تازه ها
یافته‌های پژوهشی؛
چرا زنان مجرد می‌مانند و مردان ازدواج را عقب می‌اندازند؟/سخت‌گیری در انتخاب همسر مهم‌ترین عامل تجرد زنان
یافته‌های پژوهشی درباره شاخص‌های جمعیتی استان ایلام نشان می‌دهد زنان و مردان مجرد با موانع متفاوتی روبه‌رو هستند، سخت‌گیری در انتخاب همسر و کم‌رنگ شدن شبکه‌های سنتی همسریابی در میان زنان و هزینه‌های سنگین ازدواج، تامین مسکن و مخارج زندگی مشترک در میان مردان از مهم‌ترین عوامل تداوم تجرد است و این تفاوت‌ها ضرورت بازنگری در سیاست‌های جمعیتی و طراحی راهکار‌های متناسب با واقعیت‌های زندگی مردم را برجسته می‌کند.
به گزارش بازارکار، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام روز یکشنبه با حضور در خبرگزاری جمهوری اسلامی مرکز ایلام در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: این پژوهش به سفارش دفتر امور بانوان و خانواده استانداری ایلام و با مشارکت گروهی از پژوهشگران رشته‌های جمعیت‌شناسی، اقتصاد سلامت، مدیریت و سیاست‌گذاری سلامت و سلامت باروری انجام شد تا دلایل وضعیت نامطلوب برخی شاخص‌های جمعیتی استان شناسایی شود.
وی افزود: بر اساس ارزیابی‌های وزارت کشور، هشت شاخص جمعیتی استان ایلام در شرایط بحرانی قرار داشت که همین موضوع ضرورت بررسی علمی عوامل موثر بر این وضعیت را دو چندان کرد.
صادقی‌فر تاکید کرد: مساله جمعیت پدیده‌ای پیچیده و چندعاملی است و کاهش باروری، تغییر الگو‌های ازدواج، افزایش تجرد و طلاق تنها مختص ایران نیست و کشور‌های مختلف جهان نیز با این مسائل روبه‌رو هستند، بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که با اقدامی محدود یا تنها ارائه مشوق‌های مالی روند‌های جمعیتی به سرعت تغییر کند.
وی یادآور شد: نرخ باروری ایلام با ۱.۲ دهم به ازای هر زن از سطح جایگزینی جمعیت پایین‌تر است، این در حالی است که سطح جایگزینی جمعیت حدود ۲.۱ فرزند برآورد می‌شود، موضوعی که ضرورت برنامه‌ریزی جدی‌تر برای بهبود شاخص‌های جمعیتی استان را نشان می‌دهد.
سخت‌گیری در انتخاب همسر مهم‌ترین عامل تجرد زنان
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: در این پژوهش زنان ۲۳ تا ۵۰ سال که ازدواج نکرده بودند، درباره دلایل تجرد خود مورد پرسش قرار گرفتند و نتایج نشان داد که در هر ۱۲ شهرستان استان، سخت‌گیری و وسواس بیش از حد در انتخاب همسر نخستین عامل مطرح شده از سوی این گروه بوده است.
وی توضیح داد: برخی افراد به دلیل معیار‌های سخت‌گیرانه در گزینش همسر فرصت‌های ازدواج را از دست می‌دهند و ممکن است پس از گذشت سال‌ها درباره تصمیم‌های گذشته خود تجدیدنظر کنند، این موضوع نشان می‌دهد که معیار‌های انتخاب همسر و نحوه ارزیابی گزینه‌های ازدواج می‌تواند در شکل‌گیری تجرد طولانی مدت نقش داشته باشد.
صادقی‌فر کم‌رنگ شدن شبکه‌های سنتی معرفی و همسریابی را دومین عامل مهم دانست و افزود: در گذشته خانواده‌ها، خویشاوندان و آشنایان نقش پررنگ‌تری در معرفی افراد مناسب برای ازدواج داشتند، اما این شبکه‌ها در سال‌های اخیر به شکل چشمگیری تضعیف شده است.
وی ادامه داد: در گذشته معرفی افراد از سوی اعضای خانواده و افراد مورد اعتماد یکی از مسیر‌های رایج آشنایی برای ازدواج بود، اما اکنون حتی برخی افراد از معرفی گزینه‌های مناسب به نزدیکان خود نیز خودداری می‌کنند در حالی که این شبکه‌های اجتماعی می‌توانند زمینه آشنایی هدفمند و شکل‌گیری ازدواج‌های موفق را فراهم کنند.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ترجیح زندگی مجردی به دلیل احساس راحتی و استقلال بیشتر را سومین عامل مطرح شده پژوهش از سوی زنان برشمرد و گفت: برخی افراد تصور می‌کنند زندگی مجردی مسئولیت‌ها و محدودیت‌های کمتری دارد و ترجیح می‌دهند استقلال خود را حفظ کنند.
صادقی‌فر تاکید کرد: نکته قابل توجه این است که سه عامل نخست تجرد زنان، بیشتر به حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و روان‌شناختی مربوط می‌شود و نمی‌توان انتظار داشت که تنها با افزایش حمایت‌های مالی همه این موانع برطرف شود.
هزینه‌های سنگین ازدواج مانع اصلی پیش روی مردان
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: مردان ۲۶ تا ۵۰ سال درباره دلایل به تاخیر افتادن ازدواج در پژوهش مورد پرسش قرار گرفتند و نتایج نشان داد که عوامل اقتصادی در پاسخ‌های این گروه نقش پررنگ‌تری دارد.
وی افزود: بالا بودن هزینه‌های تشریفات ازدواج، نخستین عامل مطرح شده در بخش قابل توجهی از شهرستان‌های استان بود و پس از آن، هزینه‌های زندگی مشترک و توقع خانواده‌ها از ازدواج به ویژه در زمینه تامین مسکن قرار داشت.
صادقی‌فر ادامه داد: بخشی از این توقع به فراهم بودن امکاناتی مانند مسکن، خودرو و دیگر ملزومات زندگی پیش از ازدواج مربوط است، شرایطی که می‌تواند آغاز زندگی مشترک را برای جوانان دشوار کند.
وی توضیح داد: وقتی جوان با هزینه‌های سنگین مراسم، خرید طلا و دیگر مخارج آغازین روبه‌رو می‌شود و هم‌زمان باید برای تامین مسکن و هزینه‌های زندگی آینده نیز برنامه‌ریزی کند، ممکن است ازدواج را به تعویق بیندازد.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام تاکید کرد: بازنگری در برخی رسم و رسوم‌های پرهزینه ضروری است و می‌توان با استفاده از ظرفیت بزرگان، ریش‌سفیدان، معتمدان محلی و سران ایلات و طوایف برای کاهش تشریفات و ساده‌تر شدن مراسم ازدواج فرهنگ‌سازی کرد.
وی یادآور شد: هدف از ازدواج، آغاز زندگی مشترک و ساختن آینده‌ای دو نفره است نه این که زوج‌ها از همان ابتدای زندگی همه امکانات و دارایی‌های مورد انتظار را در اختیار داشته باشند.
صادقی‌فر افزود: تجربه تغییر برخی سنت‌های اجتماعی نشان می‌دهد که اصلاح رویه‌های فرهنگی امکان‌پذیر است و با همراهی افراد مورد اعتماد جامعه باید زمینه کاهش هزینه‌های ازدواج فراهم شود.
نگرانی از آینده فرزندان مانع مهم فرزندآوری
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: در این پژوهش زنانی که بیش از دو سال از ازدواج‌شان گذشته بود، اما هنوز فرزندی نداشتند درباره دلایل تصمیم خود مورد بررسی قرار گرفتند.
وی افزود: نگرانی از تامین آینده فرزند مهم‌ترین عامل مطرح شده در این بخش بود و پس از آن، افزایش هزینه‌های زندگی و ناکافی بودن درآمد خانوار قرار داشت.
صادقی‌فر توضیح داد: نگرانی درباره آینده فرزند تنها به مسائل مالی محدود نمی‌شود و انتظار‌های پدران و مادران از آینده، شرایط اجتماعی، وضعیت اشتغال و تجربه‌های افراد از زندگی اطرافیان نیز می‌تواند در شکل‌گیری این نگرانی نقش داشته باشد.
وی ادامه داد: زوج‌ها ممکن است با دیدن مشکلات معیشتی، بیکاری یا دشواری‌های زندگی نزدیکان خود، نسبت به آینده فرزندشان نگران شوند و همین نگرانی بر تصمیم آنان برای فرزندآوری تاثیر بگذارد.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام تاکید کرد: توجه به شرایط خانواده‌های شاغل ضروری است و فراهم کردن امکان نگهداری مناسب از کودکان در نزدیکی محل کار به ویژه برای کارکنان دستگاه‌های اجرایی می‌تواند بخشی از دشواری‌های پدران و مادران را کاهش دهد.
وی گفت: توسعه مهد‌های کودک باکیفیت و قابل دسترس در محیط‌های اداری به سازگاری بهتر مسئولیت‌های شغلی و خانوادگی کمک می‌کند و یکی از موانع عملی پیش روی فرزندآوری را کاهش می‌دهد.
صادقی‌فر تاکید کرد: تصمیم به فرزندآوری پدیده‌ای چندبعدی است و نمی‌توان آن را تنها به درآمد خانوار محدود کرد، اما نگرانی از آینده فرزندان و ناکافی بودن منابع مالی از جمله عواملی است که باید در سیاست‌گذاری‌های جمعیتی مورد توجه قرار گیرد.
اعتیاد و بیکاری از عوامل مهم طلاق
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: در این پژوهش همچنین از دیدگاه خبرگان و صاحب‌نظران برای شناسایی عوامل موثر بر طلاق استفاده شد که اعتیاد به مواد مخدر، بیکاری مردان و ضعف سازگاری و تاب‌آوری در برابر شرایط زندگی مشترک از مهم‌ترین عوامل مطرح شده بود.
وی افزود: این یافته‌ها نشان می‌دهد برای کاهش طلاق در کنار توجه به شرایط اقتصادی و اشتغال باید مهارت‌های لازم برای مدیریت اختلاف‌ها و حفظ روابط سالم میان زوج‌ها نیز تقویت شود.
صادقی‌فر افزود: آموزش‌های پیش از ازدواج در شکل کنونی به تنهایی پاسخگوی همه نیاز‌های زوج‌ها نیست و لازم است مهارت‌هایی مانند گفت‌و‌گو، حل مسئله، مدیریت تعارض و افزایش تاب‌آوری به صورت جدی‌تر آموزش داده شود.
وی تاکید کرد: این آموزش‌ها نباید تنها به چند ساعت کلاس پیش از ازدواج محدود بماند بلکه خانواده‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و نهاد‌های فرهنگی نیز باید در آموزش و تقویت این مهارت‌ها نقش داشته باشند.
چرا مشوق‌های جمعیتی به تنهایی کافی نیست؟
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: تصویب قانون جوانی جمعیت و تلاش‌ها در حوزه جمعیت ارزشمند است، اما به نظر می‌رسد نتایج آن در برخی زمینه‌ها با انتظار‌های اولیه فاصله دارد و لازم است اثربخشی سیاست‌ها و مشوق‌های پیش‌بینی شده با دقت بیشتری ارزیابی شود.
وی افزود: گاهی مشوق‌ها با تاخیر به افراد می‌رسند و یا شرایط استفاده از آنها با نیاز‌های واقعی گروه‌های هدف تناسب کافی ندارد از این رو، صرف پیش‌بینی حمایت‌های مالی نمی‌تواند تضمین کننده افزایش ازدواج و فرزندآوری باشد.
صادقی‌فر تاکید کرد: سیاست‌های جمعیتی باید متناسب با دلایل واقعی تصمیم‌گیری افراد طراحی شوند، برای مثال هنگامی که سخت‌گیری در انتخاب همسر و تضعیف شبکه‌های معرفی از عوامل مهم تجرد زنان به شمار می‌رود، لازم است برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی متناسب با این مسائل نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: در مقابل، زمانی که هزینه‌های ازدواج، مسکن و مخارج زندگی در میان مردان مجرد اهمیت بیشتری دارد، سیاست‌های حمایتی باید به گونه‌ای طراحی شوند که موانع اقتصادی آغاز زندگی مشترک را کاهش دهند.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام اضافه کرد: مشوق‌های مالی می‌توانند کمک کننده باشند، اما برای دستیابی به نتایج پایدار باید مجموعه‌ای از اقدام‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و روان‌شناختی به صورت هم‌زمان دنبال شود.
ضرورت بازنگری در سیاست‌های جمعیتی
صادقی‌فر با اشاره به این که نتایج این پژوهش به تفکیک هر ۱۲ شهرستان استان نیز بررسی شده است، گفت: یافته‌ها در اختیار شبکه‌های بهداشت و درمان قرار گرفته و در نشست‌های مرتبط با جمعیت در استانداری مطرح شده است تا دستگاه‌های اجرایی بتوانند در برنامه‌ریزی‌های خود از نتایج این مطالعه استفاده کنند.
وی افزود: در همین راستا، پیشنهاد‌هایی برای استفاده از ظرفیت رسانه‌ها و هنر در انتقال پیام‌های مرتبط با ازدواج و فرزندآوری مطرح شده است تا مسائل شناسایی شده از طریق شیوه‌های موثرتر و متناسب با فرهنگ جامعه به مخاطبان منتقل شود.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: استفاده از دیدگاه گروه‌های مختلف جامعه در سیاست‌گذاری‌ها ضروری است و از نیاز‌های مهم، انجام پیمایش‌های گسترده در سطح کشور برای شناسایی نگرش مردم به مشوق‌های جمعیتی، موانع ازدواج و دلایل تصمیم‌گیری درباره فرزندآوری است.
وی ادامه داد: سیاست‌گذاران باید افزون بر بررسی دیدگاه‌های کارشناسی به تجربه‌ها و نیاز‌های واقعی مردم نیز توجه کنند، زیرا ممکن است اولویت‌های مسئولان با دغدغه‌های اصلی گروه‌های هدف یکسان نباشد.
صادقی‌فر تاکید کرد: نمی‌توان برای همه گروه‌ها و شهرستان‌ها یک نسخه یکسان پیچید، راهکار‌های افزایش ازدواج، کاهش تجرد و بهبود فرزندآوری باید بر اساس ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی هر منطقه و متناسب با دلایل شناسایی شده طراحی شوند.
وی گفت: مساله جمعیت را باید با نگاهی جامع و چند بعدی بررسی کرد و در این پیوند تقویت نظام پایش، بازنگری در سیاست‌ها و مشوق‌ها و توجه بیشتر به دیدگاه مردم می‌تواند اثربخشی برنامه‌ها را افزایش دهد و زمینه بهبود شاخص‌های جمعیتی استان را فراهم کند.
بر پایه آمار ثبت احوال، در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، یک‌هزار و ۸۸۳ واقعه ازدواج در استان ایلام به ثبت رسیده است که در سنجش با یک‌هزار و ۹۲۱ مورد در مدت مشابه سال گذشته حدود دو درصد کاهش دارد.
در همین بازه زمانی، شمار طلاق‌های ثبت شده از ۴۳۳ مورد در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ به ۴۴۲ مورد در سال جاری رسیده که بیانگر افزایش حدود ۲.۱ درصدی است.
در بخش ولادت نیز سه‌هزار و ۱۱۲ تولد در نیمه نخست امسال در استان ایلام ثبت شده است که در سنجش با زمان مشابه سال گذشته ۱.۳ درصد کاهش نشان می‌دهد.
مجموع این داده‌ها در کنار یافته‌های پژوهش دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ضرورت بازنگری در رویکرد‌های جمعیتی و توجه هم‌زمان به موانع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ازدواج و فرزندآوری را برجسته می‌کند.
هزینه‌های تشکیل زندگی مشترک، دشواری تأمین مسکن، تغییر نگرش‌ها نسبت به ازدواج و نگرانی خانواده‌ها از آینده فرزندان از جمله عواملی هستند که باید در تدوین سیاست‌های جمعیتی مورد توجه قرار گیرند.
بهبود این شاخص‌ها مستلزم شناخت دقیق‌تر دغدغه‌های گروه‌های مختلف جامعه و طراحی راهکار‌هایی متناسب با نیاز‌های واقعی خانواده‌ها است.
آگهی استخدام
مطالب بیشتر
ارسال نظرات