تازه ها
چرا نگرانی دربارهٔ «اشتغال نامتناسب» فارغالتحصیلان دانشگاهی آمریکایی اغراقآمیز است؟
به گزارش بازارکار T براساس نظرسنجی انجام شده ، فقط ۳۱ درصد آمریکاییها تحصیلات دانشگاهی را «بسیار مهم» میدانستند که این میزان پایینترین میزان ثبتشده تاکنون بوده است .
یکی از عواملی که به تردید فزاینده دربارهٔ پیوند تحصیلات و فرصتهای شغلی دامن زده، آماری است که از سال ۲۰۲۴ همچنان بر سر زبانهاست: این ادعا که ۵۲ درصد تازهفارغالتحصیلان دانشگاهی دچار «اشتغال نامتناسب» هستند؛ یعنی در شغلهایی کار میکنند که به مدرک دانشگاهی نیاز ندارند.
همین پاییز، فورچون و کانسیومر افرز در مطالبی دربارهٔ چالشهای بازار کار امروز به این رقم چشمگیر استناد کردند. در ماه اوت هم در یک همایش بینالمللی ، سخنران اصلی برای نشان دادن کاستیهای دانشگاهها بر همین رقم تأکید کرد و آمار دیگری از همان پژوهش را بهعنوان شاهدی قاطع آورد: حتی ده سال پس از فارغالتحصیلی، ۴۵ درصد دارندگان مدرک کارشناسی همچنان در مشاغلی کار میکنند که به مدرک دانشگاهی نیاز ندارند.
نگرانیهایی که این آمار برجسته میکند، ریشهدارند. نظرسنجی مشترک بنیاد لومینا و گالوپ در ژوئن ۲۰۲۶ نشان داد که یکی از دلایل اصلی افت سریع اعتماد عمومی به آموزش عالی، این تصور است که دانشگاهها دانشجویان را بهخوبی برای ورود به بازار کار آماده نمیکنند. وقتی این افراد از هر سو پیامهایی میشنوند که ارزش تحصیلات دانشگاهی را زیر سؤال میبرد ، مدیران دانشگاهها نیز بهسختی میتوانند کسانی را که قصد ورود به دانشگاه دارند متقاعد کنند که گرفتن مدرک، ارزش وقت، تلاش و شهریهای را که صرف آن میکنند دارد.
این تصور که شمار زیادی از فارغالتحصیلان برای گرفتن مدرک وقت و پول صرف میکنند و در نهایت به شغلهایی میرسند که دیپلم دبیرستان برایشان کافی است، ظاهراً حکم محکومیت علیه ارزش مدرک کارشناسی است. اما ارقام اشتغال نامتناسب که این روایت ساده بر آنها استوار است، در بررسی دقیق چندان قابل اتکا نیستند. در واقع، حتی در عصر هوش مصنوعی، شواهد اقتصادی به نفع تحصیلات دانشگاهی همچنان قوی است.
نمیتوان نگرانی گسترده دربارهٔ چشمانداز شغلی تازهفارغالتحصیلان را انکار کرد. نرخ بیکاری این گروه در سهماههٔ دوم سال ۲۰۲۶ به ۵٫۶ درصد رسید. این رقم هنوز از نرخ بیکاری ۷٫۲ درصدی افراد ۲۲ تا ۲۷ سالهٔ فاقد مدرک دانشگاهی پایینتر است، اما فاصلهٔ میان این دو نرخ تقریباً به کمترین حد تاریخی خود رسیده است. گسترش هوش مصنوعی مولد و، پیش از آن، رواج دورکاری، پرسشهای بسیاری را پیش کشیده است: بازار کار چگونه تغییر میکند؟ کارفرمایان در آینده برای چه مهارتهایی ارزش قائل خواهند شد؟ و آموزش عالی چگونه میتواند همچنان پاسخگوی نیازهای بازار کار بماند؟
منتقدان گسترش دسترسی به دانشگاه، که آن را جنبش «دانشگاه برای همه» نامیدهاند، میگویند این سیاست از ابتدا بیش از حد آرمانگرایانه بود. آنها آمار اشتغال نامتناسب و تفاوت چشمگیر درآمد فارغالتحصیلان را تأییدی بر دیدگاه خود میدانند و بیش از پیش بر گسترش گزینههای جایگزین دانشگاه، از دورههای کارآموزی و آموزشگاههای حرفهای گرفته تا مدارک کوتاهمدت، تأکید میکنند.
اما در عمل، هم گستردگی اشتغال نامتناسب و هم اهمیت آن بسیار بیش از اندازه برآورد شده است. براساس پژوهش مشترک بنیاد آموزشی استرادا و مؤسسهٔ برنینگ گلس، ۵۲ درصد کسانی که بهتازگی مدرک کارشناسی گرفتهاند دچار اشتغال نامتناسباند و ۴۵ درصدشان یک دهه بعد هم در همین وضعیت میمانند.این پژوهش کاستی آشکاری دارد که تا حد زیادی نادیده گرفته شده است و آن این است که فقط افرادی در آن بررسی شده اند که پس از گرفتن مدرک کارشناسی به تحصیل ادامه ندادهاند و کسانی که پس از کارشناسی مدرک تحصیلات تکمیلی یا مدرک حرفهای گرفتهاند، در محاسبات جایی ندارند.
گروه اخیر کوچک هم نیستند و ۳۸ درصد کل فارغالتحصیلان دانشگاهی را تشکیل میدهد. به بیان دیگر، آن آمار چشمگیر دربارهٔ وضعیت اشتغال پس از ده سال، تقریباً چهار نفر از هر ده دارندهٔ مدرک کارشناسی را کنار میگذارد؛ از جمله وکلا، پزشکان و دارندگان مدرک مدیریت کسبوکار (MBA) که ورودشان به این مسیرهای حرفهای با مدرک کارشناسی ممکن شده است . بخشی از ارزش مدرک کارشناسی دقیقاً همین است که پایه و پیشنیاز ادامهٔ تحصیل در مقاطع بالاتر می شود ؛ تحصیلاتی که اغلب به حرفههای پرطرفدار میانجامد.
پژوهش استرادا و برنینگ گلس به حذف این گروه بزرگ اشاره کرده، اما چندان بر آن تأکید نکرده است. در خلاصهٔ اجرایی گزارش، بدون هیچ توضیحی دربارهٔ این محدودیت آمده است: «حتی یک دهه پس از فارغالتحصیلی، ۴۵ درصد فارغالتحصیلان دچار اشتغال نامتناسباند.»
رسانههای مهم، از *بلومبرگ* و *والاستریت ژورنال* گرفته تا *اینساید هایر اِد*، اغلب همین روایت را بازتاب دادند. برخی محدودیت پژوهش را بهکلی نادیده گرفتند و برخی دیگر، در روایتی که ظاهراً نمیشد بهسادگی از کنارش گذشت، تازه پس از چندین بند اشارهای گذرا به آن کردند.
اوایل امسال تحلیلی دیگر نتایج این گزارش را به چالش کشید و به نتیجه ای انجامید که نشریهٔ *کرونیکل آو هایر اجوکیشن* آن را «جدالی بسیار مؤدبانه و بسیار تخصصی» بر سر روش پژوهش و معنای دادهها توصیف کرد.
در مقابل، آمارهای متعارف اشتغال نامتناسب، مانند شاخصهای پرارجاع بانک فدرال رزرو نیویورک، همهٔ فارغالتحصیلان دانشگاهی را در نظر میگیرند. این شاخصها نرخهای پایینتری را نشان میدهند: در ژوئن ۲۰۲۶، نرخ اشتغال نامتناسب در میان تازهفارغالتحصیلان ۴۲ درصد و در میان فارغالتحصیلان ۲۲ تا ۶۵ ساله ۳۴ درصد بود.
با این حال، حتی این ارقام هم روشن نمیکنند که اشتغال نامتناسب تا چه اندازه باید نگرانمان کند. دلیلش این است که تعریف این مفهوم، در مقایسه با شاخصهای اصلی بازار کار مانند نرخ اشتغال تماموقت یا میانگین درآمد سالانه، مرزهای روشنتری ندارد و میان اقتصاددانان محل اختلاف بیشتری است.
به این یافته توجه کنید: در بیش از یکچهارم مشاغلی که ادارهٔ آمار کار آمریکا آنها را در ردهٔ «نیازمند دیپلم دبیرستان» قرار داده، شمار شاغلان ۲۵ تا ۵۴ سالهٔ دارای مدرک کارشناسی از شمار کسانی که فقط دیپلم دارند بیشتر است. این یافته از گزارش مفصل مرکز آموزش و نیروی کار دانشگاه جورجتاون در فوریهٔ ۲۰۲۶ به دست آمده است.
برای نمونه، ۷۰ درصد کارشناسان فروش تبلیغات ــ شغلی که ادارهٔ آمار کار آن را در سطح دیپلم طبقهبندی میکند ــ مدرک کارشناسی یا بالاتر دارند. کسانی که در این حرفه مدرک کارشناسی دارند، ۷۸ درصد بیشتر از همکاران دیپلمهٔ خود درآمد کسب میکنند. دشوار است همهٔ این افراد را دچار «اشتغال نامتناسب» بدانیم؛ احتمالاً آنها در دانشگاه مهارتهایی آموختهاند که کمک میکند کارشان را بهتر انجام دهند. این مثال نشان میدهد که نمیتوان بهسادگی حکم کلی داد که تحصیلات کدام کارکنان از نیازهای شغلشان بالاتر است.
ادارهٔ آمار کار آمریکا مشاغل را براساس سطح تحصیلاتی طبقهبندی میکند که معمولاً برای ورود به هر شغل لازم است. تحلیلگران از همین طبقهبندی یا از دادههای نظرسنجی دربارهٔ شرایط مشاغل استفاده میکنند و اگر تحصیلات فرد از سطحی بالاتر باشد که معمولاً برای ورود به آن حرفه لازم است، او را دچار اشتغال نامتناسب به حساب میآورند. با این حال، وظایف افراد حتی در یک دستهٔ شغلی میتواند متفاوت باشد و شرایط ورود به یک حرفه نیز ممکن است بهمرور تغییر کند.
افزون بر این، تفاوت درآمد در حرفهٔ فروش تبلیغات زیاد است، اما این حرفه کاملاً استثنایی نیست. بنا بر گزارش جورجتاون، در مجموعِ مشاغلی که ادارهٔ آمار کار در ردهٔ نیازمند دیپلم دبیرستان قرار میدهد، کارکنان دارای مدرک کارشناسی بهطور میانگین ۳۸ درصد بیشتر از همکارانی درآمد دارند که فقط دیپلم گرفتهاند.
نویسندگان پژوهش جورجتاون برای در نظر گرفتن تفاوت سطح تحصیلات و درآمد کارکنان در مشاغل یکسان، محاسبات تازهای انجام دادند. نتیجه، برآوردی بهمراتب پایینتر از اشتغال نامتناسب بودو ۲۵ درصد تازهفارغالتحصیلان و ۲۲ درصد کل شاغلان تماموقت در سنین اصلی کار را در برمی گرفت.
برای اینکه نتایج با تحلیل استرادا و برنینگ گلس مستقیماً قابل مقایسه باشد، گزارش جورجتاون نیز کسانی را که پس از کارشناسی مدرک بالاتری گرفتهاند از بررسی کنار گذاشت. اگر این گروه هم در محاسبات گنجانده میشد، برآوردهای اشتغال نامتناسب باز هم پایینتر میآمد.
مت سیگلمن، رئیس مؤسسهٔ برنینگ گلس، به *کرونیکل آو هایر اجوکیشن* گفت که فارغالتحصیلان دچار اشتغال نامتناسب هم از مزیت درآمدی مدرک دانشگاهی برخوردارند، اما این مزیت در مشاغلی که رسماً نیازمند مدرک دانشگاهی طبقهبندی شدهاند، بهمراتب بیشتر است. وقتی از او پرسیدند چرا پژوهش استرادا و برنینگ گلس کسانی را که مدرک تحصیلات تکمیلی گرفتهاند از آمار اشتغال نامتناسب کنار گذاشته، گفت همهٔ مدارک تحصیلات تکمیلی بازده اقتصادی بالایی ندارند و در هر حال، دارندهٔ مدرک کارشناسی نباید برای رهایی از اشتغال نامتناسب ناچار به ادامهٔ تحصیل باشد.
در مقابل، لارنس کتز، اقتصاددان بازار کار در دانشگاه هاروارد، سودمندی اشتغال نامتناسب را بهعنوان ابزار تحلیل بهصراحت رد میکند. نخست اینکه، به گفتهٔ او، روشی که نتایج شغلی کسانی را که پس از کارشناسی مدرک بالاتری گرفتهاند به حساب نمیآورد، «بخش بزرگی از بازده تحصیلات دانشگاهی را نادیده میگیرد». بهطور کلیتر، کتز میگوید شاخصهایی مانند درآمد، ثبات شغلی و رضایت شغلی برای درک ارزش تحصیلات دانشگاهی «بسیار مفیدند». در مقابل این موضوع ، اینکه موفقیت فارغالتحصیلان را با میزان تطابق مدرکشان با شرایط معمول شغل بسنجیم، به نظر او «از اساس ایراد دارد».
حتی اگر اشتغال نامتناسب را درست اندازه بگیریم، آیا تحصیلات دانشگاهی در عصر هوش مصنوعی همچنان از نظر اقتصادی بهصرفه خواهد بود؟ یافتههای مربوط به درآمد و اشتغال دارندگان مدرک دانشگاهی از مستحکمترین یافتههای اقتصاد کارند. دیوید دمینگ، اقتصاددان دانشگاه هاروارد، استدلال کرده است که در اقتصادی که هوش مصنوعی در آن فراگیر شده، آموزش گسترده احتمالاً ارزشمندتر میشود، نه کمارزشتر؛ زیرا دانشگاه به فارغالتحصیلان کمک میکند خود را با تغییرات وفق دهند.
در حال حاضر، شواهد اقتصادی به نفع تحصیلات دانشگاهی همچنان قوی است. بر پایهٔ دادههای ادارهٔ آمار کار آمریکا دربارهٔ شاغلان تماموقت ۲۵ ساله و بالاتر، دارندگان مدرک کارشناسی سالانه حدود ۳۰ هزار دلار بیشتر از کسانی درآمد دارند که فقط دیپلم دبیرستان گرفتهاند. حتی براساس ارقام خود استرادا و برنینگ گلس، متوسط درآمد تازهفارغالتحصیلان دانشگاهی در سال ۲۰۲۲ برابر با ۵۰ هزار دلار بود، در حالی که این رقم برای شاغلان ۲۲ تا ۲۷ سالهای که فقط دیپلم دبیرستان داشتند، ۳۲ هزار دلار بود. در همین حال، گزینههایی مانند گواهینامههای کوتاهمدت، در مقایسه با مدارک کاردانی یا کارشناسی، معمولاً افزایش درآمد کمتر و نتایج متغیرتری دارند.
هیچیک از این نکات به این معنا نیست که نباید اشتغال نامتناسب را دقیق بررسی کنیم. جا دارد بپرسیم آیا هر دانشگاه مهارتهایی را به دانشجویانش میآموزد که برای به دست آوردن شغل دلخواهشان نیاز دارند یا نه؟ اما پیش از آنکه از نتایج ضعیف به هراس بیفتیم، باید ببینیم نگرانکنندهترین ارقام چه کسانی و چه نتایجی را از قلم انداختهاند.
ما به جایگزینهای مؤثرتری برای دورههای سنتی چهارسالهٔ کارشناسی نیاز داریم. باید تلاشمان را برای بهبود نرخهای بسیار پایین به پایان رساندن دورههای دانشگاهی بیشتر کنیم. همچنین باید مطمئن شویم مدارک تحصیلی به فارغالتحصیلان کمک میکنند در بازار کاری که هوش مصنوعی آن را دگرگون میکند، مسیر خود را پیدا کنند. اما نباید بحرانی که ابعادش بزرگنمایی شده با نیازی واقعی اشتباه گرفته شود.
بهبود گزینههای آموزشی پس از دبیرستان و در دسترس گذاشتن آن برای شمار بیشتری از آمریکاییها باید مورد توجه قرارگیرد و تمرکز بر آمار اشتغال نامتناسبی که بخش بزرگی از ادعاهای منتقدان را نشان نمیدهد نباید توجه را از کار مهمی که پیش روست منحرف سازد.
نوشته :بن وایلداسکی
ویراستار: س.ک.حسینی
*بن وایلداسکی مشاور ارشد «پروژهٔ نیروی کار هاروارد» است. کتاب تازهٔ او با عنوان «دانش عملی: گسترش آموزش عالیِ عملی در جهان» قرار است در سپتامبر ۲۰۲۷ از سوی انتشارات دانشگاه جانز هاپکینز منتشر شود.*
*این مقاله نخستین بار در نشریهٔ Education Next منتشر شد.*
ارسال نظرات