برگزاری سومین جشنواره ملی ثریا/ ایران در مسیر جذب ۳۲۰ هزار دانشجوی خارجی

به گزارش بازارکار از ایرنا، علیرضا منادی سفیدان روز سه‌شنبه در سومین جشنواره ملی ثریا که در دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد، با تأکید بر ضرورت صیانت از زبان فارسی و توسعه دیپلماسی علمی اظهار داشت: دانشجویان بین‌المللی باید بدانند برای تحصیل به کشوری آمده‌اند که از پیشینه‌ای طولانی در آموزش عالی، علم و تمدن برخوردار است و ایران در این حوزه حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد.

وی با اشاره به اهمیت نام‌گذاری این جشنواره به نام «ثریا» گفت: در ادبیات دینی و فرهنگی ما نیز به جایگاه قوم فارس و نقش ایرانیان در گسترش دانش اشاره شده است و این موضوع نشان‌دهنده اهمیت تاریخی علم و دانش در فرهنگ ایرانی است.

منادی با بیان اینکه زبان فارسی، زبان ملی کشور است و باید از آن حراست و حفاظت کرد، افزود: در کنار توجه به زبان فارسی، موضوعات متعددی درباره آموزش عالی و جذب دانشجویان بین‌المللی مطرح است که توجه به آنها برای آینده علمی کشور اهمیت دارد.

ایران از پیشگامان تاریخی آموزش عالی در جهان است

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به پیشینه تاریخی آموزش عالی در ایران اظهار داشت: ایرانیان از بنیان‌گذاران آموزش عالی در جهان بوده‌اند و دانشگاه جندی‌شاپور در اهواز، حدود هزار و ۷۵۰ تا هزار و ۷۶۰ سال پیش، از مراکز مهم علمی و آموزشی ایران به شمار می‌رفت که جایگاه تاریخی آن در آموزش عالی مورد توجه است.

وی ادامه داد: در دوره‌های بعد نیز دانشگاه ربع رشیدی در تبریز شکل گرفت که یکی از مراکز بزرگ علمی زمان خود بود، اما این مجموعه با وجود ظرفیت علمی قابل توجه، سرانجام خوبی نداشت؛ زیرا در برابر علم و دانش، همواره جهل و موانع مختلف نیز وجود داشته‌اند.

منادی با اشاره به گستردگی فعالیت‌های علمی در ربع رشیدی گفت: بر اساس اسناد تاریخی و وقف‌نامه این مجموعه، حدود ۶ هزار دانشجوی خارجی در آن تحصیل می‌کردند و همراه خانواده‌های خود در محدوده این مرکز علمی در تبریز زندگی می‌کردند.

وی افزود: در این مجموعه هشت زبان خارجی مورد استفاده قرار می‌گرفت و فعالیت‌های آموزشی و علمی متنوعی انجام می‌شد. در حوزه داروسازی نیز فعالیت‌های گسترده‌ای وجود داشت و بنا بر اطلاعات مطرح‌شده درباره این مرکز، روزانه ۴۰ بار شتر دارو در آن تولید می‌شد که محصولات آن به نقاط مختلف ایران و منطقه می‌رسید.

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با مقایسه این پیشینه تاریخی با وضعیت امروز جذب دانشجوی خارجی در ایران اظهار داشت: امروز حدود ۸۵ هزار دانشجوی بین‌المللی در دانشگاه‌های کشور تحصیل می‌کنند؛ در حالی که مراکز علمی تاریخی ایران نیز در زمان خود میزبان هزاران دانشجوی خارجی بوده‌اند.

وی تأکید کرد: دانشجویانی که از کشور‌های دیگر به ایران می‌آیند، باید بدانند که در سرزمینی تحصیل می‌کنند که از گذشته‌های دور در شکل‌گیری و گسترش دانش نقش داشته است.

پیشرفت علمی ایران پس از انقلاب با وجود محدودیت‌ها

منادی با اشاره به جایگاه علمی ایران در دوران معاصر گفت: در مقاطع تاریخی، به دلیل تعلل‌ها و کوتاهی‌ها، ایران در دوره‌هایی از رقابت علمی جهانی عقب نگه داشته شد، اما پس از انقلاب اسلامی توانست در عرصه تولید علم به جایگاه قابل توجهی دست پیدا کند.

وی افزود: ایران امروز در میان ۲۴ کشور برتر جهان از نظر تولید علم قرار دارد و توانسته است دانش‌های پیچیده و پیشرفته‌ای را در داخل کشور توسعه دهد.

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به فناوری هسته‌ای اظهار داشت: دانش هسته‌ای از جمله حوزه‌های پیچیده علمی است که ایران توانسته است در آن به دانش بومی دست یابد و بخشی از فشار‌ها و مخالفت‌های بین‌المللی علیه کشور نیز به همین پیشرفت‌ها مربوط می‌شود.

وی ادامه داد: بسیاری از دستاورد‌های علمی که امروز در جهان شناخته شده‌اند، ریشه در دانشمندان ایرانی دارند. برای نمونه، کتاب «قانون در طب» ابن‌سینا سال‌هاست در تاریخ پزشکی جهان جایگاه شناخته‌شده‌ای دارد.

منادی همچنین با اشاره به خدمات دانشمندان ایرانی در حوزه پزشکی گفت: زکریای رازی، دانشمند ایرانی اهل ری، از چهره‌های برجسته تاریخ علم است که در حوزه‌های مختلف، از جمله پزشکی و شناخت مواد، آثار مهمی بر جای گذاشته است. بسیاری از دانش‌ها و دستاورد‌های علمی در حوزه‌های مختلف، ریشه در فعالیت‌های دانشمندان ایرانی دارند.

دانشجویان خارجی، سفیران فرهنگی ایران در جهان هستند

وی با تأکید بر نقش دانشجویان بین‌المللی در معرفی ایران گفت: دانشجویانی که از کشور‌های دیگر برای تحصیل به ایران می‌آیند، پس از بازگشت به کشور‌های خود می‌توانند درباره فرهنگ، تمدن، دانش و ویژگی‌های مردم ایران روایتگر باشند.

منادی افزود: امروز حدود ۸۵ هزار دانشجوی خارجی در ایران تحصیل می‌کنند و این دانشجویان می‌توانند به سفیران علمی و فرهنگی کشور تبدیل شوند. آنها در دوران حضور خود در ایران، با جامعه ایرانی آشنا می‌شوند و تجربه زندگی در این کشور را به دست می‌آورند؛ تجربه‌ای که می‌تواند در آینده بر نگاه آنها به ایران تأثیر بگذارد.

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به تجربه دانشجویان خارجی در شرایط دشوار کشور اظهار داشت: من خودم استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران هستم و در پردیس بین‌المللی این دانشگاه، دانشجویانی از کشور‌های آفریقایی و عراق تحصیل می‌کنند. این دانشجویان، جوانان خوبی هستند و با جدیت درس می‌خوانند.

وی با اشاره به حادثه مدرسه میناب و شهادت ۱۶۸ نفر در این حادثه گفت: در جریان این حادثه، دانش‌آموزان ما در مدرسه هدف بمباران قرار گرفتند و بسیاری در جهان این اقدام را جنایت جنگی دانستند. دانشجویان خارجی حاضر در ایران نیز از این اتفاق به‌شدت متأثر شدند و گاه احساسات آنها حتی از ما هم شدیدتر بود.

منادی ادامه داد: این موضوع نشان می‌دهد که حضور دانشجویان خارجی در ایران، تنها به تحصیل محدود نمی‌شود، بلکه ارتباطات انسانی و عاطفی نیز میان آنها و جامعه میزبان شکل می‌گیرد.

وی با تأکید بر روحیه همدلی مردم ایران گفت: مردم ایران مردمی مهربان و عاطفی هستند و با وجود همه نقاط ضعفی که ممکن است در جامعه وجود داشته باشد، در بسیاری از موقعیت‌ها برای کمک به یکدیگر پیشقدم می‌شوند.

دستاورد‌های علمی ایران در نجوم، پزشکی و فناوری

منادی با اشاره به ظرفیت‌های علمی کشور در حوزه‌های مختلف گفت: ایران در زمینه‌های علمی متعددی، از جمله پزشکی، فناوری‌های پیشرفته، زیست‌فناوری و لیزر، دستاورد‌های مهمی دارد و باید این ظرفیت‌ها را به‌درستی معرفی کنیم.

وی با اشاره به ساخت رصدخانه‌ای بزرگ در ارتفاعات منطقه کاشان اظهار داشت: در دوره‌ای که کشور با مشکلات مالی فراوانی مواجه بود، پروژه ساخت رصدخانه‌ای در ارتفاع حدود سه هزار و ۶۰۰ متری در منطقه گرگش کاشان دنبال شد؛ منطقه‌ای که در نزدیکی روستای گلستانه و زادگاه سهراب سپهری قرار دارد.

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس افزود: این رصدخانه با تلاش دانشگاهیان و متخصصان ایرانی ساخته شد و نیرو‌هایی از زنجان و تبریز نیز در اجرای آن مشارکت داشتند. ساخت چنین مجموعه‌ای، با وجود دشواری‌های فنی و مالی، نشان‌دهنده ظرفیت علمی و مهندسی کشور است.

وی ادامه داد: ممکن است برخی بپرسند رصدخانه چه ضرورتی دارد، اما این مجموعه‌ها از زیرساخت‌های مهم علم بنیادی هستند و به توسعه دانش نجوم و تحقیقات علمی کمک می‌کنند.

منادی با اشاره به تلسکوپ ۳.۴ متری این مجموعه گفت: انتخاب محل مناسب برای نصب تلسکوپ، از جمله از نظر میزان آلودگی نوری و شرایط رصد، نیازمند دانش تخصصی است. ایران در زمینه انتخاب محل مناسب برای استقرار تلسکوپ نیز به دانش فنی دست یافته است؛ دانشی که در توسعه فعالیت‌های رصدی اهمیت دارد.

وی همچنین با اشاره به فعالیت‌های ایران در حوزه واکسن‌سازی گفت: کشور در دوران کرونا در زمینه تولید واکسن فعالیت‌های گسترده‌ای انجام داد و شش واکسن داخلی تولید شد.

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به واکسن‌های تولیدشده در کشور اظهار داشت: یکی از این دستاوردها، واکسن استنشاقی تولیدشده در مجموعه تحقیقات و تولید واکسن کشور بود که از فناوری خاصی بهره می‌برد.

به گفته وی، دانش مربوط به این نوع واکسن در اختیار شمار محدودی از کشورها، از جمله ایران، چین و روسیه قرار دارد.

وی تأکید کرد: ایران در حوزه‌های پزشکی، زیست‌فناوری، لیزر، نجوم و فناوری‌های پیشرفته، ظرفیت‌های علمی مهمی دارد و باید این دستاورد‌ها در معرفی دانشگاه‌های کشور به دانشجویان بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد.

ضرورت رفع موانع تحصیل دانشجویان ایرانی در خارج از کشور

منادی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تسهیل تحصیل دانشجویان ایرانی در خارج از کشور اشاره کرد و گفت: در سال‌های گذشته، برای اعزام دانشجویان ایرانی به خارج از کشور و حل مشکلات مربوط به وضعیت نظام‌وظیفه آنها، مقرراتی تدوین شد تا امکان ادامه تحصیل این افراد در دانشگاه‌های خارجی فراهم شود.

وی با اشاره به نقش قوانین مربوط به معافیت تحصیلی افزود: در گذشته، برخی دانش‌آموزان برای ادامه تحصیل در پایه‌های یازدهم و دوازدهم به خارج از کشور می‌رفتند و مسائل مربوط به نظام‌وظیفه می‌توانست برای ادامه مسیر تحصیلی آنها مشکل ایجاد کند. به همین دلیل، تلاش شد با وضع مقررات و پیش‌بینی سازوکار‌های قانونی، این مشکلات کاهش یابد.

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس ادامه داد: اکنون باید شرایطی فراهم شود که دانش‌آموزان و دانشجویان ایرانی بتوانند با رعایت ضوابط قانونی، از فرصت‌های تحصیلی در دانشگاه‌های معتبر جهان استفاده کنند و در عین حال، ارتباط آنها با کشور حفظ شود.

وی همچنین خواستار بررسی مشکلات دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در کشور‌های ثالث شد و گفت: باید برای دانشجویانی که در خارج از کشور تحصیل می‌کنند، سازوکار‌های روشن‌تری در نظر گرفته شود تا بتوانند در چارچوب ضوابط، تحصیلات خود را ادامه دهند و مشکلات مربوط به تأیید مدارک دانشگاهی آنها نیز مورد بررسی قرار گیرد.

منادی تأکید کرد: لازم است وضعیت دانشگاه‌های خارجی و اعتبار مدارک آنها به‌صورت دقیق بررسی شود تا دانشجویان بتوانند در دانشگاه‌های معتبر تحصیل کنند و پس از پایان دوره، برای استفاده از مدارک خود در ایران با مشکلات غیرضروری مواجه نشوند.

هدف‌گذاری جذب ۳۲۰ هزار دانشجوی خارجی در برنامه هفتم

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به قانون برنامه هفتم پیشرفت گفت: در این برنامه، برای توسعه علوم و فناوری‌های پیشران، از جمله میکروالکترونیک، فناوری‌های پیشرفته، هوش مصنوعی، کوانتوم و علوم شناختی، هدف‌گذاری شده است تا بخش مهمی از ظرفیت و انرژی کشور در طول اجرای برنامه به این حوزه‌ها اختصاص یابد.

وی افزود: مجلس در برنامه هفتم، جذب ۳۲۰ هزار دانشجوی خارجی در دانشگاه‌های کشور را نیز هدف‌گذاری کرده است. در حال حاضر، حدود ۸۵ هزار دانشجوی بین‌المللی در ایران تحصیل می‌کنند که به معنای تحقق حدود ۲۵ درصد از این هدف است؛ در حالی که این عدد باید طی پنج سال اجرای برنامه به میزان تعیین‌شده برسد.

منادی با اشاره به برخی نگرانی‌ها درباره افزایش شمار دانشجویان خارجی گفت: اخیراً گروهی از افراد درباره مشکلات موجود در این مسیر با من صحبت کردند. یکی از موضوعاتی که مطرح می‌شود، مسائل امنیتی و نگرانی درباره پیامد‌های حضور تعداد زیادی دانشجوی خارجی است.

وی ادامه داد: برخی افراد می‌پرسند حضور این تعداد دانشجوی خارجی چه پیامد‌هایی دارد و آیا ممکن است مشکلاتی ایجاد شود. این نگرانی‌ها باید مورد توجه قرار گیرد، اما در عین حال نباید ظرفیت دانشجویان بین‌المللی را صرفاً از دریچه نگرانی‌ها ارزیابی کرد.

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس تأکید کرد: حضور دانشجویان بین‌المللی بستری برای توسعه دیپلماسی علمی است و می‌توان از این ظرفیت برای تقویت ارتباطات علمی و فرهنگی ایران با کشور‌های دیگر استفاده کرد.

جذب دانشجوی خارجی؛ فرصتی برای تقویت دیپلماسی علمی

منادی با اشاره به شرایط سیاسی و اقتصادی ایران و فشار‌های خارجی اظهار داشت: در شرایطی که کشور با فشار‌های بین‌المللی و محدودیت‌های اقتصادی روبه‌رو است، دیپلماسی علمی یکی از مهم‌ترین بستر‌هایی است که می‌تواند به توسعه روابط ایران با سایر کشور‌ها کمک کند.

وی با اشاره به محدودیت‌های اعمال‌شده بر تجارت و مبادلات اقتصادی ایران افزود: با وجود فشار‌ها و محدودیت‌ها، کشور توانسته است در بسیاری از زمینه‌ها ظرفیت‌های داخلی خود را توسعه دهد. برای نمونه، رئیس‌جمهور اعلام کرده است که واردات بنزین متوقف شده و نیاز کشور از محل تولید داخلی تأمین می‌شود. این موضوع از نظر کاهش وابستگی به واردات اهمیت دارد.

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس همچنین به ظرفیت‌های داخلی در حوزه دارو و واکسن اشاره کرد و گفت: توسعه توانمندی‌های داخلی در این حوزه‌ها می‌تواند به کاهش وابستگی کشور کمک کند.

وی با اشاره به رفت‌وآمد‌های دیپلماتیک و روابط منطقه‌ای ایران اظهار داشت: تعاملات سیاسی و دیپلماتیک با کشور‌های دیگر ادامه دارد و کشور‌هایی که در شرایط دشوار با ایران ارتباط برقرار می‌کنند، می‌توانند زمینه‌ساز گسترش همکاری‌ها باشند.

منادی تأکید کرد: در کنار ظرفیت‌های اقتصادی و سیاسی، دانشجویان بین‌المللی نیز می‌توانند در معرفی واقعیت‌های ایران نقش مؤثری ایفا کنند؛ زیرا تجربه مستقیم زندگی در ایران، آشنایی با مردم و مشاهده ظرفیت‌های علمی و فرهنگی کشور، زمینه شکل‌گیری شناختی عمیق‌تر از ایران را فراهم می‌کند.

وی افزود: دانشجویانی که پس از پایان تحصیل به کشور‌های خود بازمی‌گردند، می‌توانند درباره تجربه حضورشان در ایران صحبت کنند و به گسترش شناخت متقابل میان ملت‌ها کمک کنند.

ضرورت استفاده از ظرفیت دانشگاه‌های ایران برای جذب دانشجویان خارجی

رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با تأکید بر اینکه جذب دانشجوی بین‌المللی باید به یکی از محور‌های جدی سیاست‌گذاری آموزش عالی تبدیل شود، گفت: هرچه مسیر ورود و خروج دانشجویان خارجی تسهیل شود و موانع غیرضروری از سر راه آنها برداشته شود، امکان بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیپلماسی علمی و انتقال فرهنگ ایرانی به جهان افزایش می‌یابد.

وی افزود: این موضوع در قانون نیز مورد توجه قرار گرفته است و با وجود مخالفت‌هایی که در مسیر تصویب و اجرای سیاست‌های مرتبط وجود داشته، مجلس بر ضرورت توسعه جذب دانشجویان بین‌المللی تأکید دارد.

منادی در پایان ابراز امیدواری کرد که با همکاری وزارت علوم، دانشگاه‌ها و دستگاه‌های مسئول، زمینه اجرای موفق سیاست‌های جذب دانشجویان بین‌المللی فراهم شود و دانشگاه‌های ایران بتوانند با اتکا به پیشینه تمدنی، توان علمی و ظرفیت‌های فرهنگی خود، جایگاه برجسته‌تری در آموزش عالی منطقه و جهان به دست آورند.