فصل بودجه و ضرورت توجه به تأثیر بودجه بر کیفیت آموزش در آموزش و پرورش کشور

به گزارش بازارکار، (مادرم، من که از مال دنیا چیزی ندارم ولی از شما می خواهم که آن چه را دارم، جهت توسعه ی فرهنگ اسلامی هزینه نمایید.)جمله ای که معلم شهید بیژن الفتی در وصیت نامه اش تاکید داشت به اهمیت و توجه تعلیم و تربیت و اشاعه ترویج فرهنگ اسلامی در مدارس کشور اشاره دارد. دنیا امروز دریافته است که آموزش افراد نوعی سرمایه گذاری ملی است و هرکشوری که در این راه تلاش بیشتری نماید، بدون شک از رشد و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشتری در آینده برخوردار خواهدشد. سرمایه انسانی که در نتیجه آموزش حاصل می شود از مهم ترین عوامل رشد و توسعه اقتصادی به شمار می آید. شهید معلم رضا نژادفلاح در وصیت نامه اش به دوستانش توصیه می کند که همیشه در کنار ایمان علم را تقویت کنند که امروزه جامعه ی ما نیازمند به افراد متعهد و متخصص می باشد. زیربناهای فرهنگی جامعه و ستون های پدید آوردن آن معلمین هستند، طبیعی است که باید از لحاظ اقتصادی به آنها توجه شود. به هر صورت خشت اول در شکل دهی شخصیت افراد در اختیار این قشر قرار دارد، بر همین اساس به معلمین باید توجه ویژه ای شود. این توجه فقط از لحاظ اقتصادی مطرح نیست، بلکه از نظر اخلاقی، معرفتی همواره شأن بسیار بالایی را به معلم و شغل معلمی می بخشد. آموزش و پرورش زیربنای هر نوع توسعه اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی است و بدون توجه ویژه به نقش نظام آموزشی هیچ تحولی امکان‌پذیر نیست. هر جامعه ای باید سیستم مناسب آموزشی داشته باشد، وجود آموزش صحیح برای کودکان و جوانان در مدارس و دانشگاه‌ها می تواند آن جامعه را از گزند بسیاری از دشواری ها نجات دهد. مقام معظم رهبری در دیدار با فرهنگیان می فرماید: آموزش و پرورش، گهواره جامعه است و سرمایه‌های انسانی در این گهواره رشد می‌کنند، پرورش انسان‌های شریف٬ تولید نیروهای ماهر٬ خلاق است، هر چقدر در آموزش و پرورش سرمایه گذاری شود، هزینه نیست، بلکه سرمایه گذاری برای آینده است. بنابراین رشد و توسعه یک کشور به پرورش انسان های آگاه و برخوردار از حس صداقت، نظم پذیری، دارای عزت نفس و مسئولیت پذیر و خلاق بستگی دارد که این نیروها محصول آموزش و پرورش پویا، کارآمد و تاثیرگذار است. پایه و اساس توسعه اقتصادی و اجتماعی هر کشوری را نیروی انسانی ماهر و متخصصی را تشکیل می دهد که شالوده فکری و ذهنی آنها در آموزش و پرورش شکل گرفته است و در واقع نیروی متخصص که محصول آموزش و پرورش پویا هستند، توانمندی جامعه را در حل مسائل اقتصادی و اجتماعی بالا برده و آهنگ و قابلیت توسعه جامعه را تقویت می‌کنند. با مروری بر تاریخ شکوهمند انقلاب اسلامی ایران شاهد بودیم که روسای محترم جمهوردولتهای انقلاب اسلامی ایران برنامه های زیادی برای ایجاد تحول آموزش و پرورش داشتند به طور مثال: آیت الله سید ابراهیم رئیسی رئیس جمهور محترم می گوید: هر گونه هزینه برای آموزش و تعلیم و تربیت سرمایه گذاری برای ارتقا یک نسل است. در این باره رئیس جمهورمحترم سابق کشور حجت‌الاسلام والمسلمین حسن روحانی می گفت: ازاولویت های اصلی دولت تدبیر و امید ،افزایش بودجه آموزش و پرورش و توجه ویژه به حل مشکلات معلمان و ارتقاء معیشت این قشر می دانست.همچنین رئیس جمهورمحترم سابق کشور محمود احمدی نژاد می گفت: آینده ما وابسته به آموزش و پرورش است و در فضای تعلیم و تربیت ما، باید انسانهای خودباور و خلاق تربیت می یابد. دولت مادر ارتباط با افزایش حقوق معلمان تاکید دارد. دیگررئیس جمهورمحترم سابق کشور محمدخاتمی می گفت: آموزش و پرورش مهمترین نقطه اتصال حکومت و نظام با جامعه است. مشکلات آموزش و پرورش کشور زیاد است با این حال دولت ما گام هایی برای پرکردن خلاء ها و کمبودهای بزرگ موجود برداشته است.و نیزرئیس جمهورمحترم سابق کشورمرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی می گفت: آموزش وپرورش و معلمان باید در اولویت قرار گیرند. از معلمان با این حقوقی که دریافت می کنند نمی شود انتظار داشت که با شادی و نشاط وارد کلاس شوند. بنابراین با مروری به این نقطه نظرات مشاهده می گردد که بودجه به عنوان  اهرمی اصلی در  برنامه ريزي  ومديريت آموزش و پرورش به حساب می آید.اگر به قشر معلم توجه شود، میزان برونداد آن در سنوات آتی در دستگاه ها هم دیده می شود، مثلا کاهش آسیب های اجتماعی، افزایش ضریب بهره وری و وجدان کار اجتماعی نتیجه فرآیند کار آموزشی و تربیتی است که در وزارت آموزش و پرورش اتفاق می افتد و عدم توجه به بودجه این دستگاه خطراتی را متوجه کشور می کند. رهبر کبیر انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی(قدس سره الشریف)می فرمایند: حوزه تعلیم و تربیت به واسطه تاثیر آن بر نسل آینده نقشی مهم و اصلی در سعادت و شقاوت ملت ها دارد و مسامحه در آن به ویژه در جامعه اسلامی بی تردید آسیب های جبران ناپذیری را در پی خواهد داشت، به طوری كه امام خمینی(ره) هر گونه سهل انگاری در این زمینه را به مثابه خیانت به اسلام، نظام جمهوری اسلامی و استقلال فرهنگی كشور می دانست.ایشان در تذكر به مسئولان در رسیدگی به وضعیت آموزش و پرورش، تكریم و احترام به شخصیت معلم و رفع مشكلات معلمان را یادآور می شدند و تاكید داشتند كه معلم نباید دغدغه دیگری غیر از تربیت و آموزش داشته باشد.سرمایه گذاری در سرمایه انسانی به عنوان یک استراتژی اصولی برای توسعه کشور و مبارزه با فقر ومحرومیت محسوب می شود و بنابراین لازم است مورد توجه بیشتر دولت قرار گیرد. براساس قوانین کشور، آموزش‌وپرورش در ایران باید کاملا رایگان باشد و همچنین نباید به این بخش به دید درآمدزایی نگاه کرد، ولی این نهاد در مواجهه با تقاضای روزافزون برای آموزش‌وپرورش با کیفیت و مطلوب، دچار کمبود شدید مالی و ناکارآیی در مصرف منابع مالی روبه‌رو است.بودجه از مهم‌ترین چالشهای مباحث اقتصادی آموزش و پرورش است. بنابراین برای ارتقاء وضع بودجه آموزش و پرورش پیشنهاداتی کاربردی را به شرح ذیل اشاره مینمایم: 1- بخشی از مالیات بر درآمد مردم ایران به آموزش و پرورش تخصیص یابد.اینگونه مالیاتها شامل: درآمد ناشی از خرید و فروش: املاک،خودرو،ویلا،زمین، وسایل و مواد مصرف شدنی، شرکتهای و آژانس های هواپیمایی مسافرتی،ترمینالهای مسافرتی، هدایا و موقوفات ،سرمایه گذاران بخش خصوصی، به ویژه صاحبان صنایع، درآمد استخراج معادن،آب،برق،گاز،تلفن، شركتهاي بيمه اي، بنیاد بین‌المللی علوم وحیانی اسراء، بنیاد حکمت اسلامی صدرا،  هیئت رزمندگان اسلام را شامل می گردد. 2- ابزار آموزشی و تغذیه و ایاب و ذهاب دانش آموزان در مدارس از طریق شهرداری ها، شوراهای شهر استانها ، شركتها، بانكها و مؤسسات انتفاعي وابسته به دولت،آستان قدس رضوی، آستان مقدس حضرت امام خمینی (ره)، مرکز الگوهای پیشرفت اسلامی ایرانی پیشرفت، مجمع جهانی اهل بیت، جامه المصطفی العالمیه تامین شود. 3- تقریبا تمامی جوامع دنیا توسعه انسانی را به‌عنوان رکن اصلی توسعه اقتصادی قبول دارند و هزینه در آموزش‌وپرورش را نوعی سرمایه‌گذاری ملی می‌دانند که هر میزان هزینه در آموزش‌وپرورش را دارای بازدهی بیشتری برای جامعه عنوان می‌کنند. فلذا مسئولان محترم مربوطه می بایست ازتجربه مالی اکثر کشورها یعنی اتکا بر درآمدهای عمومی برای تأمین مالی آموزش و پرورش استفاده نمایند. 4- مهمترین بخش لایحه بودجه کشور، بودجه سالیانه دستگاه‌ دولتی وزارت آموزش و پرورش می باشد پیشنهاد می شود مقداری از درآمدهای سازمانها به شرح ذیل را در بودجه سالیانه  به عنوان مالیات بر درآمداز آنها کسر و به بودجه آموزش و پرورش اختصاص دهند: سازمان تبلیغات اسلامی، شورای سیاست‌گذاری ائمه‌جمعه، صداوسیما، نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه ها، وزارت نفت، بنياد مسكن انقلاب اسلامی، وزارت كشور ، وزارت ارتباطات، وزارت اقتصاد و دارایی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ، وزارت صمت، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، حوزه های علمیه، سازمان بسیج مستضعفین، سازمان معادن و صنایع،سازمان مسکن و شهرسازی، وزارت دادگستری، وزارت نیرو نویسنده: دکتر مهدی شیرمحمدی استاد دانشگاه ، محقق وپژوهشگر