خلاقیت و نوآوری در طراحی شهر‌های دانش‌بنیان

به گزارش بازارکار، به نقل از روابط‌عمومی بنیاد ملی علم ایران (INSF)، وحید پاسبان عیسی‌لو در رساله دکتری خود با راهنمایی عیسی ابراهیم‌زاده آکباد در دانشگاه سیستان و بلوچستان، پژوهشی با عنوان «تبیین نظری ـ کارکردی شهر‌های دانش‌بنیان و نقش آن بر تعمیق خلاقیت و نوآوری با رویکرد آینده‌نگاری (مطالعه موردی: شهر تهران)» انجام داده است.

پاسبان عیسی‌لو با اشاره به اهمیت روزافزون دانش در مدیریت و توسعه اقتصادی گفت: امروزه مباحث گسترده‌ای پیرامون اهمیت مدیریت دانش در عرصه مدیریت و توسعه اقتصادی مطرح است؛ زیرا دانش یکی از منابع ارزشمند در پروژه‌ها محسوب می‌شود که باید به‌منظور دستیابی به مزیت‌های رقابتی، به‌صورت مؤثر و کارآمد مدیریت شود.

وی افزود: مدیریت دانش تنها به حوزه کسب‌وکار محدود نمی‌شود، بلکه در زمینه‌هایی همچون آموزش، حکمرانی، مدیریت، توسعه شهری و درمان نیز به‌عنوان یک رویکرد راهبردی تکامل یافته است. شکل‌گیری این ارتباط میان دانش و توسعه، زمینه مناسبی را برای ظهور مفهوم «شهر دانش‌بنیان» فراهم کرده است؛ مفهومی که امروزه به یکی از موضوعات مهم و چالش‌برانگیز در حوزه مسائل شهری تبدیل شده است.

این پژوهشگر با تشریح هدف مطالعه خود اظهار کرد: هدف اصلی این پژوهش، تبیین وضعیت شهر دانش‌بنیان تهران و بررسی نقش آن در شکل‌گیری و تعمیق خلاقیت و نوآوری با رویکرد آینده‌نگاری بود.

وی درباره روش انجام این پژوهش گفت: این مطالعه از نظر روش، پژوهشی توصیفی ـ تحلیلی بود که با تکیه بر مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی انجام شد. نمونه‌گیری نیز به‌صورت غیراحتمالی و از نوع هدفمند صورت گرفت.

پاسبان عیسی‌لو ادامه داد: به‌منظور تجزیه‌وتحلیل پرسش‌نامه‌های تحقیق، از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی و روش دلفی استفاده شد. همچنین برای تعیین موقعیت‌ها و تحلیل پراکنش فضایی کاربری‌های دانش‌مبنا، از ابزار‌های آماره فضایی در محیط نرم‌افزار ArcGIS بهره گرفته شد.

وی افزود: در بخش آینده‌نگاری و سناریوپردازی نیز از مدل‌های مطرح در این حوزه، از جمله تحلیل ساختاری و نرم‌افزار‌های MICMAC و Scenario Wizard استفاده شد تا وضعیت موجود و روند‌های احتمالی آینده شهر تهران در مسیر تبدیل‌شدن به یک شهر دانش‌بنیان مورد بررسی قرار گیرد.

این پژوهشگر با اشاره به یافته‌های مطالعه اظهار کرد: نتایج پژوهش نشان داد که شهر تهران در مسیر تبدیل‌شدن به یک شهر دانش‌بنیان، در هر چهار حوزه اصلی شامل «نهادی»، «محیطی»، «اجتماعی ـ فرهنگی» و «اقتصادی» و همچنین زیرشاخص‌های مرتبط با این حوزه‌ها، از وضعیت مناسبی برخوردار نیست.

وی ادامه داد: یافته‌های به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که برای حرکت تهران به سمت شهر دانش‌بنیان، نیازمند بازاندیشی بنیادی در زمینه الزامات، ظرفیت‌ها و موانع پیش‌روی هر چهار مؤلفه اصلی هستیم. توجه هم‌زمان به ابعاد نهادی، محیطی، اجتماعی ـ فرهنگی و اقتصادی می‌تواند نقش مهمی در ایجاد بستر مناسب برای توسعه خلاقیت و نوآوری در شهر داشته باشد.

پاسبان عیسی‌لو در پایان خاطرنشان کرد: نتایج این پژوهش می‌تواند با شناسایی وضعیت موجود، عوامل مؤثر و موانع پیش‌روی شهر تهران، زمینه‌ای برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در جهت توسعه شهر‌های دانش‌بنیان و تقویت خلاقیت و نوآوری شهری فراهم کند.