رئیس سازمان سما در گفتگو با بازارکار: دانش آموخته دانشگاهی باید نسبت به بازارکار و حوزه کسب و کار منعطف باشد

دکتر سید محمد بطحایی چهره شناخته نظام آموزشی کشور از آموزش و پرورش تا آموزش عالی است. او بعد رفتن به دانشگاه آزاد اسلامی موضوع مهم مهارت آموزی و کارآفرینی را در دانشکده های مهارت و کارآفرینی و مدارس کاربنیان این دانشگاه دنبال می کند. در این گفتگو به موضوع مهم کارآفرینی و مهارت از زبان معاون دانشگاه آزاد و رئیس سازمان سما پرداختیم. آقای دکتر بطحایی ابتدا درباره ماموریت های جدید دانشکده های کارآفرینی دانشگاه آزاد برای مخاطبان صحبت کنید و اینکه این مراکز چه اهداف را دنبال می کنند؟ ابتدا از رسانه بازارکار تشکر می کنم که توجه خوبی به موضوع مهارت بویژه مهارت آموزی دانش آموختگان دانشگاهی دارد. باید اشاره کنم که یکی از چالش های تهدید کننده آموزش در تمامی ابعاد چالش اثربخشی موسسات آموزشی است. اثربخشی سیستم آموزشی به این معناست که مدرسه یا دانشگاه به چه میزان توانسته به اهدافش دسترسی داشته باشد؟ دانش آموزان و دانشجویان به چه میزان توانسته از آموخته ها در رفع چالش هایشان استفاده کنند؟ یکی از چالش هایی که کشورمان همواره با آن مواجه است بحث اشتغال و مهارت های منجر به بازارکار است. بر اساس آمار رسمی بیش از ۴۰ درصد کارجویان تحصیلات دانشگاهی دارند و این آمار نشان دهنده عدم اثربخشی دانشگاه ها است. ما در دانشگاه آزاد اسلامی تلاش کردیم دانشکده های مهارت و کار آفرینی را با نگاه اثربخشی و آموزش های منجر به اشتغال تقویت کنیم و در استان های مختلف توسعه دهیم. معتدم، ساختار مهارت و کارآفرینی نیازمند تحول است. باید از سوی مدیران مدرسه عالی مهارتی موانع و مشکلات به تصمیم گیران منتقل شود تا بتوان در حوزه کارآفرینی اقدامات اثربخشی انجام داد. مشکلات مراکز کار بنیان مطرح و بتوان موانع را برطرف کرد. تلاش ما این است که حلقه های مفقوده و نقاط ضعفی که در نظام آموزش عالی ما وجود دارد را برطرف کنیم.  در همین راستا، آنچه بازار کار به عنوان مهارت نیاز دارد، در دانشکده مهارت به دانشجویان آموزش داده می شود به نحوی که دانشجو بعد از فارق التحصیلی بتواند  بلافاصله جذب بازار کار شود . دانشکده های مهارت با چنین ماموریتی شروع به کار کرده اند و در این دو سال اخیر ما بیش تر در پی فراهم ساختن زیرساخت های لازمه در مورد قوانین ، مقررات و آیین نامه بودیم که خوشبختانه دستاورد های مطلوبی داشته و بخشی از این دستاورد ها ناشی از تعاملی است که ما با صاحبان حرف و کسب و کار داشتیم . بدین صورت که ما برخلاف رویه مرسوم قدیم که اعضای هیات رئیسه که خودشان در پی تشخیص نیاز های حوزه کسب و کار بودند، ما در یک اقدام جدید از خود صاحبان هرم و حوزه کسب و کار می پرسیم تا نیاز های مهارتی را بشناسیم تا بتوانیم در دوره های آموزشی مان آن ها را آموزش دهیم و فارغ التحصیلان را برای ورود به بازار کار آماده سازیم . به عبارت دیگر این همان تعریف شایستگی است. منظور ما از شایستگی، تقویت و آموزش آن دسته از مهارت هایی است که در بازار کار به طور مستقیم مورد نیاز قرار می گیرند . از این رو به نظر می رسد که دانشگاه آزاد همت والایی را در این زمینه آغاز کرده و امیدوار هستم که انشالله با رفع موانع و مشکلات بتوانیم این مسیر را به درستی و با سرعت ادامه دهیم . دانشگاه آزاد اخیرا موضوع ارائه مدرک دانشگاهی را به استادکاران و افراد صاحب تجربه را مطرح کرده در این زمینه هم توضیح می فرمایید؟ در پاسخ به سوال شما باید عرض کنم که حدود پنج سال پیش مجلس محترم قانونی را وضع و به تصویب رساند تحت عنوان قانون جامع آموزش های فنی حرفه ای . در این قانون برای اولین بار تجربه ی و مهارت استادان و مهارت ورزان مورد اصالت قرار گرفت . به عبارت دیگر شخصی که در زمینه ای به صورت تجربی صاحب مهارتی می شود ، می تواند آن را ارائه و مورد ارزیابی قرار دهد و در صورت داشتن استاندارد های لازم ، صاحب مدرک رسمی دانشگاهی شود . به طور مثال کسی که سال ها در یک حوزه مشغول به کار است و صاحب تجربه است ، می تواند در مراکز سنجش صلاحیت هایی که در قانون پیش بینی شده اما هنوز راه اندازی نشده اعلام آمادگی کند و بعد از سنجش استاندارد ها و ملاک های مشخص شده مدرک رسمی دانشگاهی دریافت کند . مراکز سنجش در دانشگاه آزاد راه اندازی خواهد شد ؟ ما مذاکراتی را با مراجع ذیربط انجام دادیم و امیدوار هستیم دانشگاه آزاد اسلامی، اولین مرکز دانشگاهی باشد که بتوانیم از طریق آن مراکز صلاحیت را برای ارائه مدارک دانشگاهی به اساتید با تجربه بازار راه اندازی کنیم . نکته قابل توجه این است که در قانون تصویب شده به فرد "مدرک دانشگاهی اعطا" می شود نه "مدرک معادل دانشگاهی" . این موضوع باعث ایجاد انگیزه چشمگیری برای کسانی است که در حوزه تجربی و سایر مهارت ها فعال هستند . در قانون جامع آموزش های فنی و حرفه ای  این روش تا سطح دکتری پیش بینی شده . یعنی شخص می تواند با استناد و استفاده از تجربیات پیشین خود در حوزه عمل و مهارت نائل به مدرک دکتری در حوزه تخصصی خودش بشود . شما به عنوان کارشناس و مسئولی که سالها در نظام آموزشی کشور از آموزش و پرورش و آموزش عالی فعالیت کردید، بفرمایید تا چه حد ضرورت دارد،کشور ما به سمت تربیت تکنسین و نیروهای مهارتی متناسب با بازار کار حرکت کند ؟ بله حتما همینطوره ، بخش عمده ای از بازار شامل نیروهایی ست که صاحب مهارت هستند .بر این اساس ما مدارس عالی مهارت که زیر نظر  دانشکده تعلیم و تربیت است تاسیس کردیم که به ارائه دوره های کوتاه مدت کسب و کار می پردازند و حوزه های فنی و حرفه ای را شامل می شوند . به طور مثال مدرسه حقوق بخشی از خلاء های نظام آموزشی ما را پر می کند ، به طوری که شخص فارغ التحصیل رشته حقوق با داشتن مدارک تحصیلی مثل لیسانس حقوق، وقتی با برخی از مهارت های عملیاتی رشته خود آشنا نباشد ، در دوران کوتاهی بین سه تا شش ماه توسط دوره خلاء های موجود خود را پر می کند و یک گواهی نامه معتبر هم دریافت می کند . آقای دکتر درباره همایشی با حضور روسای دانشکده های کارآفرینی برگزار کردید بفرمایید آیا این حرکت ادامه خواهد داشت؟ این همایش اولین همایشی بود که ما برای روسای محترم  دانشکده های مهارتی و کارآفرینی برگزار کردیم. در این همایش نمایندگان کسب و کار و روسای دانشکده های کارآفرینی تلاش کردند دیدگاه های خود را در زمینه بازار و تربیت نیروی متناسب با نیاز بازارکار به اشتراک بگذارند. همچنین ما در نظر داریم دوره ها و جلسات آینده این همایش ها در کارخانه ها ، بنگاه های اقتصادی و تولیدی برگزاری شود تا نیروهای دانشگاهی ما از نزدیک با موانع، محدودیت ها و مشکلات موجود در بازار کار مواجه شود و هدف اصلی این است که علاوه بر آشنایی بتوانند خود را با نیاز های بازار کار تطبیق دهند؛ زیرا این وظیفه ی ماست که نسبت به نیازهای بازار کار منعطف باشیم . این مهم ترین عامل فاصله بین حوزه های آکادمیک و دانشگاهی و حوزه کسب و کار است . یعنی شخص دانشگاهی بتواند با ورود به حوزه کسب و کار نیازسنجی کند و طبق آن خودش را تطبیق دهد ، به نظر می رسد بتوانیم گام های جدی و سودمند در حوزه اشتغال کشور برداریم . گفتگو: امیر علی بینام