از سامانه سجاد تا اتصال کاریابی ها به مراکز فنی و حرفه ای

غلامحسین محمدی، روز سه‌شنبه در مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری سه جانبه با وزارت کار و انجمن کاریابی‌ها، با تأکید بر پیچیدگی و فرابخشی بودن زیست‌بوم اشتغال، از آغاز یک گام جدی و راهبردی برای اتصال آموزش‌های رسمی و مهارتی، هدایت شغلی، کاریابی و حمایت‌های شغلی خبر داد و گفت: بدون نگاه زیست‌بومی و داده‌محور، حل ناترازی‌های بازار کار ممکن نیست.

معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به ماهیت پیچیده بازار کار اظهار کرد: زیست‌بوم اشتغال، چه در ایران و چه در جهان، مجموعه‌ای از بازیگران متنوع است که از لحظه ورود فرد به آموزش تا دوران اشتغال و خلق ارزش اقتصادی، او را هدایت و حمایت می‌کنند.

وی افزود: این زیست‌بوم شامل آموزش‌های رسمی در مدارس و دانشگاه‌ها، آموزش‌های غیررسمی و مهارتی، استعدادیابی، هدایت شغلی، آموزش‌های غیر فنی، بیمه‌پردازی، حمایت‌های شغلی و ارتقای مستمر مهارت‌هاست و هرچه این شبکه چابک‌تر و متصل‌تر باشد، خروجی‌های اشتغال و بهره‌وری آن افزایش خواهد یافت.

محمدی با اشاره به تجربیات بین‌المللی اعلام کرد: در کنفرانس بین‌المللی کار، وزیر کار هند بزرگ‌ترین دستاورد وزارتخانه خود را راه‌اندازی سامانه‌ای دانست که سالانه ۵۰ میلیون نفر را از مرحله استعدادیابی تا آموزش، اشتغال، بیمه و حتی ساماندهی نیروی کار مهاجر پوشش می‌دهد؛ این تجربه اهمیت نگاه زیست‌بومی به اشتغال را به‌روشنی نشان می‌دهد.

رئیس سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای با بیان اینکه ناترازی بازار کار ایران بیش از آنکه کمبود یا مازاد نیروی کار باشد، شکاف مهارت است، تصریح کرد: در سال ۱۴۰۲ حدود یک میلیون و ۳۴۰ هزار نفر جویای شغل و نزدیک به ۹۶۰ هزار فرصت شغلی وجود داشت، اما کمتر از ۶۰۰ هزار نفر توانستند برای این فرصت‌ها نامزد شوند؛ این موضوع نشان‌دهنده اعوجاج نظام آموزشی و عدم تطابق مهارت‌ها با نیاز بازار است.

وی ادامه داد: اگر داده‌های دقیق در اختیار داشته باشیم، می‌توانیم افراد را به سمت مشاغلی هدایت کنیم که بیشترین هم‌خوانی را با توانمندی‌هایشان دارد و ارزش‌آفرینی بیشتری ایجاد می‌کند. بخشی از این شکاف از طریق طراحی درست زیست‌بوم اشتغال و تقویت اتصالات میان آموزش، بازار کار و حمایت‌های شغلی قابل حل است.

محمدی با تأکید بر نقش فناوری و داده در حکمرانی نوین خاطرنشان کرد: امروز حکمرانی بدون داده ممکن نیست. توسعه طبقه‌بندی مشاغل، کد‌های ISCO، اتصال طبقات شغلی به صلاحیت حرفه‌ای و پیوند آن با نظام آموزش مهارتی، گام‌های اساسی برای تکمیل چرخه اشتغال کشور است.

وی از تصویب اجرایی‌سازی سامانه سجاد در شورای عالی آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای خبر داد و گفت: این سامانه نیاز‌های مهارتی کشور را شناسایی کرده و داده‌های آموزشی را از ارائه‌دهندگان مختلف تجمیع می‌کند که نقش مهمی در سیاست‌گذاری و هدایت بازار کار خواهد داشت.

معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به نقش کلیدی کاریابی‌ها تاکید کرد: چه کاریابی‌های آنلاین و چه حضوری، با در اختیار داشتن داده‌های کارفرمایی، بازار کار و جویندگان شغل، می‌توانند اتصال میان عرضه و تقاضای نیروی کار را تسریع کرده و حکمرانی اشتغال را مبتنی بر داده و بازیگران ذی‌صلاح شکل دهند.

محمدی افزود: این رویکرد علاوه بر افزایش اشتغال، بهره‌وری نیروی کار را نیز ارتقا می‌دهد و می‌تواند سهم بهره‌وری در رشد اقتصادی کشور را تقویت کند.

وی ابراز امیدواری کرد: تا سال آینده، کاریابی‌ها در تمامی مراکز آموزش فنی‌وحرفه‌ای کشور مستقر شوند تا مشاوره شغلی هم‌زمان با آموزش ارائه شود و این مدل در سراسر کشور گسترش یابد. این همکاری می‌تواند به یک استقرار پویا در زیست‌بوم اشتغال کشور منجر شود و ثمرات قابل‌توجهی برای کارجویان، کارفرمایان و اقتصاد ملی به همراه داشته باشد.

بابک هاشمی پور رئیس هیأت‌مدیره انجمن دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی ایران نیز در این آیین با تأکید بر اینکه مشکل اصلی بازار کار کشور «جزیره‌ای عمل کردن دستگاه‌ها» بوده است، گفت: تفاهم‌نامه امروز میان کاریابی‌ها و سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای، یک توافق تشریفاتی نیست بلکه سندی عملیاتی برای حذف سلیقه‌گرایی، تسهیل همکاری استان‌ها و اتصال واقعی آموزش به اشتغال است.

وی اظهار کرد: کاریابی‌ها بازوان اجرایی وزارت تعاون هستند و این همکاری می‌تواند نقش مؤثری در انجام مأموریت‌های ملی حوزه اشتغال ایفا کند.

وی با اشاره به نوسان جایگاه کاریابی‌ها در بیش از ۲ دهه گذشته افزود: متأسفانه در ۲۷ سال گذشته، کاریابی‌ها میان نقش اجرایی و حاشیه‌ای در نوسان بوده‌اند و جایگاه باثباتی پیدا نکرده‌اند؛ در حالی که سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای ایران، به گواه تجربه‌های بین‌المللی، یکی از بزرگ‌ترین و پیشرفته‌ترین ساختار‌های مهارت‌آموزی در منطقه خاورمیانه است.

هاشمی پور با مقایسه وضعیت ایران با برخی کشور‌های همسایه افزود: در بسیاری از کشورها، آموزش‌های مهارتی محدود، موردی و فقط مبتنی بر نیاز بنگاه‌های خاص است، اما در ایران آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای استاندارد و گسترده طراحی شده‌اند. با این حال، کندی در به‌روزرسانی، مشکلات انگیزشی و چالش‌های بخش خصوصی، مانع بهره‌برداری کامل از این ظرفیت بزرگ شده است.

رئیس هیأت‌مدیره انجمن دفاتر کاریابی با اشاره به تجربه‌های گذشته تصریح کرد: یکی از آسیب‌های جدی نظام اشتغال کشور، رفتار‌های سلیقه‌ای و جزیره‌ای دستگاه‌ها بوده است. تفاهم‌نامه‌های متعددی امضا می‌شد، اما در عمل اجرا نمی‌شدند. تفاهم‌نامه امروز به‌طور مشخص برای حذف همین گلوگاه‌ها و کاهش لایه‌های سرعت‌گیر طراحی شده است.

وی تأکید کرد: در متن این تفاهم‌نامه، سازوکار‌هایی پیش‌بینی شده که در صورت عدم همکاری در سطح استان‌ها، موضوع به‌سرعت در سطح ملی پیگیری شود تا اجرای آن متوقف نشود. هدف، تسهیل‌گری، کمک به عملیات و رسیدن به نتیجه واقعی است، نه تولید گزارش و تصویر رسانه‌ای.

هاشم‌پور با اشاره به ضرورت عبور از اقدامات نمایشی یادآورشد: امروز اینجا جمع نشده‌ایم که فیلم بازی کنیم؛ شرایط اقتصادی کشور و هزینه‌های بالای اشتغال اجازه اقدامات نمایشی را نمی‌دهد. ما برای عملیات آمده‌ایم و می‌خواهیم کاریابی‌ها در کنار مراکز فنی‌وحرفه‌ای، نقش واقعی خود را در مشاوره، هدایت شغلی و اتصال نیروی کار به بازار ایفا کنند.

وی افزود: این تفاهم‌نامه باز است و قابلیت اصلاح، تکمیل و چکش‌کاری دارد. نظرات استان‌ها، وزارتخانه و فعالان فنی‌وحرفه‌ای می‌تواند آن را اجرایی‌تر و اثربخش‌تر کند تا در نهایت به اشتغال واقعی، آمار شفاف و هم‌افزایی میان همه بازیگران بازار کار منجر شود.

رئیس هیأت‌مدیره انجمن دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی ایران ابراز امیدواری کرد: با خروج از نگاه جزیره‌ای و یکپارچه‌سازی ظرفیت‌ها، بتوانیم جایگاه واقعی تشکیلات مهارت‌آموزی و کاریابی کشور را ارتقا دهیم و از این مسیر، پاسخگوی نیاز بازار کار داخلی و حتی فرصت‌های اشتغال بین‌المللی باشیم.