مزایا و معایب هوش مصنوعی؛ فرصت‌ها و نگرانی‌ها

به گزارش بازارکار، به نقل از ایمنا، هوش مصنوعی به‌سرعت به ابزاری تبدیل شده است که صد‌ها میلیون نفر در سراسر جهان از آن استفاده می‌کنند؛ با این حال، رهبران صنعت فناوری درباره سرعت پیشرفت این فناوری هشدار داده و آن را یکی از تهدید‌های احتمالی برای آینده بشر می‌دانند.

سیستم‌های هوش مصنوعی اکنون می‌توانند متن و تصویر تولید کنند، کدنویسی انجام دهند و تحلیل‌های پیچیده‌ای ارائه دهند؛ کار‌هایی که پیش‌تر به زمان و نیروی انسانی زیادی نیاز داشت. طرفداران این فناوری معتقدند هوش مصنوعی می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد و فرصت‌های شغلی جدیدی ایجاد کند، اما توسعه سریع آن نگرانی‌هایی درباره از دست رفتن مشاغل، گسترش اطلاعات نادرست و مصرف بالای انرژی برای تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز این فناوری به وجود آورده است.

پژوهشگران همچنین هشدار می‌دهند که قوانین و تدابیر ایمنی هنوز با سرعت پیشرفت هوش مصنوعی هماهنگ نشده‌اند. در ادامه، مهم‌ترین مزایا و معایب این فناوری را بررسی می‌کنیم.

افزایش بهره‌وری و آسان‌تر شدن کار‌ها

یکی از مهم‌ترین مزایای هوش مصنوعی، کمک به افراد برای انجام سریع‌تر برخی وظایف است. این فناوری هم‌اکنون در حوزه‌هایی همچون آموزش، تولید و ویرایش متن، جمع‌آوری اطلاعات و برنامه‌نویسی کاربرد دارد.

بر اساس گزارش بین‌المللی ایمنی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ که دولت بریتانیا منتشر کرده است، نزدیک به یک میلیارد نفر در سراسر جهان از هوش مصنوعی برای انجام طیف گسترده‌ای از فعالیت‌ها استفاده می‌کنند. در پلتفرم چت‌جی‌پی‌تی شرکت OpenAI نیز بخش قابل‌توجهی از پرسش‌های کاربران به دریافت راهنمایی عملی برای تولید و ویرایش متن، جست‌وجوی اطلاعات سلامت و کسب اطلاعات عمومی مربوط می‌شود.

ایجاد فرصت‌ها و مهارت‌های تازه

هوش مصنوعی اگرچه برخی مشاغل را حذف یا دگرگون می‌کند، هم‌زمان در حال ایجاد فرصت‌های شغلی جدید نیز هست. تقاضا برای مهارت‌هایی همچون برنامه‌نویسی مرتبط با یادگیری ماشین و توسعه چت‌بات‌ها در حال افزایش است.

توسعه‌دهندگان نرم‌افزار نیز بیش از گذشته از ابزار‌های هوش مصنوعی برای تولید کد استفاده می‌کنند و سپس خروجی آن را بررسی و خطا‌های احتمالی را برطرف می‌کنند. این تغییرات نشان می‌دهد که نیروی کار در آینده احتمالاً علاوه بر مهارت‌های تخصصی خود، به توانایی استفاده مؤثر از ابزار‌های هوش مصنوعی نیز نیاز خواهد داشت.

تهدید مشاغل

توانایی هوش مصنوعی در خودکارسازی وظایف، در کنار مزایای آن، یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها درباره این فناوری است. بر اساس گزارش بین‌المللی ایمنی هوش مصنوعی ۲۰۲۶، اگرچه هنوز اطلاعات قطعی درباره میزان تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار وجود ندارد، حدود ۶۰ درصد مشاغل در اقتصاد‌های پیشرفته و ۴۰ درصد مشاغل در اقتصاد‌های نوظهور ممکن است در معرض تأثیر این فناوری قرار بگیرند؛ البته میزان این تأثیر به نحوه استفاده کارفرمایان و کارکنان از هوش مصنوعی بستگی دارد.

در سال جاری نیز شماری از شرکت‌های بزرگ فناوری هم‌زمان با افزایش استفاده از هوش مصنوعی، برنامه‌های کاهش نیروی انسانی خود را اعلام کرده‌اند. برای نمونه، آمازون در دومین موج تعدیل نیروی خود طی سه ماه، ۱۶ هزار شغل را حذف کرد و پینترست نیز از کاهش ۷۸۰ شغل با هدف تخصیص دوباره منابع به حوزه‌های مختلف، از جمله سرمایه‌گذاری بیشتر در هوش مصنوعی، خبر داد.

امکان سوءاستفاده و گسترش محتوای مضر

هوش مصنوعی مولد می‌تواند بر اساس داده‌های موجود، متن، صدا، تصویر و ویدیو‌هایی بسیار شبیه به محتوای واقعی تولید کند؛ قابلیتی که در کنار کاربرد‌های مفید، امکان سوءاستفاده را نیز افزایش داده است.

دیپ‌فیک‌های تولیدشده با هوش مصنوعی برای کلاهبرداری از مردم مورد استفاده قرار گرفته‌اند و ابزار‌های هوش مصنوعی در برخی حملات سایبری نیز به کار رفته‌اند. فناوری دیپ‌فیک همچنین برای جعل هویت مقام‌های ارشد آمریکایی و مدیران شرکت‌ها استفاده شده است.

مجرمان می‌توانند با استفاده از صدا‌ها و ویدیو‌های جعلی، افراد را به افشای اطلاعات حساس، دسترسی غیرمجاز به سامانه‌های رایانه‌ای یا انتقال پول متقاعد کنند.

مصرف بالای انرژی و منابع

هوش مصنوعی به مراکز داده‌ای وابسته است که مملو از تراشه‌های رایانه‌ای قدرتمند هستند. این مراکز برای فعالیت به برق و سامانه‌های خنک‌کننده گسترده نیاز دارند. به همین دلیل، توسعه سریع هوش مصنوعی پرسش‌هایی درباره تأمین برق و ظرفیت زیرساخت‌های موجود برای پشتیبانی از پروژه‌های بزرگ این حوزه ایجاد کرده است.

برای نمونه، یک مرکز داده پیشنهادی در ایالت یوتای آمریکا می‌تواند به تنهایی بیش از کل مصرف برق این ایالت انرژی نیاز داشته باشد. مصرف منابع تنها به برق محدود نمی‌شود و فعالان محیط زیست در آمریکا درباره حجم بالای آب مورد نیاز برای خنک‌سازی سرور‌های مراکز داده نیز هشدار داده‌اند؛ آن هم در شرایطی که بخش‌هایی از این کشور با خشکسالی مواجه هستند.

ساکنان برخی مناطق نزدیک به مراکز داده نیز از صدای مداوم تجهیزات این مراکز شکایت کرده‌اند.

جمع‌بندی

هوش مصنوعی هم‌زمان فرصت‌های بزرگ و خطر‌های جدی ایجاد کرده است. این فناوری از یک سو می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد، انجام بسیاری از کار‌ها را آسان‌تر کند و فرصت‌های شغلی و مهارت‌های تازه‌ای به وجود آورد؛ از سوی دیگر، می‌تواند برخی مشاغل را تحت تأثیر قرار دهد، امکان سوءاستفاده و تولید محتوای جعلی را افزایش دهد و منابع قابل‌توجهی از جمله انرژی و آب مصرف کند.

همین دوگانگی موجب شده است بحث درباره سرعت توسعه هوش مصنوعی، نحوه استفاده از آن و ضرورت ایجاد تدابیر ایمنی و مقررات مناسب، به یکی از موضوعات مهم در آینده فناوری تبدیل شود.