فرش ابریشم مراغه میراثی نیازمند احیا

به گزارش بازارکار به نقل از ایرنا، با توجه به شرایط اقتصادی کنونی کشور و روند نامناسب اشتغالزایی در شهرستان مراغه، صنعت فرش دستبافت به خصوص در زمینه فرش ابریشم یکی از حوزه‌های امیداور کننده و اشتغال زا به شمار می‌رود که باید ساز و کار‌های آن از سوی نهاد‌های مسئول فراهم شود.

طی سال‌های اخیر و به خصوص یک دهه گذشته فرش ابریشم مراغه سیر قهقرایی داشته است و بسیاری از فعالان این هنر-صنعت خروج از این حوزه را به دلیل مشکلات انبوه اقتصادی و معیشتی، به ماندن ترجیح دادند، اما این هنر بی مانند مردمان مراغه هنوز سر پا بوده و زنده و پویا به حیاتش ادامه می‌دهد.

در حالیکه حدود ۱۰ سال قبل بیش از ۱۵ هزار نفر در شهرستان مراغه در حوزه‌های مختلف هنر صنعت فرش فعال بودند و سالانه حدود ۵۰ هزار مترمربع فرش ابریشم دستبافت توسط هنرمندان این دیار تولید و به بازار ارایه می‌شد، اکنون این آمار و ارقام به یک سوم کاهش پیدا کرده است.

امروز همایش علمی و تخصصی با عنوان «فرش ابریشم مراغه» به همت شهرداری مراغه در راستای اهداف کلان ۲ نشان شهر سالم و شهر یادگیرنده برگزار شد که طی آن کارشناسان، مدیران اجرایی و اداری و فعالان فرش ابریشم گردهم آمده و از مشکلات، چالش ها، راهکار‌ها و مسیر بازآفرینی این هنر صنعت ایرانی و آذربایجانی سخن گفتند.

چندی پیش نشست تخصصی بررسی ثبت مراغه به عنوان شهر ملی صنایع دستی در حوزه فرش دستبافت برگزار شد که طی آن بررسی پرونده ثبت این کهن شهر به عنوان «شهر ملی فرش» مورد بررسی و تاکید قرار گرفت که این همایش می‌تواند زمینه‌ای علمی و اجرایی برای تحقق این مهم تلقی شود.

لازمه احیای فرش ابریشم مراغه برندسازی است

فرماندار شهرستان مراغه در این همایش علمی و تخصصی با تأکید بر ضرورت بازگشت به دوران طلایی این هنر- صنعت اصیل مردمان این دیار کهن، خواستار تغییر نگرش اجتماعی نسبت به بافندگان و ایجاد یک برند منحصر‌به‌فرد بر پایه هویت تاریخی و جغرافیایی این شهر شد.

علی امیری راد با اشاره به اینکه برگزاری چنین مراسم و همایش‌هایی باید از مدت‌ها پیش انجام می‌شد، یادآور شد:، اما اکنون با ایجاد درک مشترک میان هنرمندان، فعالان فرهنگی، اعضای شورای شهر و روحانیت، تلاش‌ها برای ارتقای جایگاه جهانی مراغه در مسیر تبدیل شدن به «شهر ملی فرش» آغاز شده است.

وی جایگاه ویژه مراغه به عنوان «شهر سالم» و دارنده چندین نشان بین‌المللی را یادآوری کرد و افزود: مراغه دارای ظرفیت‌های بی‌نظیری است که در کنار هنر فرش، می‌تواند به جهانی شدن این شهر کمک کند و در این بین باید توجه داشت که فرش تنها یک کالا نیست، بلکه بخشی از حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و سرمایه تمدنی مراغه است که نشان‌دهنده خلاقیت و زندگی مردمان این سرزمین در دوران‌های طلایی است.

امیری راد با انتقاد از نگاه سطحی به هنر فرش در ایران و آذربایجان، گفت: امروزه باید با شتاب و سرعت بیشتری برای جبران عقب‌ماندگی‌ها تلاش کنیم و نگرش‌های کهنه و سنتی را باید کنار گذاشت.

وی با بیان اینکه فرش ابریشم مراغه باید با بهره‌گیری از طراحی‌های خلاقانه، فناوری‌های نوین و ایجاد جذابیت در بازار‌های جهانی و داخلی، جایگاه خود را بازپس بگیرد، یادآور شد: هنر فرش و نقش‌آفرینی طراحان و بافندگان دو رکن مکمل یکدیگر هستند.

فرماندار مراغه تغییرات وسیع اجتماعی و اقتصادی طی سال‌های اخیر در حوزه فرش را مورد اشاره قرار داد و اضافه کرد: در گذشته‌ها بافت فرش بخشی از فعالیت روزمره و کمک‌هزینه خانوار‌ها و کشاورزان بود و نقش حیاتی در اقتصاد خانواده‌ها داشت، اما امروزه جایگاه هنری آن با چالش‌هایی رو‌به‌رو است که پیشنهاد من به تمامی کارگزاران شهری و اداری، تغییر نگرش نسبت به بافندگان به‌ویژه بانوان است و باید نگاه خود را از یک نگاه صرف اقتصادی به سوی نگاهی هنری و ارزشمند تغییر دهیم، به گونه‌ای که چاقوی بافنده، هم‌تراز با قلم طراح و نقاش دیده شود.

امیری‌راد گفت: برای عرضه فرش ابریشم مراغه در بازار‌های جهانی باید از هویت بصری شهر بهره گرفت.

به اعتقاد وی استفاده از رنگ‌های الهام‌گرفته از کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای گنبد‌ها و طرح‌های برگرفته از طبیعت منحصر‌به‌فرد کوه سهند، گل‌های لاله واژگون می‌توانند برند اختصاصی فرش مراغه را ایجاد کنند که با این برندسازی فرش ابریشم مراغه با نام و اصالت خود در جهان شناخته خواهد شد و از سایه سایر مناطق خارج می‌شود.

امیری راد احیای هنر - صنعت فرش ابریشم مراغه را نیازمند همکاری تنگاتنگ میان تمامی بخش‌ها برای بازگشت به شکوه گذشته و تثبیت جایگاه مراغه به عنوان قطب هنر و تمدن عنوان کرد.

فرش ابریشم مراغه ظرفیت هویتی این شهر است

شهردار مراغه نیز در این همایش بر ضرورت احیای جایگاه اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی فرش دست‌باف و ابریشم این کهن شهر و رفع چالش‌های اشتغال‌زایی در این حوزه تاکید و اظهار کرد: فرش ابریشم مراغه ظرفیت و اصل هویتی ایین جهان شهر است و همه باید برای احیای جایگاه از دست رفته آن تلاش کنیم.

شهرام مروتی با اشاره به ارزش‌های هنری و هویتی فرش ایران، بازگرداندن جنبه‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی این هنر فاخر به جایگاه اصلی خود را ضروری خواند و خواستار رفع چالش‌های پیش روی بافندگان و جوانان در این حوزه شد.

وی افزود: فرش ابریشم مراغه تنها یک هنر فاخر و سرمه چشم نیست، بلکه جنبه‌ای هویتی دارد؛ اما بخش دیگر آن که همان اشتغال و درآمدزایی است، در حال حاضر با مشکلات جدی مواجه شده است.

مروتی وضعیت معیشتی نسل جوان و وابستگی برخی خانواده‌ها به کمک‌های دولتی را از عوامل مهم و اصلی افول جایگاه فرش ابریشم مراغه برشمرد و گفت: در گذشته فرش یک هنر پول‌ساز بود، اما امروزه جایگاه خود را از دست داده است که باید برای احیای این هنر-صنعت و بازگرداندن آن به جایگاه اصلی همت جدی به خرج دهیم.

وی با انتقاد از شکاف قیمتی فرش دستبافت در بازار داخلی و جهانی، یادآور شد: در حالیکه در بازار‌های جهانی هر مترمربع فرش دست‌باف ۲۵۰ میلیون تومان به فروش می‌رسد، قیمت همان محصول در یداخل کشور بسیار پایین‌تر است و این تفاوت قیمت و عدم توجه کافی به آن نتیجه کوتاهی مسئولان در شناخت درست از ارزش‌های این هنر است.

شهردار مراغه برگزاری مستمر نشست‌های تخصصی برای جذب جوانان به این حرفه را بسیار ضروری خواند و افزود: اگر دوره‌های آموزشی و همایش‌های تخصصی از سال‌های گذشته به طور منظم برگزار می‌شد، امروز شاهد حضور جوانان و ایجاد کارگاه‌های تخصصی در شهر بودیم که مسیر‌های تجارت فرش را باز می‌کرد.

مروتی با یادآوری تجربیات موفق سایر شهر‌ها در حوزه مراقبت و حفاظت از صنایع دستی و میراث فرهنگی، اظهار کرد: همان‌طور که یزد با تکیه بر هنر خشت و آجر به جایگاه جهانی رسید، ما نیز در مراغه نیازمند ایجاد چنین گردهمایی‌های تخصصی و هدفمندی هستیم تا ارزش‌های اجتماعی و اقتصادی این هنر را زنده نگه داریم.

به گزارش ایرنا، در حاشیه برگزاری همایش علمی و تخصصی فرش ابریشم مراغه، نمایشگاه این هنر - صنعت اصیل ایرانی و آذربایجانی در محل مرکز فرهنگی عبدالقادر مراغه‌ای برای بازدید علاقمندان گشایش یافت.