تازه ها
سهم ناچیز ایران از بازار گوهرسنگ و فرصتهای از دسترفته اشتغال
با وجود آنکه ایران در شمار ۱۰ کشور برتر جهان از نظر ذخایر سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی قرار دارد، سهم آن از بازار جهانی این صنعت همچنان ناچیز است؛ ظرفیتی ارزشمند که در صورت بهرهبرداری اصولی، میتواند به یکی از محورهای مهم اشتغالزایی، توسعه صادرات غیرنفتی و جذب سرمایه تبدیل شود.
به گزارش بازارکار ، ایران با برخورداری از منابع متنوع گوهرسنگ، از جمله فیروزه، عقیق، گارنت، یشم، مروارید و لاجورد، از جایگاه قابلتوجهی در حوزه ذخایر معدنی برخوردار است. با این حال، نبود سرمایهگذاری کافی، ضعف فناوری، مشکلات فرآوری، موانع صادراتی و بازاریابی ضعیف موجب شده است که سهم کشور از بازار جهانی این صنعت، با وجود ظرفیتهای کمنظیر، بسیار محدود باقی بماند.
کارشناسان معتقدند در شرایطی که اقتصاد ایران نیازمند کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی است، توجه به ظرفیتهای کمتر مورد استفاده قرارگرفته در بخش معدن، از جمله صنعت گوهرسنگ، میتواند مسیر تازهای برای تولید ثروت و اشتغال فراهم کند. این در حالی است که بخش مهمی از صنعت طلا و جواهر جهان و نیز بازار مد و کالاهای لوکس، بر پایه سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی شکل گرفته است.
مسعود کیانی، رئیس انجمن گوهرسنگ ایران، با اشاره به پیشینه طولانی فعالیتهای معدنی در کشور میگوید ایران حدود ۱۱ هزار سال سابقه معدنکاری دارد و پیشینه گوهرتراشی در آن به ۵ تا ۷ هزار سال میرسد. به گفته او، ایران بین ۴۵ تا ۵۰ نوع گوهرسنگ مختلف دارد و تقریباً در بسیاری از استانهای کشور، ظرفیت کشف و استخراج این سنگها وجود دارد.
با این حال، به گفته کیانی، در حال حاضر تنها دو معدن گوهرسنگ در کشور بهصورت رسمی ثبت شدهاند؛ معدن فیروزه نیشابور و معدن عقیق نمین در استان اردبیل. او تأکید میکند که صادرات گوهرسنگ در ایران بسیار محدود و عمدتاً غیررسمی است و در حالی که این بخش میتواند ارزآوری میلیارد دلاری داشته باشد، صادرات رسمی آن تنها در حد چند صد هزار دلار باقی مانده است.
رئیس انجمن گوهرسنگ ایران، مشکلات این صنعت را در تمام حلقههای زنجیره، از اکتشاف و استخراج گرفته تا فرآوری و صادرات، قابل مشاهده میداند. به گفته او، بخشی از این چالشها به قوانین داخلی و محدودیتهای صادراتی بازمیگردد و بخشی دیگر ناشی از روشهای سنتی و غیراصولی استخراج است؛ روشهایی که در بسیاری موارد باعث آسیبدیدن گوهرسنگها و کاهش ارزش اقتصادی آنها میشود.
وی همچنین با اشاره به ضعف فناوری در بخش فرآوری میافزاید که بسیاری از تجهیزات و فناوریهای روز دنیا هنوز وارد کشور نشده و آزمایشگاههای تخصصی گوهرشناسی نیز با کمبود تجهیزات و استانداردهای فنی مواجهاند. این در حالی است که توسعه زیرساختهای فرآوری و تجهیز مراکز تخصصی میتواند کیفیت محصولات داخلی را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن ایران، نیز با اشاره به وضعیت بازار جهانی گوهرسنگها میگوید ارزش این بازار در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۲.۹۶ میلیارد دلار برآورد شده و پیشبینی میشود در سالهای آینده نیز روندی صعودی داشته باشد. به گفته او، گردش مالی این صنعت تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۴۴ میلیارد دلار خواهد رسید؛ موضوعی که نشان میدهد بازار جهانی گوهرسنگها در مسیر رشد مستمر قرار دارد.
با این حال، به گفته بهرامن، سهم ایران از این تجارت چند ده میلیارد دلاری بسیار اندک و در حد نیم درصد است. او خامفروشی، کمبود واحدهای تراش و فرآوری، ضعف در بازاریابی بینالمللی و نبود برند ملی را از مهمترین موانع توسعه این صنعت عنوان میکند. به گفته وی، اگرچه وزارت صنعت، معدن و تجارت در سالهای اخیر برنامههایی برای توسعه صنعت گوهرسنگ در دستور کار قرار داده، اما این اقدامات هنوز نتوانستهاند اثرگذاری لازم را داشته باشند.
در این میان، فعالان صنفی معتقدند صنعت گوهرسنگ فقط یک حوزه معدنی نیست، بلکه میتواند به بستری گسترده برای اشتغال مستقیم و غیرمستقیم تبدیل شود. هومن زنگنه، رئیس اتحادیه صادرکنندگان و واردکنندگان طلا و جواهر، میگوید اگر دولت رویکردی حمایتی در قبال این صنعت اتخاذ کند و موانع سرمایهگذاری را کاهش دهد، صنعت گوهرسنگ میتواند هم در جذب سرمایه خارجی و هم در اشتغالزایی و ارزآوری نقش بسیار مؤثری ایفا کند.
به گفته زنگنه، رشد سریع تجارت الکترونیک و پلتفرمهای آنلاین فروش جواهرات در جهان، فرصت تازهای را پیش روی ایران قرار داده است؛ فرصتی که میتواند بهویژه برای جوانان خوشذوق، آشنا با مد روز و مسلط به بازارهای دیجیتال، زمینه اشتغال و فعالیت اقتصادی ایجاد کند. او تأکید میکند که توسعه بهرهبرداری از معادن بکر گوهرسنگ و سرمایهگذاری بر اکتشاف، استخراج، فرآوری و فروش آنلاین میتواند زنجیرهای از فعالیت اقتصادی ایجاد کند که در نهایت ایران را به یکی از بازیگران مهم بازار جهانی این صنعت تبدیل کند.
کارشناسان بر این باورند که صنعت گوهرسنگ در ایران هنوز بهعنوان یک ظرفیت راهبردی برای اشتغالزایی و توسعه صادرات غیرنفتی مورد توجه جدی قرار نگرفته است. در شرایطی که بیکاری همچنان یکی از چالشهای مهم کشور به شمار میرود، تمرکز بر این صنعت میتواند بدون اتکای مستقیم به بودجههای سنگین دولتی، زمینه ایجاد هزاران شغل را در حوزههای اکتشاف، استخراج، تراش، طراحی، صادرات و تجارت آنلاین فراهم کند.
ارسال نظرات