از رؤیای کودکی تا طلای جهانی؛ روایت یک نابغه نجوم ایرانی

به گزارش بازارکار، رسیدن به قله رقابت‌های علمی جهان، حاصل یک موفقیت لحظه‌ای نیست؛ بلکه مسیری است که از علاقه و کنجکاوی آغاز می‌شود و با یادگیری، تمرین مستمر، عبور از دشواری‌ها و حمایت اطرافیان ادامه پیدا می‌کند. برای بسیاری از دانش‌آموزان، نجوم دریچه‌ای به دنیای شگفت‌انگیز ستاره‌ها و کهکشان‌هاست، اما برای برخی، این علاقه به مسیری جدی برای یادگیری و رقابت علمی تبدیل می‌شود؛ مسیری که پشتکار و انتخاب راهنمای مناسب در آن نقش مهمی دارد.

هیربد فودازی، یکی از پنج مدال‌آور طلایی تیم ملی المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک ایران، نیز این مسیر را از سال‌های کودکی آغاز کرده است. آشنایی با معلمی تأثیرگذار در هشت‌سالگی، در کنار علاقه شخصی و همراهی مادرش، از تجربه‌هایی است که در شکل‌گیری مسیر علمی او نقش داشته‌اند؛ علاقه‌ای که به‌تدریج جدی‌تر شد و او را از آشنایی با المپیاد در دوران مدرسه به رقابت در سطح جهانی رساند.

قهرمانی پیاپی تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران در رقابت‌های جهانی، بازتابی فراتر از یک موفقیت علمی داشت. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، کسب پنج مدال طلای این رقابت‌ها را مایه خرسندی و افتخار دانست و بر ضرورت حمایت بیشتر از نخبگان و فراهم کردن فرصت‌های برابر برای رشد و شکوفایی آنان تأکید کرد. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور نیز این دستاورد را سرمایه‌ای ارزشمند برای تحقق مرجعیت علمی کشور و نویدبخش ظهور نسلی خلاق و اثرگذار دانست.

نوزدهمین دوره المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک از سوم تا سیزدهم مهرماه ۱۴۰۵ در هانوی ویتنام برگزار شد. در این رقابت‌ها، بیش از ۳۲۰ دانش‌آموز از ۶۶ کشور جهان حضور داشتند و هر پنج عضو تیم ملی ایران، متشکل از سارینا علم‌پور، محمدحسین حسینی، هیربد فودازی، حسین معصومی و ارشیا میرشمسی کاخکی، موفق به کسب مدال طلا شدند.

هیربد فودازی در گفت‌و‌گو با ایرنا زندگی، از چگونگی شکل‌گیری علاقه‌اش به نجوم، مراحل مختلف المپیاد، دشواری‌های این مسیر و نقش خانواده و استادان در عبور از چالش‌ها می‌گوید.

جرقه علاقه‌مندی به نجوم در کودکی

علاقه به نجوم برای بسیاری از دانش‌آموزان تنها یک سرگرمی ساده است، اما برای هیربد فودازی، این مسیر از سال‌های کودکی آغاز شد. او آشنایی با یک معلم تأثیرگذار در هشت‌سالگی را یکی از نقاط مهم این مسیر می‌داند؛ آشنایی‌ای که در کنار علاقه شخصی و همراهی مادرش، زمینه‌ساز جدی‌تر شدن علاقه او به نجوم شد.

او دراین‌باره می‌گوید: «از کودکی به نجوم علاقه داشتم و از مادرم کمک می‌گرفتم و با معلم خیلی خوبی در ۸ سالگی آشنا شدم که خیلی روی من تأثیر گذاشتند. در ابتدا در کلاس هشتم با المپیاد آشنا شدم و از کلاس نهم المپیاد نجوم رو شروع کردم و از اواخر نهم و اوایل دهم جدی‌تر شد.»

از مراحل آزمون تا رسیدن به تیم ملی

ورود به دنیای المپیاد، مسیری چندمرحله‌ای است که دانش‌آموزان برای رسیدن به تیم ملی باید از آزمون‌های مختلفی عبور کنند. فودازی با اشاره به روند انتخاب اعضای تیم، مراحل این مسیر را توضیح می‌دهد؛ مسیری که از آزمون‌های اولیه آغاز می‌شود و با دوره‌های تخصصی و آمادگی برای رقابت‌های جهانی ادامه پیدا می‌کند.

او در توضیح این روند می‌گوید: «مرحله ۱، مرحله ۲، دوره تابستانه و دوره طلا که در نهایت ۵ نفر به عنوان عضو تیم انتخاب می‌شوند و سپس در دوره آمادگی تیم شرکت می‌کنند و به المپیاد جهانی اعزام می‌شوند و آنجا امتحان می‌دهند.»

عبور از استرس آزمون‌ها با همراهی خانواده

رسیدن به موفقیت در رقابت‌های علمی، علاوه بر دانش و آمادگی، با فشار روانی و اضطراب نیز همراه است. هیربد فودازی یکی از مهم‌ترین دشواری‌های این مسیر را استرس پیش از امتحانات می‌داند و در کنار تلاش فردی، بر نقش توکل به خدا و حمایت خانواده و استادان تأکید می‌کند.

او درباره تجربه خود می‌گوید: «مهم‌ترین سختی من استرس قبل از امتحانات بود و با توکل بر خدا و کمک خانواده الحمدلله توانستم از آن عبور کنم. لطف خدا و حمایت خانواده و اساتید خیلی مهم است، پشتکار و استعداد نیز از اهمیت بسیاری برخوردارند.»

توصیه به علاقه‌مندان نجوم؛ راهنمای خوب را جدی بگیرید

تجربه حضور در مسیر المپیاد، فودازی را به این نتیجه رسانده است که دانش‌آموزان علاقه‌مند باید پیش از ورود جدی به این رقابت‌ها، درباره مسیر پیش رو شناخت کافی پیدا کنند و از راهنمایی افراد آگاه بهره ببرند. او در عین تأکید بر اهمیت راهنمای مناسب، یادآوری می‌کند که شرکت در المپیاد با ریسک‌هایی همراه است.

وی در توصیه به دانش‌آموزانی که قصد ورود به این مسیر را دارند، می‌گوید: «اگر دانش آموزی بخواهد المپیاد نجوم را شروع کند بهتر است با افراد مناسبی که المپیاد را تدریس می‌کنند ارتباط داشته باشد، چون داشتن راهنمای خوب، خیلی مهم است. همچنین باید توجه داشته باشد که مسیر المپیاد مسیر پر ریسکی است.»

حمایت از نخبگان؛ از موفقیت در المپیاد تا آینده علمی کشور

موفقیت در المپیاد‌های جهانی می‌تواند نشانه‌ای از ظرفیت علمی دانش‌آموزان کشور باشد، اما حفظ و پرورش این ظرفیت‌ها به فراهم بودن فرصت‌های مناسب برای ادامه تحصیل و فعالیت‌های علمی نیز وابسته است. فودازی با اشاره به عملکرد سیستم المپیاد در ایران، بر ضرورت تقویت حمایت‌ها و فراهم کردن امکانات آموزشی و پژوهشی برای نخبگان تأکید می‌کند.

او در این‌باره توضیح می‌دهد: «این موفقیت نشان می‌دهد ایران از استعداد بالایی برخوردار است و سیستم المپیاد ایران بازدهی نسبتا بالایی دارد، البته با حمایت بیشتر می‌تواند به سوی بهتر شدن پیش برود. همچنین با توجه به سرعت پیشرفت سایر کشور‌ها برای حفظ جایگاه کشور نیز نیاز به توجه و حمایت می‌باشد. بهتر است حمایت‌ها بیشتر به این سمت باشد که این افراد اگر علاقه دارند کار‌های آکادمیک کنند، بتوانند تا بالاترین مدارج با بیشترین کیفیت تحصیل کنند و امکانات آموزشی و پژوهشی برای آنها فراهم شود.»