مهلت ثبت آزمون استخدامی افراد دارای معلولیت تمدید شد/تغییر رویکرد از مستمری‌پردازی به توانمندسازی و اشتغال پایدار

به گزارش بازارکار از روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، سیدجواد حسینی روز شنبه دوم آبان‌ماه در برنامه تلویزیونی «صف اول» به تشریح اقدامات، برنامه‌های تحولی و مهم‌ترین دستاوردهای این سازمان در حوزه توانمندسازی، اشتغال، سلامت اجتماعی و توسعه مشارکت‌های مردمی پرداخت.

حسینی در ابتدای این برنامه ضمن تسلیت ایام فاطمیه، اظهار کرد: سازمان بهزیستی کشور از سال ۱۳۵۹ با همت دکتر فیاض‌بخش فعالیت خود را آغاز کرد. این سازمان در ابتدای شکل‌گیری، بیشتر بر آسیب‌زدایی و حمایت‌های مستقیم متمرکز بود اما به‌تدریج مأموریت‌های آن در مسیر تکامل و تحول، به سمت توانمندسازی، فرصت‌آفرینی، ارتقای کیفیت زندگی و تحقق سلامت اجتماعی سوق پیدا کرد.

وی افزود: در مدت حدود دو سال و ۱۵ روزی که مسئولیت سازمان بهزیستی را بر عهده داشته‌ام، با بررسی جامع فعالیت‌ها و مأموریت‌های سازمان و بهره‌گیری از نظرات کارشناسان، ۱۳ چرخش تحول‌آفرین را شناسایی و در دستور کار قرار داده‌ایم تا مأموریت سلامت اجتماعی به شکل مؤثرتری در جامعه محقق شود.

تغییر رویکرد از مستمری‌پردازی به توانمندسازی و اشتغال پایدار

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد از حمایت‌های صرفاً مالی به توانمندسازی افراد تحت پوشش گفت: نخستین چرخش تحول‌آفرین، حرکت از یک سازمان مستمری‌پرداز به سمت توانمندسازی و فرصت‌آفرینی است. اعتقاد ما این است که افراد با فراگیری مهارت و ورود به بازار کار می‌توانند به استقلال اقتصادی دست یابند و حتی زمینه اشتغال و حمایت از دیگران را فراهم کنند.

حسینی ادامه داد: برنامه‌های آموزشی و مهارت‌آموزی سازمان بر اساس ویژگی‌های روان‌شناختی، شخصیتی و نیازهای افراد طراحی می‌شود. سال گذشته حدود ۱۲ هزار نفر از گروه‌های هدف سازمان، از جمله زنان سرپرست خانوار، افراد در معرض آسیب و بهبودیافتگان اعتیاد، در برنامه‌های مهارت‌آموزی شرکت کردند. همچنین ۱۳ هزار سالمند در مسیر اشتغال قرار گرفتند.

وی با اشاره به دستاوردهای حوزه اشتغال تصریح کرد: طی دو سال اخیر، ۱۲۰ هزار فرصت شغلی برای گروه‌های هدف سازمان بهزیستی ایجاد شده است. تلاش ما این است که اشتغال ایجادشده پایدار باشد؛ زیرا صرف پرداخت تسهیلات خرد، بدون آموزش، مهارت‌آموزی و فراهم کردن زمینه‌های لازم، لزوماً به اشتغال پایدار منجر نمی‌شود.

حسینی در ادامه به نمونه‌ای از موفقیت افراد دارای معلولیت اشاره کرد و گفت: ابراهیم سلیمانی، از افراد دارای معلولیت شدید در شهرستان کازرون، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های توانبخشی مبتنی بر جامعه توانسته است به یک کارآفرین تبدیل شود و بیش از ۲۰ نفر را به کار بگیرد. او همچنین کتابی درباره تجربه زندگی خود نوشته است. چنین نمونه‌هایی نشان می‌دهد که با فراهم کردن فرصت‌های مناسب، افراد دارای معلولیت نیز می‌توانند نقش مؤثری در اقتصاد و جامعه ایفا کنند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به یکی دیگر از چرخش‌های تحول‌آفرین این سازمان از حرکت به سمت جامعه‌محوری و مشارکت‌محوری اظهار کرد: یکی از سیاست‌های محوری دولت، توجه به محلات و استفاده از ظرفیت‌های اجتماعی در حل مسائل جامعه است. بر همین اساس، طرح «سلام» با عنوان سلامت اجتماعی محله‌محور طراحی و اجرا شده است.

وی افزود: در حال حاضر، نزدیک به ۳ هزار مسجد، مدرسه، فرهنگسرا در محلات کشور در این طرح مشارکت دارند تسهیلگران آموزش‌دیده نیز با حضور در محلات، نیازها و شرایط اجتماعی را شناسایی کرده و زمینه اجرای فعالیت‌های اجتماعی و ارتقای سلامت اجتماعی را فراهم می‌کنند.

حسینی با اشاره به فعالیت‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح ادامه داد: یکی از نمونه‌های آن، طرح «مهر و گفت‌وگو» و ایجاد پاتوق‌های سالمندی است که در آن سالمندان ضمن تعامل اجتماعی و تبادل تجربه، از برنامه‌های آموزشی، ورزشی، فرهنگی و هنری متناسب با نیازهای دوران سالمندی بهره‌مند می‌شوند

وی تاکید کرد: تجربه اجرای این برنامه‌ها نشان می‌دهد که ایجاد فضاهای مناسب برای تعامل اجتماعی می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی سالمندان، کاهش انزوای اجتماعی و تقویت پیوندهای محلی کمک کند.

حسینی با اشاره به ضرورت کاهش اتکای صرف به منابع دولتی و گسترش مشارکت‌های مردمی گفت: یکی دیگر از چرخش‌های تحول‌آفرین سازمان، حرکت از تکیه صرف بر منابع دولتی به سمت توسعه مشارکت خیرین، تشکل‌های مردم‌نهاد، داوطلبان و ظرفیت مسئولیت اجتماعی بنگاه‌هاست.

وی افزود: در همین راستا، زیست‌بوم مشارکت اجتماعی با مجموعه‌ای از راهبردها طراحی شده است تا زمینه حضور مردم در حوزه‌های مختلف فراهم شود. این مشارکت‌ها تنها به کمک‌های مالی محدود نیست و ظرفیت‌های علمی، تخصصی، فکری، مهارتی و داوطلبانه مردم را نیز در بر می‌گیرد.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به استقبال مردم از طرح «سلام محله» اظهار کرد: در این طرح، ظرفیت گسترده‌ای برای مشارکت داوطلبانه ایجاد شده است و افراد می‌توانند در حوزه‌های مختلف اجتماعی و حمایتی نقش‌آفرینی کنند. همچنین در دوره جنگ ۴۰ روزه، داوطلبان در کنار نیروهای امدادی و سایر مجموعه‌های مسئول، در فعالیت‌هایی از جمله آواربرداری و کمک‌رسانی مشارکت داشتند.

حسینی با اشاره به افزایش کمک‌های مردمی در دوران جنگ رمضان گفت: برخلاف تجربه برخی کشورها که در شرایط جنگی ممکن است مشارکت‌های مردمی کاهش پیدا کند، در این دوره شاهد افزایش قابل‌توجه کمک‌های مردمی به سازمان بودیم میزان مشارکت‌های مردمی در این دوره رشد چشمگیری داشت و حدود هزار و ۷۵۰ میلیارد تومان کمک در مدت ۴۰ روز به سازمان اختصاص یافت.

وی با تأکید بر اینکه ظرفیت مشارکت اجتماعی در کشور همچنان بسیار گسترده است، خاطرنشان کرد: با وجود اقدامات انجام‌شده، بخش محدودی از ظرفیت بالقوه مشارکت مردم بالفعل شده است و سازمان بهزیستی تلاش می‌کند با شبکه‌سازی، شفاف‌سازی فرایندها و طراحی بسته‌های مشارکتی مشخص، زمینه استفاده مؤثرتر از این ظرفیت را فراهم کند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور، در تشریح طرح بانک زمان اظهار کرد: یکی از اهداف مهم دولت، تحقق سه اصل فراگیری، کفایت و عدالت در ارائه خدمات است؛ به این معنا که همه افراد واجد شرایط از خدمات بهره‌مند شوند، خدمات با استانداردهای مناسب ارائه شود و دسترسی به آن‌ها عادلانه باشد.

وی با تشریح سازوکار بانک زمان افزود: در این الگو، افراد می‌توانند دانش، مهارت و زمان خود را در اختیار دیگران قرار دهند و در مقابل، از خدمات موردنیاز خود بهره‌مند شوند. برای مثال، فردی که مهارت تدریس ریاضی دارد، می‌تواند چند ساعت به فرزند خانواده‌ای دیگر آموزش دهد و ساعات خدمت ارائه‌شده برای او در بانک زمان ثبت شود. این فرد در ادامه می‌تواند متناسب با زمان ذخیره‌شده، از خدماتی مانند فیزیوتراپی، مشاوره یا بازی‌درمانی برای خود یا اعضای خانواده‌اش استفاده کند.

حسینی با تأکید بر اهمیت این طرح گفت: در بانک زمان، زمان و مهارت انسان‌ها به سرمایه‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود و افراد می‌توانند بدون نیاز به پرداخت مستقیم پول، از خدمات متقابل بهره‌مند شوند. این شیوه ضمن تسهیل دسترسی به خدمات، تعاملات اجتماعی و همیاری میان شهروندان را نیز تقویت می‌کند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به تجربه اجرای بانک زمان در کشورهای مختلف اظهار کرد: در حال حاضر، حدود چهار هزار بانک زمان در جهان فعال است. سازمان بهزیستی نیز با طراحی شیوه‌نامه اجرایی، در تلاش است این طرح را به‌صورت آزمایشی در مناطق ۱۲، ۱۳ و ۱۴ تهران اجرا کند و از ظرفیت‌های انسانی و اجتماعی محلات برای گسترش خدمات متقابل بهره بگیرد.

وی افزود: هدف از اجرای این طرح، فراهم کردن زمینه خدمت‌رسانی برای افراد دارای مهارت و همچنین دسترسی افراد نیازمند به خدمات، بدون وابستگی به توان مالی آن‌هاست.

اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت؛ افزایش اعتبارات و ضرورت تحقق کامل تکالیف قانونی

حسینی در ادامه با اشاره به قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت اظهار کرد: در سطح بین‌المللی، کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت چارچوب مهمی برای حمایت از حقوق این افراد فراهم کرده است. جمهوری اسلامی ایران نیز علاوه بر پیوستن به این کنوانسیون، قانون جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت را با رویکردی گسترده و دربرگیرنده ابعاد مختلف حقوقی، اجتماعی و اقتصادی این گروه تصویب کرده است.

وی با اشاره به تجربه حضور خود در هفدهمین نشست مرتبط با حقوق افراد دارای معلولیت در سازمان ملل متحد در نیویورک افزود: قانون جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، ظرفیت‌های مهمی برای صیانت از حقوق این افراد و الزام دستگاه‌های مسئول به اجرای تکالیف قانونی ایجاد کرده است؛ با این حال، تحقق کامل مفاد این قانون به تأمین اعتبارات کافی و همکاری همه دستگاه‌ها نیاز دارد.

رئیس سازمان بهزیستی کشور تصریح کرد: در سال‌های گذشته، اعتبارات اختصاص‌یافته برای اجرای این قانون محدود بود، اما در دوره اخیر افزایش یافته و اکنون حدود ۲۴ درصد از اعتبارات موردنیاز برای اجرای کامل قانون تأمین شده است. با وجود این پیشرفت، همچنان فاصله قابل‌توجهی تا تأمین صددرصدی اعتبارات وجود دارد.

وی با تأکید بر اهمیت اجرای تکالیف قانونی دستگاه‌ها در حوزه اشتغال و مناسب‌سازی محیط‌های شهری گفت: فراهم کردن فرصت‌های شغلی برابر و ایجاد محیط‌های قابل‌دسترس برای افراد دارای معلولیت از جمله موضوعات مهمی است که باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

حسینی با اشاره به الزام دستگاه‌های اجرایی به اختصاص سهمیه استخدامی برای افراد دارای معلولیت اظهار کرد: بر اساس قانون، دستگاه‌های مشمول موظف‌اند سه درصد از مجوزهای استخدامی خود را به افراد دارای معلولیت اختصاص دهند.

وی با قدردانی از اقدامات مدیران پیشین سازمان بهزیستی در زمینه بررسی وضعیت اجرای این قانون افزود: در دوره گذشته، بررسی‌هایی درباره عملکرد دستگاه‌های اجرایی و میزان عمل آن‌ها به سهمیه استخدامی افراد دارای معلولیت انجام شد و اطلاعات مربوط به دستگاه‌هایی که به تکالیف خود عمل نکرده بودند، مورد بررسی قرار گرفت.

رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: در ادامه این اقدامات، آزمون استخدامی ویژه افراد دارای معلولیت برگزار شد و حدود سه تا چهار هزار نفر در چارچوب این فرایند جذب شدند. همچنین آزمون استخدامی دیگری برای اجرای سهمیه قانونی در نظر گرفته شده است که در آن، تعداد نیروهای موردنیاز دستگاه‌های مختلف از جمله سازمان بهزیستی، آموزش‌وپرورش و صداوسیما مشخص شده است.

حسینی گفت: با پیگیری‌های انجام‌شده و دریافت مجوز از سازمان اداری و استخدامی کشور، مهلت ثبت‌نام برای افرادی که موفق به ثبت‌نام در موعد مقرر نشده بودند، از ۴ تا ۸ آبان تمدید شد. آزمون نیز طبق اعلام مطرح‌شده در برنامه، برای ۲۹ آبان پیش‌بینی شده است.

وی ابراز امیدواری کرد که با اجرای این فرایند، زمینه اشتغال افراد دارای معلولیت و بهره‌مندی آنان از فرصت‌های شغلی برابر بیش از گذشته فراهم شود.

رئیس سازمان بهزیستی کشور در ادامه به ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت اشاره کرد و گفت: بر اساس این ماده، افراد دارای معلولیت شدید و بسیار شدید که فاقد شغل و درآمد هستند، باید از کمک‌هزینه معیشتی متناسب با حداقل دستمزد برخوردار شوند.

وی افزود: با وجود الزام قانونی، اعتبار لازم برای اجرای کامل این ماده تاکنون تأمین نشده است. در شرایط فعلی، میزان پرداختی به این افراد حدود دو تا سه میلیون تومان است؛ در حالی که بر اساس برآورد مطرح‌شده در برنامه، مبلغ موردنیاز برای اجرای کامل این حکم در سال جاری حدود ۱۸ میلیون تومان است. بنابراین، فاصله قابل‌توجهی میان پرداخت فعلی و میزان پیش‌بینی‌شده وجود دارد.

حسینی تأکید کرد: اجرای کامل این ماده نیازمند تأمین اعتبارات کافی است و سازمان بهزیستی تلاش می‌کند با پیگیری‌های مستمر، زمینه تحقق حقوق قانونی افراد دارای معلولیت را فراهم کند

حسینی با اشاره به یکی دیگر از چرخش‌های تحول‌آفرین سازمان بهزیستی، از تقویت رویکرد خانواده‌محوری در ارائه خدمات به افراد دارای معلولیت خبر داد و اظهار کرد: یکی از اولویت‌های سازمان این است که افراد دارای معلولیت، تا حد امکان، در محیط خانواده از خدمات حمایتی و مراقبتی بهره‌مند شوند.

وی افزود: حمایت از خانواده‌هایی که مسئولیت مراقبت از اعضای دارای معلولیت خود را بر عهده دارند، اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا در صورت نبود حمایت کافی، ممکن است خانواده‌ها ناچار به استفاده از مراکز شبانه‌روزی شوند. از این رو، تقویت حمایت‌های مالی و خدماتی از خانواده‌ها می‌تواند به حفظ پیوندهای خانوادگی و ارتقای کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت کمک کند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به افزایش حق پرستاری گفت: میزان حق پرستاری که در ابتدای دوره مسئولیت حدود دو میلیون تومان بود، به حدود ۹ میلیون تومان افزایش یافته است. این افزایش در شرایط جنگی نیز با هدف تقویت حمایت از خانواده‌های دارای افراد با معلولیت شدید و بسیار شدید دنبال شد.

وی ادامه داد: با استفاده از اعتبارات تأمین‌شده، تلاش شده است دامنه پوشش این خدمت نیز گسترش یابد؛ با این حال، همچنان افرادی وجود دارند که نیازمند دریافت این حمایت هستند و سازمان بهزیستی پیگیری برای افزایش پوشش و تقویت خانواده‌محوری را ادامه می‌دهد.

حسینی در پایان با قدردانی از حمایت‌های دولت و مجلس خاطرنشان کرد: با وجود افزایش اعتبارات و اقدامات انجام‌شده در حوزه اشتغال، حمایت‌های معیشتی و حق پرستاری، تا اجرای کامل قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت فاصله وجود دارد. سازمان بهزیستی با جدیت پیگیر تأمین اعتبارات و اجرای تکالیف قانونی است تا افراد دارای معلولیت بتوانند از حقوق و خدمات پیش‌بینی‌شده به‌طور کامل بهره‌مند شوند.

∎