مسئول ایمنی در کارگاه‌ها الزامی شد؛ کارفرمایان یک سال برای تطبیق فرصت دارند

هیئت وزیران با تصویب آیین‌نامه جدید به‌کارگیری مسئول ایمنی و حفاظت فنی در کارگاه‌ها، شرایط احراز، مدارک مورد نیاز، آموزش‌ها و وظایف مسئولان ایمنی را مشخص کرد. بر اساس این آیین‌نامه، کارفرمایان موظف‌اند متناسب با تعداد کارکنان، نوع فعالیت و میزان مخاطرات کارگاه، فرد واجد شرایط را به‌عنوان مسئول ایمنی معرفی و از فعالیت کارگاه بدون مسئول ایمنی جلوگیری کنند.

آیین‌نامه جدید مسئول ایمنی کارگاه‌ها ابلاغ شد

• هیئت وزیران در جلسه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، آیین‌نامه به‌کارگیری مسئول ایمنی و حفاظت فنی در کارگاه‌ها را به پیشنهاد مشترک وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تصویب کرد.
• این آیین‌نامه با استناد به ماده ۱۰۶ قانون کار و با هدف پیشگیری از حوادث ناشی از کار، صیانت از نیروی انسانی و حفاظت از منابع مادی کشور تدوین شده است.
• بر اساس این مقررات، کارفرمایان باید با توجه به شرایط کارگاه، نوع فعالیت و میزان مخاطرات موجود، نسبت به معرفی و به‌کارگیری فرد واجد شرایط به‌عنوان مسئول ایمنی و حفاظت فنی اقدام کنند.

مسئول ایمنی کارگاه چه وظیفه‌ای دارد؟

مسئول ایمنی و حفاظت فنی، فردی است که با توجه به شرایط علمی و اجرایی تعیین‌شده، مسئولیت شناسایی، پایش و کنترل مخاطرات ایمنی محیط کار را با هدف پیشگیری از حوادث ناشی از کار بر عهده دارد.

این مسئول از نظر ساختار سازمانی مستقیماً زیر نظر کارفرما یا نماینده وی در کارگاه فعالیت خواهد کرد.

شرایط احراز مسئول ایمنی بر اساس تعداد کارکنان

یکی از مهم‌ترین بخش‌های آیین‌نامه جدید، تعیین شرایط احراز مسئول ایمنی بر اساس تعداد 

کارکنان کارگاه است:

تکلیف کارگاه‌های کوچک چیست؟

در کارگاه‌های کمتر از ۱۰ کارگر نیز کارفرما باید با توجه به نوع فعالیت، میزان خطر و ارزیابی ریسک، فرد واجد شرایطی را برای مسئولیت ایمنی معرفی کند و آموزش‌های متناسب با فعالیت کارگاه را مورد توجه قرار دهد.

هزینه آموزش بر عهده کارفرماست

بر اساس آیین‌نامه، هزینه دوره‌های آموزشی و بازآموزی مورد نیاز مسئول ایمنی و حفاظت فنی بر عهده کارفرما خواهد بود.

همچنین افرادی که پیش از تصویب آیین‌نامه با عنوان مسئول ایمنی و حفاظت فنی یا عناوین مشابه مشغول به کار بوده‌اند، در صورت ارائه مستندات سابقه کار، از شرط احراز رشته تحصیلی معاف خواهند بود.

افرادی که گواهینامه قبولی در آزمون‌های دوره عمومی ایمنی از مرجع ذی‌صلاح داشته باشند نیز از شرکت مجدد در دوره آموزش عمومی ایمنی معاف هستند.

کارفرمایان یک سال برای تطبیق فرصت دارند

کارگاه‌هایی که پیش از تصویب این مقررات دارای مسئول ایمنی و حفاظت فنی بوده‌اند، یک سال فرصت دارند شرایط خود را با مفاد آیین‌نامه جدید تطبیق دهند؛ بنابراین کارفرمایانی که در حال حاضر افرادی را با عنوان مسئول ایمنی، حفاظت فنی یا عناوین مشابه به کار گرفته‌اند، باید شرایط فرد و نحوه فعالیت وی را با ضوابط جدید مطابقت دهند.

گزارش عملکرد مسئول ایمنی باید در سامانه ثبت شود

بر اساس ماده ۳ آیین‌نامه، کارفرما موظف است معرفی مسئول ایمنی و همچنین گزارش عملکرد وی را از طریق سامانه مربوط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ثبت و ارائه کند.

در شرایط اضطراری نیز، در صورت اعلام واحد ذی‌ربط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، کارفرما باید گزارش مربوط را به‌صورت مکتوب ارائه کند.

کارگاه نباید بدون مسئول ایمنی بماند

آیین‌نامه جدید برای زمان قطع همکاری مسئول ایمنی نیز تکلیف مشخصی تعیین کرده است.

در صورتی که رابطه کاری کارفرما با مسئول ایمنی و حفاظت فنی قطع شود، کارفرما باید موضوع را به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بازرسی کار اعلام کرده و بلافاصله نسبت به جایگزینی فرد واجد شرایط اقدام کند.

بر اساس این مقررات، کارگاه نباید بدون مسئول ایمنی و حفاظت فنی باقی بماند

به‌کارگیری مسئول ایمنی، مسئولیت کارفرما را حذف نمی‌کند

یکی از نکات مهم آیین‌نامه این است که استخدام یا به‌کارگیری مسئول ایمنی، موجب رفع مسئولیت قانونی کارفرما نمی‌شود.

بر اساس ماده ۵، مسئولیت اجرای مقررات و ضوابط فنی و ایمنی همچنان بر عهده کارفرماست و حضور مسئول ایمنی، مسئولیت‌های قانونی کارفرما در قبال وظایف تعیین‌شده در قانون کار و سایر مقررات را از بین نمی‌برد.

مهم‌ترین وظایف مسئول ایمنی و حفاظت فنی

در پیوست شماره یک آیین‌نامه، وظایف مسئول ایمنی به‌طور مشخص تعیین شده است که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

• شناسایی مستمر خطرات، شرایط و اعمال ناایمن در محیط کار

• انجام ارزیابی خطر و ریسک فعالیت‌ها، فرآیندها، تجهیزات و محیط کار

0 پیشنهاد اقدامات کنترلی، اصلاحی و پیشگیرانه متناسب با ریسک‌های شناسایی‌شده

• پایش اجرای مقررات و دستورالعمل‌های ایمنی در کارگاه

• همکاری در برنامه‌ریزی و اجرای آموزش‌های ایمنی کارکنان

• تهیه، ثبت و به‌روزرسانی گزارش‌ها و سوابق ایمنی

• مشارکت در بررسی حوادث و شبه‌حوادث و تحلیل علل آنها

• ارائه پیشنهاد‌های پیشگیرانه برای کاهش حوادث

• گردآوری و نگهداری برگه‌های اطلاعات ایمنی مواد SDS

• نظارت بر خرید، تحویل و استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی PPE

• تدوین دستورالعمل‌های ایمنی برای ماشین‌آلات و فرآیند‌ها

• اعلام فوری خطر‌های حاد و شرایط ناایمن به کارفرما

• ارائه گزارش‌های فنی و دوره‌ای به کارفرما و کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار

• همکاری با بازرسان کار و ارائه مستندات مورد نیاز در چارچوب مقررات

مدارک مورد نیاز برای معرفی مسئول ایمنی

مطابق پیوست شماره ۲ آیین‌نامه، برای معرفی مسئول ایمنی و حفاظت فنی مدارکی از جمله موارد زیر مورد نیاز است:

۱. معرفی‌نامه از کارگاه متقاضی و شرکت در جلسه توجیهی شرح وظایف

۲. تکمیل فرم ثبت‌نام و ارائه مدارک تحصیلی و سوابق و تجربه کاری

۳. گواهی قبولی در دوره‌های آموزشی عمومی و تخصصی ایمنی

۴. تصویر قرارداد کار با کارفرما مطابق شرایط تعیین‌شده در آیین‌نامه

کارگاه‌های مشمول قوانین خاص

 احراز شرایط مسئول ایمنی و حفاظت فنی در کارگاه‌هایی که تابع قوانین خاص هستند، از جمله مجموعه‌های مرتبط با نیرو‌های مسلح و سازمان‌های نظام مهندسی ساختمان و معدن، تابع قوانین و مقررات خاص همان حوزه‌ها خواهد بود.

یک تغییر مهم برای کارفرمایان و متخصصان HSE

آیین‌نامه جدید با تعیین شرایط احراز بر اساس تعداد کارکنان، مدرک تحصیلی، سابقه کار و آموزش‌های تخصصی، چارچوب مشخص‌تری برای به‌کارگیری مسئولان ایمنی در کارگاه‌ها ایجاد کرده است.

از سوی دیگر، کارفرمایان باید در مهلت تعیین‌شده نسبت به تطبیق شرایط مسئولان ایمنی موجود اقدام کرده و در صورت قطع همکاری نیز بدون وقفه فرد واجد شرایط دیگری را معرفی کنند.

این آیین‌نامه با امضای محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور و در قالب تصویبنامه شماره ۷۳۴۵۶/ت۶۵۵۲۹هـ مورخ ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ ابلاغ شده است.