که شکل‌گیری حرکت درمان ناباروری در جهاددانشگاهی صرفاً یک فعالیت علمی و پژوهشی نبود، بلکه پاسخی به یک نیاز جدی و واقعی در جامعه بود.

رویان؛ فراتر از درمان ناباروری

وی با اشاره به ابعاد روانی و اجتماعی ناباروری گفت: رنج و غمی که در دل پدر و مادر‌ها و زوج‌های نابارور وجود داشت، گاهی از خود ناباروری بیشتر بود. این غم و ناامیدی که در زبان علمی گاهی از آن با عنوان انگ اجتماعی ناشی از ناباروری یاد می‌کنیم، می‌تواند به اختلالات سلامت روان در زوج‌های نابارور نیز منجر شود.

رئیس جهاد دانشگاهی افزود: یکی از وجوه بزرگ خدمتی که پژوهشگاه رویان به جامعه و کشور ایران ارائه کرد، در کنار سایر مؤسساتی که در همان سال‌ها تأسیس شدند و بعد‌ها نیز گسترش پیدا کردند، این بود که تلاش کردیم این رنج و غم را تا آنجا که ممکن است از دل زوج‌های جوان بزداییم.

درمان ناباروری، راهکار حل مسأله جوانی جمعیت نیست

دکتر منتظری با تأکید بر اینکه درمان ناباروری به‌تنهایی نمی‌تواند مسأله جوانی جمعیت را حل کند، گفت: برخی موضوعات در کشور بدون مطالعه و توجه به ابعاد مختلف مسأله مطرح می‌شوند، در حالی که یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد برای تحقق جوانی جمعیت، باید مجموعه‌ای از سیاست‌ها و راهکار‌های مؤثر در کنار درمان ناباروری دنبال شود.

وی افزود: سال‌هاست پژوهشگران در قالب پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری و طرح‌های پژوهشی، یافته‌های خود را ارائه می‌کنند، اما گاه این نتایج مورد توجه کافی قرار نمی‌گیرد؛ از این رو ضروری است تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌های جمعیتی بیش از پیش بر مبنای پژوهش و شواهد علمی انجام شود.

رئیس جهاددانشگاهی ادامه داد: جوانی جمعیت راه دیگری دارد. رهبر شهید انقلاب نیز بر ضرورت شناخت علمی این مسأله تأکید کرده و فرموده‌اند که با سلام و صلوات نمی‌توان این موضوع را حل کرد و باید درباره آن تحقیق کرد.

پژوهش ملی درباره تمایل زوج‌های جوان به فرزندآوری

دکتر منتظری با اشاره به پژوهش ملی جهاددانشگاهی درباره تمایل به فرزندآوری اظهار کرد: در این پژوهش درصد کمی تمایل به فرزندآوری داشتند و مهمترین دلیل زنان و مردان متأهل برای تمایل به فرزندآوری علاقه به تجربه پدر و مادر شدن بود.

باید تجربه پدر و مادر شدن را برای جوانان شیرین کنیم

رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به یافته‌های این پژوهش و اهمیت آن در سیاستگذاری جمعیتی گفت: اگر قرار است مداخله‌ای برای افزایش تمایل به فرزندآوری صورت گیرد، باید تجربه شیرین و ماندگار پدر و مادر شدن برای زوج‌های جوان تقویت و تسهیل شود.

رابطه پیچیده اقتصاد و تمایل به فرزندآوری

وی با اشاره به یافته‌های تکمیلی این پژوهش گفت: بررسی داده‌ها نشان داد افرادی که از وضعیت اقتصادی بهتری برخوردار بودند، تمایل کمتری به فرزندآوری داشتند؛ در حالی که مشکلات اقتصادی، مهم‌ترین مانع اعلام‌شده از سوی زوج‌های فاقد تمایل به فرزندآوری بود.

رئیس جهاددانشگاهی افزود: بررسی متغیر تحصیلات نیز نشان داد عدم تمایل به فرزندآوری در میان افراد با تحصیلات بالاتر بیشتر است که می‌توان این موضوع را تا حدی با ارتباط میان سطح تحصیلات، درآمد و وضعیت اقتصادی توضیح داد.

سیاست جمعیتی باید بر پایه پژوهش و شناخت علل عدم تمایل به فرزندآوری باشد

دکتر منتظری با اشاره به تکرار پژوهش جهاددانشگاهی پیش گفته، پس از اجرای مشوق‌های فرزندآوری گفت: این پژوهش با هدف بررسی تأثیر مشوق‌ها بر نگرش مردم نسبت به فرزندآوری تکرار شد و نتایج نشان داد بخش قابل توجهی از مردم اساساً از این مشوق‌ها اطلاع نداشتند. در بررسی مجدد نیز حتی تعداد کمتری از زوج‌های جوان تمایل به فرزندآوری داشتند.

وی تأکید کرد: این یافته‌ها نشان می‌دهد سیاست‌های جمعیتی باید بر پایه پژوهش، شناخت دقیق علل عدم تمایل به فرزندآوری و مشارکت مراکز علمی، دانشگاه‌ها و نهاد‌های فرهنگی و اجتماعی تدوین شود و نمی‌توان صرفاً با مشوق‌هایی مانند خودرو یا زمین انتظار داشت مسأله جمعیت حل شود.

رئیس جهاددانشگاهی افزود: اگر نسبت به آینده جمعیت ایران نگران هستیم، این نگرانی جدی است؛ چراکه نرخ باروری از حدود ۴.۶ فرزند در زمان پیروزی انقلاب اسلامی، به حدود ۱.۶ درصد یا حتی کمتر کاهش یافته است.

افزایش امید به زندگی، ضرورت توجه جدی به آینده سالمندی کشور

دکتر منتظری با اشاره به کاهش نرخ باروری و افزایش امید به زندگی گفت: کشور به‌زودی با جامعه‌ای سالمندتر مواجه خواهد شد و در صورت تداوم این روند، بخش قابل توجهی از منابع عمومی صرف سالمندان می‌شود و منابع کمتری برای جوانان، آموزش، پژوهش و سایر بخش‌های توسعه‌ای باقی خواهد ماند.

وی افزود: افزایش طول عمر، دستاورد ارزشمندی است و سالمندان سرمایه‌های کشور هستند، اما اگر در کنار این جمعیت، نسل جوانی شکل نگیرد، جمعیت کشور به‌تدریج کاهش می‌یابد و ضروری است از هم‌اکنون برای پیامد‌های سالمندی و تأمین نسل آینده برنامه‌ریزی شود.

سیاستگذاری جمعیتی باید مبتنی بر پژوهش باشد

رئیس جهاددانشگاهی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از یافته‌های علمی در سیاستگذاری گفت: مسائل ناباروری و جوانی جمعیت، دو موضوع مهم و مرتبط با آینده کشور هستند که باید با تکیه بر پژوهش و تحقیقات علمی دنبال شوند.

دکتر منتظری ابراز امیدواری کرد با بهره‌گیری درست از نتایج تحقیقات و یافته‌های پژوهشگران و اتخاذ تصمیم‌های مبتنی بر شواهد، بتوان گام‌های مؤثرتری برای مواجهه با این مسائل برداشت.