وقتی تولیدکننده داخلی برای ورود به بازار می‌جنگد

بازارکار - به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، در حالی که امنیت غذایی، کاهش وابستگی به واردات و افزایش بهره‌وری منابع آب و تولید به مطالبه‌ای جدی در کشور تبدیل شده است، فعالان حوزه کشاورزی و شرکت‌های دانش‌بنیان البرز همچنان با مجموعه‌ای از موانع از بروکراسی و تأمین مالی تا صدور مجوز، واردات محصولات مشابه داخلی و محدودیت‌های زیرساختی مواجه هستند؛ چالش‌هایی که در نشست مشترک نماینده مردم کرج، اشتهارد و فردیس در مجلس و رئیس پارک علم و فناوری البرز موردبررسی قرار گرفت و هم‌زمان، مأموریت ملی گیاهان دارویی به این استان واگذار شد.

امنیت غذایی دیگر صرفاً به میزان تولید محصولات کشاورزی محدود نیست؛ تأمین پایدار نهاده‌ها، کاهش وابستگی خارجی، مدیریت منابع آب، افزایش بهره‌وری، اصلاح الگوی تولید و استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، مجموعه‌ای از مؤلفه‌هایی است که آینده امنیت غذایی کشور را تعیین می‌کند. در همین چارچوب، در نشست مذکور علاوه بر بررسی ظرفیت‌های علمی و فناورانه استان، مجموعه‌ای از مسائل و مطالبات شرکت‌های فناور و فعالان بخش کشاورزی مطرح شد که بخش قابل‌توجهی از آنها مستقیماً با تولید، اشتغال، سرمایه‌گذاری، آب و امنیت غذایی ارتباط دارد.

علیرضا عباسی، نماینده مردم کرج، فردیس و اشتهارد در مجلس شورای اسلامی در این نشست با تأکید بر اینکه امنیت غذایی از موضوعات درجه اول کشور است، مطرح کرد: استقلال کشور باید در حوزه‌هایی همچون تأمین غذا و نهاده‌های اساسی نیز محقق شود و تجربه بحران‌ها و محدودیت‌های تجاری نشان داده است وابستگی به خارج در تأمین کالا‌های اساسی می‌تواند در شرایط بحرانی آسیب‌زا باشد. بازنگری در الگوی تولید و مصرف و حرکت به سمت مزیت‌های نسبی کشور ضروری است و ظرفیت علمی و فناورانه باید در خدمت همین تغییر قرار گیرد.

یکی از محور‌های مورد اشاره در این نشست، استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای افزایش بهره‌وری در بخش دام سبک بود؛ حوزه‌ای که از اصلاح نژاد و افزایش زاد و ولد تا مدیریت علوفه و استفاده بهینه از منابع طبیعی، نیازمند فناوری و دانش تخصصی است که نماینده مردم کرج، اشتهارد و فردیس در مجلس شورای اسلامی بر نقش پارک‌های علم و فناوری، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و شرکت‌های دانش‌بنیان در تحقق اهداف افزایش بهره‌وری تأکید کرد و نهاده‌های فناورانه، کود‌های زیستی و فناوری‌های نوین تولید را از ابزار‌های مؤثر در این مسیر دانست.

مدیریت منابع آب و توسعه روش‌های نوین آبیاری از دیگر محور‌های این نشست بود. در همین زمینه بر ضرورت استفاده از فناوری برای کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی و افزایش بهره‌وری تولید تأکید شد؛ موضوعی که در البرز، با توجه به اهمیت باغداری و کشاورزی، اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند. در بخش دیگری از نشست، فعالان فناور مسائل خود را مطرح کردند؛ مسائلی که نشان می‌دهد مشکل بسیاری از شرکت‌ها صرفاً تولید محصول نیست، بلکه عبور محصول از مرحله تولید تا ورود واقعی به بازار و استفاده در بخش کشاورزی است.

فناوری در پیچ و خم تسهیلات و مجوز

افزایش هزینه‌های تولید، ضرورت تسریع در صدور تأییدیه‌ها، حمایت از تولیدکنندگان داخلی، دسترسی دشوار به تسهیلات و بروکراسی اداری از جمله موانعی بود که در این نشست مطرح شد. از سوی دیگر، موضوع واردات برخی محصولاتی که توان تولید آنها در داخل وجود دارد نیز موردتوجه قرار گرفت. از جمله درباره فرمون‌های کشاورزی عنوان شد که با وجود توانمندی فناوران داخلی، باید زمینه برای استفاده از ظرفیت تولید داخل فراهم شود.

این مسئله یک پرسش اساسی را پیش روی سیاست‌گذار قرار می‌دهد: اگر یک شرکت داخلی توان تولید محصول موردنیاز کشاورزی را دارد، چرا باید مسیر رسیدن آن محصول به مزرعه با موانع و فرآیند‌های طولانی مواجه باشد؟ مطالبات مطرح‌شده در این نشست تنها به شرکت‌های دانش‌بنیان محدود نبود. مدیریت آبیاری باغات و استفاده بهینه از منابع آب، زمان‌بندی تأمین برق برای آبیاری، باقی‌مانده سموم کشاورزی و ضرورت ورود مجلس برای بررسی راهکار‌های رفع این مشکل نیز از دیگر موضوعات مورد بحث بود.

به این ترتیب، آنچه فعالان حوزه کشاورزی مطرح کردند، تصویری از یک زنجیره به‌هم‌پیوسته بود؛ زنجیره‌ای که از فناوری و تولید نهاده آغاز می‌شود و به آب، برق، سرمایه، مجوز، بازار و در نهایت تولید محصول می‌رسد. اگر یکی از حلقه‌های این زنجیره دچار اختلال باشد، صرف برخورداری از شرکت دانش‌بنیان و ظرفیت علمی به‌تنهایی نمی‌تواند مسئله را حل کند. یکی از مطالبات جدی مطرح‌شده، تسهیل فرآیند دریافت تسهیلات بود.

شرکت‌های فناور برای توسعه تولید و تجاری‌سازی محصولات خود به سرمایه نیاز دارند، اما طولانی‌بودن فرآیند‌های اداری و تعدد مراحل دریافت تسهیلات می‌تواند فاصله میان «ایده فناورانه» و «محصول قابل استفاده در بازار» را افزایش دهد. در همین راستا بر ضرورت کاهش فرآیند‌های اداری، تسریع در پرداخت تسهیلات و جلوگیری از ایجاد محدودیت‌های غیرضروری برای تولیدکنندگان و فناوران تأکید شد.

از سوی دیگر، مسئله اشتغال پایین در بخش کشاورزی و ظرفیت سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی نیز موردتوجه قرار گرفت؛ موضوعی که نشان می‌دهد تحول کشاورزی صرفاً یک پروژه فناورانه نیست، بلکه به سرمایه‌گذاری، بازار، زیرساخت و سیاست‌گذاری هماهنگ نیاز دارد. در کنار طرح این چالش‌ها، بخش دیگری از این نشست به ظرفیت‌های ملی البرز در حوزه فناوری اختصاص داشت.

مأموریت ملی گیاهان دارویی به البرز رسید

مهدی عباسی، رئیس پارک علم و فناوری استان البرز از واگذاری مأموریت آموزش، توانمندسازی و تجاری‌سازی حوزه گیاهان دارویی به استان خبر داد و آن را دومین مأموریت مهم ملی واگذارشده به البرز طی سال‌های اخیر عنوان کرد و ادامه داد: پیش از این نیز دبیرخانه دائمی مالکیت فکری در البرز شکل گرفته بود و اکنون حوزه گیاهان دارویی نیز به یکی از محور‌های فعالیت ملی استان تبدیل شده است.

برگزاری نخستین کمپ ملی گیاهان دارویی با حضور فعالان و شرکت‌کنندگانی از ۳۱ استان کشور نیز در همین چارچوب مورد اشاره قرار گرفت؛ رویدادی که به گفته رئیس پارک علم و فناوری البرز، با استقبال گسترده فعالان این حوزه همراه بوده و نظرسنجی انجام‌شده، رضایت ۹۴ درصدی شرکت‌کنندگان را نشان داده است. واگذاری مأموریت ملی گیاهان دارویی به البرز زمانی به یک دستاورد پایدار برای استان تبدیل می‌شود که از سطح برگزاری رویداد و آموزش فراتر رفته و به تولید، تجاری‌سازی، سرمایه‌گذاری، ایجاد بازار و حل مسائل واقعی کشور منجر شود.

رئیس پارک علم و فناوری البرز معتقد است سرمایه انسانی، ظرفیت علمی و انگیزه فعالان زیست‌بوم فناوری استان، البرز را مستعد تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های علم و فناوری کشور کرده، اما تحقق این هدف، به همان اندازه که به توان علمی نیاز دارد، به رفع موانع موجود در مسیر فعالیت شرکت‌ها نیز وابسته است. نماینده مردم کرج، فردیس و اشتهارد در مجلس شورای اسلامی در پایان نشست با اشاره به تنوع مسائل مطرح‌شده از سوی شرکت‌ها، بر دسته‌بندی مطالبات بر اساس دستگاه مسئول تأکید کرد.

به گفته وی، موضوعات مرتبط با دامپزشکی، غذا و دارو، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو، معاونت علمی و وزارت علوم باید به تفکیک برای دستگاه‌های مربوطه ارسال و در صورت نیاز جلسات تخصصی برای رفع موانع برگزار و مسائل مطرح‌شده تا رسیدن به نتیجه پیگیری شود. اکنون نقطه اصلی ماجرا همین‌جاست؛ جلسه، فهرست مشکلات را روی میز گذاشته است، اما خروجی واقعی زمانی مشخص خواهد شد که این فهرست به تصمیم، اعتبار، اصلاح فرآیند و اقدام اجرایی تبدیل شود.

البرز از یک سو مأموریت ملی گیاهان دارویی را در اختیار گرفته و از سوی دیگر، مجموعه‌ای از شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور را در خود جای داده است، اما برای تبدیل این ظرفیت به مرجعیت ملی، باید موانعی همچون بروکراسی، تأمین مالی، صدور مجوز، واردات محصولات دارای توان تولید داخلی، مدیریت آب و برق و دسترسی به بازار از سر راه تولیدکنندگان برداشته شود. مسئله امروز البرز کمبود ظرفیت نیست؛ مسئله این است که آیا سازوکار حکمرانی و حمایت می‌تواند این ظرفیت را از مرحله «امکان» به مرحله «اثرگذاری» برساند یا نه؟