چرا شغل به تنهایی کلید خانه دار شدن نیست؟ نقش سن و انباشت دارایی در مالکیت مسکن خانوارهای ایرانی

به گزارش بازارکار ، در این بررسی، وضعیت مسکن خانوارها با توجه به شرایط فعالیت سرپرست آنها مقایسه شده است. از مجموع ۱۹ هزار و ۳۴۷ خانوار شهری مورد مطالعه، ۷۲.۷ درصد دارای مسکن ملکی و ۲۷.۳ درصد فاقد مسکن ملکی بوده اند.

در خانوارهایی که سرپرست آنها شاغل بوده است، سهم مالکان به ۶۳.۹ درصد رسیده؛ یعنی حدود ۳۶ درصد از این خانوارها همچنان در گروه غیرمالک قرار داشته اند. این میزان حتی از متوسط کل خانوارهای شهری نیز کمتر است. بنابراین، اگرچه داشتن شغل و درآمد فعال می تواند توان مالی خانوار را افزایش دهد، اما به تنهایی برای خرید مسکن کفایت نمی کند.

یکی از دلایل احتمالی این وضعیت، جوان تر بودن بخشی از خانوارهای شاغل یا قرار داشتن آنها در سال های ابتدایی زندگی مشترک است؛ گروهی که هنوز زمان کافی برای پس انداز، تشکیل سرمایه و ورود به بازار خرید مسکن نداشته اند. در نقطه مقابل، خانوارهایی که سرپرست آنها درآمد بدون کار دارند، بیشترین نرخ مالکیت را ثبت کرده اند. در این گروه، ۸۶ درصد خانوارها مالک مسکن بوده و تنها ۱۳.۳ درصد غیرمالک بوده اند. این اختلاف نشان می دهد که مالکیت مسکن فقط به درآمد فعلی وابسته نیست و سابقه اقتصادی، دارایی های انباشته و منابع درآمدی غیرشغلی نیز در آن اثرگذار هستند.

در میان خانوارهایی که سرپرست آنها بیکار بوده است، ۵۸.۶۴ درصد مالک مسکن و ۴۱.۳۶ درصد غیرمالک بوده اند. البته این گروه در نمونه آماری تنها ۲۲۰ خانوار را شامل می شود و به همین دلیل، مقایسه آن با گروه های پرجمعیت تر باید با احتیاط انجام شود.

تعداد افراد شاغل و احتمال مالک شدن

پرسش دیگری که در این بررسی مطرح می شود، این است که آیا افزایش تعداد افراد شاغل در خانوار، احتمال مالکیت مسکن را بیشتر می کند یا خیر. در نگاه نخست، افزایش شمار افراد دارای درآمد فعال باید توان خانوار برای پس انداز و خرید خانه را بالا ببرد؛ اما داده های سال ۱۴۰۳ نشان می دهد این ارتباط، خطی و یکدست نیست.

خانوارهای فاقد عضو شاغل، با نرخ مالکیت ۸۴.۸۵ درصد، بالاترین سهم مالکان را داشته اند. این نتیجه در نگاه اول با انتظار معمول درباره تاثیر اشتغال بر مالکیت متفاوت است، اما ترکیب این خانوارها می تواند آن را توضیح دهد. بخشی از آنها را خانوارهای بازنشسته، خانوارهای برخوردار از درآمدهای غیرشغلی یا خانواده هایی تشکیل می دهند که طی سال های گذشته فرصت پس انداز و انباشت دارایی داشته اند و اکنون بدون عضو شاغل نیز صاحب مسکن هستند.

خانوارهای دارای یک عضو شاغل، بزرگ ترین گروه آماری را تشکیل داده اند. در میان ۱۰ هزار و ۶۳۰ خانوار این گروه، سهم مالکیت مسکن ۶۵.۳۱ درصد بوده است. پایین تر بودن این نرخ می تواند با حضور بیشتر خانوارهای جوان، خانوارهای تازه تشکیل شده و خانواده هایی ارتباط داشته باشد که هنوز نتوانسته اند درآمد جاری خود را به دارایی ملکی تبدیل کنند.

در خانوارهای دارای دو عضو شاغل یا بیشتر، سهم مالکیت به ۷۴.۸۵ درصد افزایش یافته است. این رشد در مقایسه با خانوارهای دارای یک فرد شاغل نشان می دهد که در صورت پایدار بودن درآمدها، افزایش تعداد افراد شاغل می تواند توان اقتصادی خانوار برای ورود به بازار مسکن را تقویت کند.

سن سرپرست؛ عامل مهم در توضیح مالکیت مسکن

نتایج مربوط به وضعیت فعالیت سرپرست و شمار افراد شاغل نشان می دهد که اشتغال، با وجود اثرگذاری بر توان اقتصادی، به تنهایی نمی تواند تفاوت میان خانوارهای مالک و غیرمالک را توضیح دهد. به همین دلیل، در مرحله بعد نقش ویژگی های جمعیتی خانوار و به ویژه سن سرپرست بررسی شد تا مشخص شود رابطه میان اشتغال و مالکیت پس از در نظر گرفتن این عوامل همچنان برقرار است یا نه.

سن سرپرست می تواند مرحله خانوار در چرخه زندگی، مدت حضور در بازار مسکن، فرصت پس انداز و امکان تشکیل دارایی در طول زمان را نشان دهد. به همین دلیل، این متغیر نیز در مدل اقتصادسنجی قرار گرفت تا اثر آن در کنار سایر عوامل ارزیابی شود.

نتایج مدل لجستیک نشان می دهد سن سرپرست خانوار یکی از مهم ترین عوامل مرتبط با مالکیت مسکن

آمارهای توصیفی نیز همین الگو را نشان می دهند. در خانوارهایی که سرپرست آنها کمتر از ۳۰ سال سن دارد، فقط ۲۵.۱۶ درصد مالک مسکن هستند؛ در حالی که این سهم در خانوارهایی که سرپرست آنها ۶۰ ساله یا بیشتر است، به ۸۸.۷۲ درصد می رسد.

مالکیت مسکن حاصل یک روند بلندمدت اقتصادی است.

منبع : سایت رکنا