دانشگاه علمی‌کاربردی در سراشیبی سقوط؛ چرا مراکز یکی پس از دیگری خالی شدند؟

به گزارش بازارکار ازخبرگزاری تسنیم از کرج، دانشگاه جامع علمی‌کاربردی با هدف پیوند میان آموزش دانشگاهی و نیاز‌های واقعی بازار کار شکل گرفته است؛ دانشگاهی که مأموریت اصلی آن تربیت نیروی انسانی ماهر و آماده ورود به محیط‌های شغلی و صنعتی است. با این حال، آمار‌های ارائه‌شده از وضعیت این دانشگاه در استان البرز، از کاهش قابل‌توجه تعداد مراکز آموزشی و جمعیت دانشجویی آن حکایت دارد.

بر اساس اظهارات عباس ظریفی، رئیس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی استان البرز، این دانشگاه در مقطعی ۳۲ مرکز آموزشی فعال و بیش از ۲۲ هزار دانشجو در استان داشته است، اما اکنون تعداد مراکز فعال به ۱۲ مرکز و جمعیت دانشجویی به حدود ۸ هزار و ۴۰۰ نفر رسیده است.

این آمار نشان می‌دهد تعداد مراکز آموزشی دانشگاه در البرز با کاهش ۲۰ مرکز مواجه شده و جمعیت دانشجویی نیز افت چشمگیری را تجربه کرده است؛ موضوعی که بررسی دلایل آن و پیامد‌های احتمالی برای آموزش‌های مهارتی استان را ضروری می‌کند.

کاهش مراکز دولتی؛ تغییر در ساختار فعالیت دانشگاه

ظریفی درباره دلایل کاهش تعداد مراکز دانشگاه علمی‌کاربردی در استان البرز اظهار کرد: یکی از اهداف اصلی این دانشگاه، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی است و بر همین اساس، تعدادی از مراکز آموزشی دولتی که به دستگاه‌های اجرایی وابسته بودند، از چرخه فعالیت خارج شدند.

وی با اشاره به فعالیت مراکز وابسته به دستگاه‌هایی مانند بهزیستی، شهرداری، اداره زندان‌ها و دستگاه‌های قضایی افزود: استدلال مطرح‌شده برای حذف این مراکز، انطباق مأموریت دانشگاه با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی بود؛ به همین دلیل مراکز وابسته به دستگاه‌های دولتی حذف شدند، هرچند برخی مراکز حوزه فرهنگ و هنر همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

با وجود این توضیحات، کاهش تعداد مراکز و افت جمعیت دانشجویی همچنان یکی از مهم‌ترین مسائل پیش روی آموزش عالی مهارتی در البرز است؛ به‌ویژه اینکه این استان به دلیل برخورداری از شهرک‌های صنعتی، واحد‌های تولیدی و مجموعه‌های اقتصادی، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه آموزش‌های کاربردی دارد.

حذف رشته‌های کم‌متقاضی و تغییر متناسب با بازار کار

رئیس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی استان البرز درباره وضعیت رشته‌های تحصیلی و احتمال حذف برخی از آنها گفت: دانشگاه الزامی ندارد که یک رشته تحصیلی را برای همیشه ارائه کند و عملکرد مراکز در دو دوره پذیرش گذشته به‌صورت مستمر بررسی می‌شود.

ظریفی افزود: اگر رشته‌ای طی دو دوره پذیرش نتواند حداقل دانشجوی موردنیاز را جذب کند، از فهرست رشته‌های قابل ارائه حذف خواهد شد. میزان استقبال داوطلبان یکی از معیار‌های اصلی برای تشخیص نیاز به ادامه ارائه یک رشته است.

وی با بیان اینکه برخی رشته‌ها به دلیل اشباع بازار کار یا کاهش نیاز مراکز صنعتی حذف می‌شوند، تصریح کرد: در مقابل، رشته‌های جدیدی نیز با درخواست مراکز و پس از بررسی کارشناسی به مجموعه رشته‌های دانشگاه اضافه می‌شوند.

به گفته وی، مراکز آموزشی باید نیاز‌های استان، شهرستان‌ها و حتی ظرفیت استان‌های همجوار را شناسایی کنند و بر اساس وضعیت صنعت و بازار کار برای ارائه رشته‌های جدید درخواست بدهند.

ارائه رشته‌های جدید در حوزه هوش مصنوعی

تحولات فناوری و گسترش استفاده از هوش مصنوعی نیز از دیگر موضوعاتی است که در برنامه‌های آموزشی دانشگاه علمی‌کاربردی مورد توجه قرار گرفته است.

ظریفی با اشاره به ورود برخی رشته‌های جدید در این حوزه اظهار کرد: در دوره پذیرش جدید، یک یا دو رشته مرتبط با هوش مصنوعی ارائه شده است.

وی افزود: بسیاری از فعالیت‌هایی که پیش‌تر به‌صورت دستی انجام می‌شد، اکنون با استفاده از فناوری‌های نوین و تجهیزات پیشرفته قابل انجام است و صنعت به‌تدریج به سمت استفاده بیشتر از این فناوری‌ها حرکت می‌کند.

رئیس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی استان البرز با تأکید بر ضرورت هماهنگی آموزش‌ها با تحولات صنعتی بیان کرد: به مراکز آموزشی تأکید کرده‌ایم رشته‌هایی را تدوین و ارائه کنند که با حوزه هوش مصنوعی و نیاز‌های تخصصی صنایع مرتبط باشند.

۱۸۰ کدرشته‌محل در البرز؛ ضعف دانشگاه در حوزه کشاورزی

ظریفی با تشریح وضعیت رشته‌های ارائه‌شده در استان البرز گفت: در نیمسال کنونی حدود ۱۸۰ کدرشته‌محل در چهار گروه آموزشی صنعت، خدمات اجتماعی، فرهنگ و هنر و کشاورزی ارائه شده است.

وی با اشاره به محدود بودن رشته‌های حوزه کشاورزی افزود: در این بخش با ضعف مواجه هستیم، زیرا مرکز کشاورزی دانشگاه تعطیل شده است؛ با این حال، در سه گروه آموزشی دیگر جذب دانشجو انجام شده است.

به گفته وی، فرایند پذیرش دانشجو در دانشگاه علمی‌کاربردی بر اساس سوابق تحصیلی انجام می‌شود و داوطلبان می‌توانند با مراجعه به دفترچه سازمان سنجش، رشته‌های ارائه‌شده از سوی مراکز را انتخاب کنند.

کارشناسی ارشد؛ ظرفیت مغفول مراکز صنعتی

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در این گفت‌و‌گو، امکان توسعه دوره‌های کارشناسی ارشد در دانشگاه علمی‌کاربردی است؛ موضوعی که به اعتقاد رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی البرز، می‌تواند زمینه اجرای پروژه‌های کاربردی و حل مسائل واقعی صنایع را فراهم کند.

ظریفی با اشاره به پیچیدگی فرایند پذیرش دانشجو در این مقطع اظهار کرد: دوره کارشناسی ارشد در دانشگاه علمی‌کاربردی باید پروژه‌محور باشد و پایان‌نامه دانشجو به تولید، خلاقیت جدید یا انجام یک فعالیت صنعتی منجر شود.

وی افزود: برخی مراکز نتوانسته‌اند این مسیر را ادامه دهند، زیرا اجرای چنین دوره‌هایی نیازمند فراهم بودن شرایط و ظرفیت‌های تخصصی است.

رئیس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی استان البرز با اشاره به ظرفیت برخی مجموعه‌های صنعتی استان گفت: مجموعه‌هایی مانند ماموت، آذین خودرو و ایران فریمکو می‌توانند متناسب با نیاز‌های صنعت و جامعه، زمینه تربیت دانشجوی کارشناسی ارشد را فراهم کنند.

وی البته تأکید کرد تحقق این موضوع مستلزم فراهم شدن شرایط لازم و جلب موافقت وزارت علوم و دستگاه‌های مرتبط است.

ضرورت بازنگری در آموزش‌های مهارتی البرز

آنچه از اظهارات رئیس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی استان البرز برمی‌آید، این است که آموزش عالی مهارتی در این استان با چند مسئله هم‌زمان مواجه است؛ از یک‌سو کاهش تعداد مراکز و افت جمعیت دانشجویی و از سوی دیگر ضرورت تغییر رشته‌ها متناسب با تحولات بازار کار و فناوری.

در استانی مانند البرز که ظرفیت‌های صنعتی و اقتصادی متنوعی دارد، توسعه آموزش‌های مهارتی می‌تواند نقش مهمی در تأمین نیروی انسانی موردنیاز واحد‌های تولیدی و خدماتی ایفا کند. با این حال، تحقق این هدف نیازمند تقویت ارتباط مراکز آموزشی با صنایع، شناسایی دقیق مشاغل موردنیاز و ایجاد انگیزه برای جذب داوطلبان است.

کاهش تعداد مراکز از ۳۲ به ۱۲ و افت جمعیت دانشجویی از بیش از ۲۲ هزار نفر به حدود ۸ هزار و ۴۰۰ نفر، پرسش‌های مهمی درباره آینده دانشگاه علمی‌کاربردی در البرز ایجاد کرده است؛ اینکه آیا تغییر ساختار مراکز و حرکت به سمت بخش خصوصی می‌تواند به احیای آموزش‌های مهارتی منجر شود و آیا رشته‌های جدید و متناسب با فناوری‌های روز قادر خواهند بود استقبال دانشجویان را افزایش دهند؟

پاسخ به این پرسش‌ها به عملکرد مراکز، میزان ارتباط آنها با بازار کار و توانایی دانشگاه در بازتعریف مأموریت آموزشی خود وابسته است؛ موضوعی که آینده آموزش عالی مهارتی در البرز را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

خبرگزاری تسنیم ـ مینا صدیقیان