به گزارش بازارکار از ایسکانیوز، کیفیت اعضای هیئت علمی یکی از عوامل موفقیت بلندمدت دانشگاه‌ها در جهان است. به همین دلیل، دانشگاه‌های برتر به صورت جدی برای جذب بهترین افراد به عنوان عضو هیئت علمی برنامه‌ریزی می‌کنند. کارشناسان معتقدند اعضای هیئت علمی شایسته و باکیفیت، بیشتر از آنکه به انگیزه‌های پولی تمایل داشته باشند، بر اساس انگیزه‌های فردی و علایق علمی خود فعالیت می‌کنند. در این بین، روش دانشگاه‌ها برای جذب اعضای هیئت علمی، تاثیر به سزایی در کیفیت افراد وارد شده به دانشگاه دارد. در ادامه فرایند جذب اعضای هیئت علمی در دانشگاه‌های ایران و جهان بیان می‌شود.

فرایند متمرکز جذب اعضای هیئت علمی در دانشگاه‌های ایران

روش جذب اعضای هئیت علمی در دانشگاه‌های دولتی ایران بر اساس قانون استخدام اعضای هیئت علمی به صورت متمرکز انجام می‌شود. پیش از انقلاب اسلامی، استخدام و جذب اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها بر عهده هیئت امنای دانشگاه‌های بود؛ اما پس از انقلاب، استخدام و جذب اعضای هیئت علمی به صورت کاملا متمرکز به دست دولت سپرده شد و آزادی عمل دانشگاه‌های محدود شد. دانشگاه‌ها در کشورهای توسعه‌یافته از استقلال نسبتا بیشتری نسبت به ایران برخوردار هستند. در ادامه فرایند جذب اعضای هیئت علمی در چند دانشگاه خارجی بررسی می‌شود؛

فرایند جذب اعضای هیئت علمی در دانشگاه‌های برتر جهان چگونه است؟

دانشگاه میسوری کلمبیا؛ فرایند جذب هیئت علمی در دانشگاه میسوری کلمبیای آمریکا بسیار باز انجام می‌شود. هدف از این شیوه جذب، کسب اطمینان از سوی دانشگاه برای انتخاب بهترین افراد به عنوان عضو هیئت علمی است. معیارهای انتخاب اعضای هئیت علمی در این دانشگاه شامل آموزش، آموزش ضمن خدمت، تجربه، مهارت، نگرش و توانایی عمومی است. انگیزه و توانایی کار با دیگران هم از جمله ویژگی‌های فردی مورد بررسی در نامزدهای عضویت هیئت علمی است. مدیران این دانشگاه معتقدند که استخدام نباید تحت تاثیر مواردی از قبیل نژاد، جنس، وضعیت تاهل، دین، سن، ملیت و ناتوانی جسمی قرار بگیرد. پس از بازنشسته شدن هر عضو هیئت علمی در دانشگاه، رئیس دانشکده مربوطه کمیته جستجو تشکیل می‌دهد. این کمیته نقش مهمی در فرایند جذب بازی می‌کند. یکی دیگر از شرایط جذب هیئت علمی در دانشگاه میسوری، انتشار آگهی استخدام به صورت گسترده است. چرا که افرادی بیشتری بتوانند درخواست داده و رزومه ارسال کنند. دانشگاه تورنتو؛ صدور آگهی یک ماهه و با قید «همه متقاضیان واجد شرایط» برای اعلام نیاز به جذب هیئت علمی، راهکار دانشگاه تورنتو برای اطمینان از حفظ کیفیت اعضای هیئت علمی خود است. این دانشگاه وظیفه خود می‌داند که همه افراد صاحب صلاحیت از آگهی جذب هیئت علمی مطلع شوند. چرا که از این طریق می‌تواند بهترین و شایسته‌ترین فرد را انتخاب کند. دانشگاه کالیفرنیا؛ وجود تنوع در اعضای هیئت علمی و ایجاد فرصت‌های برابر، سیاست‌های اصلی دانشگاه کالیفرنیا در جذب اعضای هیئت علمی است. این دانشگاه تلاش می‌کند که تفاوتی بین گروه‌ها و افراد مختلف از لحاظ نژاد، جنسیت، رنگ یا ملیت نگذارد. یکی از وظایف کمیته تحقیق دانشگاه این است که اطمینان حاصل کند به نسبت مورد انتظار درخواست از طرف زنان و اقلیت‌ها برای استخدام رسیده باشد. مهم‌ترین تفاوت فرایند استخدام اعضای هیئت علمی در ایران و دیگر کشورها، تمرکز در تصمیم‌گیری‌های دانشگاهی است.

جای خالی رقابت و صداقت در جذب اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها

مرکز پژوهش‌های مجلس با انتشار گزارشی تفاوت فرایند استخدام اعضای هیئت علمی در دانشگاه‌های ایران و جهان را بررسی کرده است. در این گزارش آمده است که دانشگاه‌های ایران با وجود سیستم متمرکز جذب، لزوما بهترین و شایسته‌ترین افراد را برای عضویت در دانشگاه انتخاب نمی‌کنند. چرا که سیستم موجود گزینش اعضای هیئت علمی، ۲ اصل رقابت و صداقت را در انتخاب بهترین فرد رعایت نمی‌کند. کارشناسان معتقدند که سیستم دولتی و متمرکز دارای ساختاری غیرانعطاف‌پذیر در برابر دنیای متغیر بیرونی است و راهکار حل این مشکل اعطای آزادی عمل بیشتر به دانشگاه‌ها است. همانگونه که دانشگاه‌ها در استفاده از اعضای هیئت علمی مدعو آزاد هستند و از این آزادی سواستفاده نمی‌کنند، در سایر موارد هم می‌توانند از آزادی علمی خود استفاده بهینه کنند.‌ ایجاد فضای رقابتی بین دانشگاه‌ها هم یکی دیگر از روش‌های تشویق دانشگاه‌ها به جذب بهترین‌ها است.