ساخت افزایشی فرصتی برای خلق کسب‌وکارهای جدید و توسعه صنایع پیشرفته

به گزارش بازارکار صنعتی اصفهان از خبرنگار فولاد مبارکه اصفهان، سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، در آیین افتتاح نخستین نمایشگاه ملی ساخت افزایشی و نخستین گردهمایی ملی و تخصصی زنجیره ساخت افزایشی که به همت دانشگاه تهران برگزار شد، با اشاره به برنامه‌های راهبردی این مجموعه برای افق ۱۴۱۴ اظهار کرد: فولاد مبارکه شش محور راهبردی را دنبال می‌کند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها توسعه سبد محصولات پیشرفته و با ارزش افزوده بالاست. این مجموعه به‌دنبال ورود به حوزه‌هایی است که امکان ایجاد مزیت رقابتی و فعالیت‌های متمایز صنعتی در آن‌ها وجود دارد.

وی با اشاره به دشواری‌های اخیر صنعت و ضرورت تداوم برنامه‌های توسعه‌ای افزود: حتی در شرایط سخت و هم‌زمان با فعالیت‌های بازسازی و تداوم تولید، پیگیری پروژه‌های توسعه‌ای و برنامه‌های بلندمدت در فولاد مبارکه متوقف نشد و گروه‌هایی از همکاران به‌صورت مستمر این طرح‌ها را دنبال کردند.

تغییر رویکرد صنایع بزرگ از خریدار فناوری تا عرضه‌کننده دانش

زرندی توسعه محصولات خاص و پیشرفته، تولید سبز، نوآوری و فناوری هوشمند را از دیگر محورهای راهبردی گروه فولاد مبارکه برشمرد و گفت: این مجموعه در تلاش است نقش خود را از یک خریدار فناوری و دانش از کشورهای دیگر به مجموعه‌ای تبدیل کند که بتواند بخشی از دانش و تجربه انباشته خود را نیز در اختیار دیگران قرار دهد.

به گفته وی، تجربه فعالیت‌های بازسازی اخیر نشان داده است که فولاد مبارکه از دانش فنی و تجربیات عملیاتی ارزشمندی برخوردار است و این ظرفیت می‌تواند به منبع درآمد و مزیت اقتصادی برای مجموعه تبدیل شود.

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه همچنین از برنامه‌ریزی برای توسعه همکاری‌های بین‌المللی و سرمایه‌گذاری در صنایع مکمل خبر داد و توضیح داد: در مدل تخصیص منابع این مجموعه، حدود ۷۰ درصد سرمایه‌گذاری‌ها به حوزه‌های اصلی فعالیت، ۲۰ درصد به صنایع و کسب‌وکارهای مکمل و ۱۰ درصد به حوزه‌های جدید اختصاص می‌یابد.

سه پیشران تحول در صنعت فولاد

زرندی اقتصاد چرخشی، تحول دیجیتال و توسعه مواد پیشرفته را سه پیشران اصلی تحول در صنعت فولاد جهان دانست و اظهار کرد: بررسی عملکرد شرکت‌های بزرگ فولادی دنیا نشان می‌دهد این سه حوزه به جهت‌گیری‌های مهم صنعت تبدیل شده‌اند و فولاد مبارکه نیز برنامه‌های خود را با این تحولات هماهنگ می‌کند.

وی با تأکید بر اهمیت اقتصاد چرخشی افزود: حرکت به سمت این رویکرد برای صنعت فولاد یک ضرورت است و بی‌توجهی به الزامات آن می‌تواند در سال‌های آینده محدودیت‌هایی را در صادرات ایجاد کند. به همین دلیل، اقتصاد چرخشی به یکی از محورهای اصلی برنامه‌های توسعه‌ای فولاد مبارکه تبدیل شده است.

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه تحول دیجیتال را دومین پیشران این مسیر معرفی کرد و گفت: در این حوزه هفت پروژه جدی در دست اجراست و روند پیشرفت آن‌ها مطلوب ارزیابی می‌شود. توسعه مواد پیشرفته نیز از موضوعاتی است که باید در سطح صنعت و کشور با جدیت بیشتری دنبال شود.

زرندی با اشاره به فعالیت بخش‌هایی از فولاد مبارکه در زمینه توسعه فولادهای پیشرفته خاطرنشان کرد: در حوزه مواد پیشرفته و فناوری‌های مرتبط با آن، هنوز به یک حرکت منسجم و فراگیر در سطح صنعت کشور نرسیده‌ایم و لازم است همکاری دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور و صنایع بزرگ از مرحله مطالعات و ایده‌پردازی به پروژه‌های اجرایی و صنعتی برسد.

توسعه محصولات با ارزش افزوده بالا

وی در ادامه به برنامه‌های فولاد مبارکه برای تولید محصولات موردنیاز صنایع پیشرفته اشاره کرد و گفت: پروژه فولادهای الکتریکی به مراحل نهایی نزدیک شده و برای ورود به مرحله اجرا در حال پیگیری است. همچنین سرمایه‌گذاری‌های جدیدی برای تولید گریدهای باکیفیت‌تر فولاد موردنیاز صنعت خودرو در دستور کار قرار دارد.

زرندی با اشاره به فعالیت این مجموعه در حوزه لوازم خانگی و بسته‌بندی افزود: بخش مهمی از نیاز بازار در این حوزه‌ها تأمین می‌شود و طرح جدید ورق رنگی نیز با رویکرد توسعه محصولات پیشرفته دنبال می‌شود. علاوه بر این، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تولید محصولات موردنیاز صنایع پیشرفته در قالب یک طرح بزرگ در حال طراحی است.

وی همچنین از برنامه ایجاد مجموعه‌ای با عنوان فولاد آینده خبر داد و اظهار کرد: در حال طراحی مدلی هستیم که در کنار فولاد مبارکه، یک مجتمع نوآوری و فناوری با ظرفیت‌هایی مانند پایلوت‌پلنت‌ها، حضور دانشگاه‌ها و مشارکت شرکت‌های فناور شکل بگیرد. هدف این است که این مجموعه به الگویی برای توسعه نوآوری در سطح ملی تبدیل شود.

ساخت افزایشی از فعالیت پژوهشی تا کسب‌وکار صنعتی

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با تأکید بر ظرفیت ساخت افزایشی برای ایجاد کسب‌وکارهای جدید گفت: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد ساخت افزایشی یکی از حوزه‌هایی است که در صورت رسیدن به مرحله صنعتی، فولاد مبارکه آمادگی ورود به آن را دارد. نگاه ما به این فناوری صرفاً پژوهشی یا دانشگاهی نیست، بلکه آن را فرصتی برای ایجاد کسب‌وکار جدید در آینده این مجموعه می‌دانیم.

وی سرمایه‌گذاری صنایع بزرگ را برای شکل‌گیری تحول صنعتی ضروری دانست و افزود: شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند در کنار صنایع بزرگ و در هسته فعالیت‌های فناورانه نقش‌آفرینی کنند، اما عبور از مرحله پژوهش و رسیدن به تولید صنعتی به طراحی پروژه‌های بزرگ و سرمایه‌گذاری هدفمند نیاز دارد.

زرندی تصریح کرد: فولاد مبارکه آمادگی دارد در کنار دانشگاه‌ها و فعالان فناوری در حوزه ساخت افزایشی حضور داشته باشد و به‌دنبال شناسایی کسب‌وکارهای جدید برای آینده خود است. انتظار می‌رود خروجی چنین رویدادهایی صرفاً به فعالیت‌های علمی محدود نشود و زمینه شکل‌گیری طرح‌های سرمایه‌گذاری و صنعتی را فراهم کند.

وی با اشاره به برخی تجربه‌های صنعتی در کاربرد این فناوری اظهار کرد: در نمونه‌هایی از کاربرد ساخت افزایشی در صنایع بزرگ، کاهش قابل‌توجه زمان تعمیر و بازسازی تجهیزات گزارش شده است به‌گونه‌ای که در برخی تجربه‌ها، زمان موردنیاز برای انجام عملیات تا ۹۰ درصد کاهش یافته و در مواردی نیز تعداد قطعات تولیدشده به چند برابر روش‌های متعارف رسیده است.

ضرورت تبدیل ظرفیت علمی به سرمایه‌گذاری صنعتی

زرندی مواد پیشرفته را از حوزه‌های در حال توسعه در صنایع جهان دانست و گفت: فولاد مبارکه در حال بررسی سهم و جایگاه خود در این بازار است و امیدواریم با استفاده از ظرفیت‌های علمی و صنعتی کشور، به‌تدریج وارد این عرصه شویم.

وی همچنین از پیگیری برنامه‌های سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی خبر داد و افزود: با وجود چالش‌های موجود، سرمایه‌گذاری در بخش‌های مرتبط با گاز و برق در دستور کار فولاد مبارکه قرار دارد و پروژه‌هایی در حوزه توزیع گاز و تأمین انرژی دنبال می‌شود.

فولاد سبز محور برنامه‌های بلندمدت فولاد مبارکه

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه فولاد سبز را یکی از محورهای اصلی برنامه‌های آینده این مجموعه معرفی کرد و گفت: این موضوع با جدیت دنبال می‌شود و متناسب با آن، تغییراتی در ساختار مجموعه ایجاد شده است. برنامه‌های سالانه نیز با توجه به این رویکرد تدوین می‌شوند و طرح‌هایی مانند توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، بازیابی منابع و استفاده بهینه از انرژی در همین چارچوب قرار دارند.

زرندی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای دریافت تأییدیه‌ها و مجوزهای بین‌المللی در حوزه بازیابی منابع و فناوری‌های کم‌کربن افزود: موضوعاتی مانند هیدروژن، جذب و ذخیره‌سازی کربن و احیای مستقیم مبتنی بر هیدروژن از روندهای مهم آینده صنعت فولاد هستند که باید متناسب با شرایط اقتصادی، زیرساختی و فنی کشور بررسی و دنبال شوند.

معاون علمی رئیس‌جمهور: امیدآفرینی با مشاهده نتایج واقعی پیشرفت شکل می‌گیرد

در ادامه این گردهمایی، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، با تأکید بر نقش دستاوردهای ملموس علمی و فناورانه در تقویت امید اجتماعی گفت: امیدآفرینی بیش از آنکه یک مأموریت رسانه‌ای باشد، مسئولیتی اجرایی است و زمانی در جامعه تقویت می‌شود که مردم، به‌ویژه جوانان، آثار پیشرفت علمی و فناوری را در زندگی، اشتغال و آینده خود احساس کنند.

وی با اشاره به شرایط اقتصادی، صنعتی و اجتماعی کشور اظهار کرد: سخن گفتن از امید بدون درک واقعیت‌های جامعه نمی‌تواند اثرگذار باشد. خانواده‌های نگران آینده فرزندان، جوانان مردد میان ماندن و رفتن، صنعتگرانی که برای تأمین مواد اولیه و قطعات با مشکل مواجه‌اند و پژوهشگرانی که از زمان تبدیل ایده‌هایشان به محصول اطمینان ندارند، بخشی از واقعیت امروز کشور هستند.

افشین با تبیین مفهوم پویایی امید تصریح کرد: امید یک وضعیت ثابت روانی یا احساس گذرا نیست که بتوان آن را صرفاً با یک سخنرانی ایجاد کرد یا با انتشار یک خبر ناخوشایند از بین برد بلکه پدیده‌ای پویاست که به‌طور مستمر تولید، تقویت یا فرسوده می‌شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور افزود: هنگامی که جوانی احساس کند دانش آموخته‌شده او می‌تواند مسئله‌ای واقعی را حل کند، انگیزه بیشتری برای یادگیری پیدا می‌کند. همچنین فروش محصول یک شرکت دانش‌بنیان به کارخانه، علاوه بر ایجاد درآمد، اعتماد به توانایی ساختن را تقویت می‌کند و حل مسائل پیچیده صنعتی به دست مهندسان ایرانی، زمینه سپردن مسئولیت‌های بزرگ‌تر به توان داخلی را فراهم می‌سازد.

ساخت افزایشی الگویی برای ساختن آینده ایران

افشین با اشاره به پیوند فناوری ساخت افزایشی و توسعه ملی اظهار کرد: در ساخت افزایشی، قطعه به‌جای برداشتن مواد از یک قطعه بزرگ یا شکل‌دهی به آن، در بسیاری از فرایندها به‌صورت سه‌بعدی و لایه‌به‌لایه ساخته می‌شود و هر لایه بر لایه پیشین استوار است.

وی این فرایند را الگویی برای تبیین مسیر توسعه کشور دانست و افزود: آینده ایران نیز با یک تصمیم، پروژه یا فناوری واحد ساخته نمی‌شود، بلکه حاصل مجموعه‌ای از گام‌های به‌هم‌پیوسته است. حل یک مسئله صنعتی، ورود یک شرکت دانش‌بنیان به بازار، فراهم‌شدن فرصت اثرگذاری برای جوانان نخبه و انتقال فناوری از آزمایشگاه به خط تولید، هرکدام بخشی از آینده کشور را شکل می‌دهند.

معاون علمی رئیس‌جمهور تأکید کرد: همان‌طور که در ساخت افزایشی، کیفیت اتصال لایه‌ها برای استحکام قطعه اهمیت دارد، در توسعه ملی نیز استحکام پیوند میان اجزای جامعه تعیین‌کننده است. دانشگاه بدون صنعت، صنعت بدون فناوری، فناوری بدون سرمایه و سرمایه بدون اعتماد نمی‌توانند ساختاری پایدار ایجاد کنند از این رو، بیش از ایجاد جزیره‌های جدید موفقیت، باید ظرفیت‌های موجود را به یکدیگر متصل کرد.

فناوری ساخت افزایشی و کاهش وابستگی صنعتی

افشین با اشاره به جایگاه ساخت افزایشی در تحول فرایندهای تولید و زنجیره تأمین گفت: این فناوری دیگر صرفاً ابزاری برای تولید نمونه‌های اولیه نیست، بلکه در حال تغییر منطق طراحی، تولید و زنجیره تأمین صنایع است.

وی افزود: توقف یک خط تولید بزرگ به دلیل نبود یک قطعه خاص می‌تواند هزینه سنگینی به اقتصاد کشور تحمیل کند. اگر بتوان با اتکا به دانش طراحی، مهندسی مواد، مهندسی مکانیک و فناوری ساخت افزایشی، قطعات موردنیاز صنعت را با کیفیت و هزینه منطقی در داخل تولید کرد، علاوه بر ساخت یک قطعه، وابستگی کاهش می‌یابد، ظرفیت داخلی ایجاد می‌شود و امکان تازه‌ای برای حل مسائل کشور به وجود می‌آید.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر پرهیز از نگاه شعاری به فناوری‌های نوین تصریح کرد: ساخت افزایشی جایگزین تمام روش‌های تولید نیست. آنچه اهمیت دارد، عبور از نمایش توانایی ساخت به اثبات قابلیت استفاده پایدار از این فناوری در صنعت است. کشور باید از اقتصادی که تمام ظرفیت خود را صرف تأمین نیازهای امروز می‌کند، به سمت اقتصادی حرکت کند که توانایی طراحی و تولید فناوری‌های آینده را نیز داشته باشد.

ارتباط صنعت و دانشگاه باید به قرارداد و بازار منتهی شود

افشین نقش شرکت‌های دانش‌بنیان را در تحقق این هدف تعیین‌کننده دانست و گفت: طی سال‌های گذشته تفاهم‌نامه‌های متعددی میان صنعت و دانشگاه امضا و نشست‌های زیادی برگزار شده است، اما صرف کنار هم قرار گرفتن این دو بخش به معنای شکل‌گیری همکاری پایدار نیست و این ارتباط به سازوکار اقتصادی نیاز دارد.

وی ادامه داد: شرکت‌های دانش‌بنیان باید بتوانند دانش خود را به محصول و فناوری را به نوآوری و ثروت تبدیل کنند. از سوی دیگر، صنعت نیز باید به ظرفیت شرکت‌های فناور ایرانی اعتماد کند البته صنعت با محصول آزمایشگاهی اداره نمی‌شود و به کیفیت پایدار، قیمت رقابتی و مسئولیت‌پذیری نیاز دارد. همکاری واقعی زمانی شکل می‌گیرد که هر دو طرف تعهدات عملی و مشخصی را بپذیرند.

معاون علمی رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: دستیابی ایران به جایگاه شایسته در فناوری، صرفاً با افزایش دانش محقق نمی‌شود، بلکه باید مسیر تبدیل دانش به توانمندی صنعتی و اقتصادی هموار شود. جهش علمی زمانی پایدار خواهد بود که ظرفیت دانشگاه، سرمایه صنعت و خلاقیت شرکت‌های دانش‌بنیان در مسیری مشترک قرار بگیرند.

معیار موفقیت رویداد حل مسائل واقعی صنعت

افشین با تأکید بر اینکه دستاوردهای رویداد AMnexus 2026 نباید به برگزاری نمایشگاه و ارائه دستاوردها محدود شود، اظهار کرد: موفقیت واقعی این رویداد باید در ماه‌های آینده و بر اساس تعداد مسائل صنعتی حل‌شده، فناوری‌های رسیده به مرحله آزمون صنعتی و قراردادهای منعقدشده میان شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع بزرگ ارزیابی شود، نه صرفاً تعداد شرکت‌کنندگان و غرفه‌ها.

وی با اشاره به ظرفیت گروه فولاد مبارکه و صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر این مجموعه برای توسعه بازار فناوری افزود: انتظار می‌رود این فرصت به الگویی برای توسعه بازار فناوری تبدیل شود. صنایع بزرگ باید علاوه بر خریدار محصولات، به سرمایه‌گذار و توسعه‌دهنده فناوری نیز تبدیل شوند و مسیر تجاری‌سازی دستاوردهای فناورانه را هموار کنند.

معاون علمی رئیس‌جمهور در پایان خاطرنشان کرد: حمایت واقعی از شرکت‌های فناور الزاماً به معنای اختصاص منابع مالی بیشتر نیست گاهی فراهم‌کردن امکان آزمون محصول در یک محیط واقعی صنعتی یا ثبت یک سفارش خرید معتبر، می‌تواند از چندین دوره حمایت مالی مؤثرتر باشد.