تازه ها
دانشبنیانها از پیمانکار به شریک راهبردی صنعت پتروشیمی تبدیل میشوند
به گزارش بازارکار به نقل از ایسنا ،رحیم امیری ، با بیان اینکه امروز صنعت پتروشیمی یکی از مهمترین پیشرانهای اقتصاد کشور است، اما هنوز بخشی از تجهیزات، فناوریها و دانش فنی مورد نیاز آن به خارج از کشور وابسته است، اظهار کرد: در شرایطی که کشور با محدودیتهای ناشی از تحریم، نوسانات ارزی و پیچیدگیهای زنجیره تأمین جهانی مواجه است، دیگر نمیتوان صرفاً بر واردات تجهیزات تکیه کرد.
وی ادامه داد: آنچه در قالب این پروژه تدوین میشود، صرفاً فهرستی از تجهیزات قابل ساخت در داخل نیست، بلکه سندی راهبردی است که مشخص میکند کدام تجهیزات باید بومیسازی شوند، با چه اولویتی، توسط چه ظرفیتهایی و در چه بازه زمانی. از این رو، این پروژه برنامهای برای افزایش تابآوری صنعت پتروشیمی و کاهش آسیبپذیری آن در برابر تحولات بیرونی است، نه یک اقدام مقطعی یا صرفاً مطالعاتی.
امیری با اشاره به مأموریت ستفا در این حوزه افزود: مسئولیت تدوین نقشه راه اکتساب، انتقال فناوری، بومیسازی و ساخت داخل تجهیزات صنعت پتروشیمی به این سازمان واگذار شده است تا با شناسایی تجهیزات راهبردی، اولویتبندی فناوریها، ارزیابی ظرفیتهای داخلی و ترسیم مسیر توسعه فناوری، چارچوبی جامع برای تصمیمگیری در حوزه ساخت داخل ایجاد شود.
خلأ نقشه جامع در بومیسازی تجهیزات
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا با بیان اینکه طی سالهای گذشته اقدامات ارزشمندی در حوزه ساخت داخل تجهیزات صنعت پتروشیمی انجام شده است، گفت: این اقدامات عمدتاً بهصورت موردی و پروژهای بوده و کشور از یک نقشه جامع و مبتنی بر داده برای تصمیمگیری درباره بومیسازی تجهیزات برخوردار نبوده است.
وی ادامه داد: خلأ اصلی این بود که مشخص نبود کدام تجهیزات در اولویت قرار دارند، کدام فناوریها از نظر اقتصادی توجیهپذیر هستند، ظرفیت واقعی شرکتهای داخلی در چه سطحی قرار دارد و منابع کشور باید دقیقاً بر چه حوزههایی متمرکز شوند.
امیری خاطرنشان کرد: نبود چنین تصویری موجب میشد بخشی از سرمایهگذاریها بهصورت پراکنده انجام شود، برخی حوزهها با موازیکاری مواجه شوند و در مقابل، تعدادی از نیازهای راهبردی صنعت نیز بدون پاسخ باقی بماند.
وی تأکید کرد: پروژه تدوین نقشه راه دقیقاً برای رفع همین خلأ تعریف شده است تا تصمیمگیری درباره ساخت داخل از حالت موردی خارج شده و بر پایه تحلیلهای علمی، اقتصادی و فناورانه انجام شود.
هوشمندسازی تصمیمگیری برای ساخت داخل
امیری یکی از مهمترین دستاوردهای این پروژه را هوشمندسازی تصمیمگیری در حوزه ساخت داخل دانست و گفت: به جای آنکه هر شرکت بهصورت مستقل درباره بومیسازی تجهیزات تصمیمگیری کند، یک نقشه ملی در اختیار صنعت قرار خواهد گرفت که اولویتها، فناوریهای راهبردی، ظرفیتهای داخلی، نیازهای آینده و مسیر سرمایهگذاری را مشخص میکند.
وی افزود: نتیجه چنین رویکردی، هدفمند شدن هزینهکرد سرمایهها، کاهش موازیکاری، جلوگیری از اتلاف منابع و افزایش سرعت بومیسازی تجهیزات خواهد بود؛ موضوعی که در نهایت به ارتقای بهرهوری و افزایش توان رقابتپذیری صنعت پتروشیمی کشور منجر میشود.
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا تأکید کرد: این پروژه به صنعت کمک میکند با نگاهی آیندهنگر درباره توسعه فناوری و ساخت داخل تصمیمگیری کند و مسیر سرمایهگذاریها نیز بر اساس اولویتهای واقعی و نیازهای راهبردی کشور تنظیم شود.
خروجی پروژه، فقط یک گزارش مطالعاتی نیست
امیری با بیان اینکه یکی از مهمترین تفاوتهای این پروژه با بسیاری از مطالعات گذشته، نوع خروجی آن است، گفت: آنچه در پایان این پروژه ارائه خواهد شد، صرفاً یک گزارش مطالعاتی یا مجموعهای از پیشنهادها نیست، بلکه نقشه راه ملی اکتساب، انتقال فناوری، بومیسازی و ساخت داخل تجهیزات صنعت پتروشیمی خواهد بود؛ سندی عملیاتی که میتواند مبنای تصمیمسازی مدیران، سیاستگذاران و سرمایهگذاران این صنعت قرار گیرد.
وی تأکید کرد: خروجی نهایی این قرارداد صرفاً یک گزارش مطالعاتی نیست. محصول اصلی، نقشه راه ملی اکتساب، انتقال فناوری، بومیسازی و ساخت داخل تجهیزات صنعت پتروشیمی خواهد بود؛ نقشه راهی که شناسایی تجهیزات راهبردی، اولویتبندی آنها، تحلیل اقتصادی ساخت داخل، ارزیابی ظرفیت شرکتهای داخلی، تعیین مسیر انتقال فناوری، برنامههای اجرایی کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت و همچنین پیشنهاد سیاستهای حمایتی را در بر میگیرد.
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا افزود: چنین سندی میتواند مسیر حرکت صنعت را در سالهای آینده مشخص کند و این امکان را در اختیار مدیران قرار دهد تا تصمیمهای خود را بر پایه اطلاعات دقیق، تحلیلهای اقتصادی و شناخت ظرفیتهای واقعی کشور اتخاذ کنند.
نگاهی فراتر از فناوری؛ پیوند اقتصاد، صنعت و آیندهنگری
دبیر شورای مرکزی سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان جهاددانشگاهی (ستفا) با اشاره به رویکرد جامع این پروژه اظهار کرد: یکی از ویژگیهای متمایز این طرح، نگاه چندبعدی و یکپارچه به موضوع بومیسازی است.
وی ادامه داد: بسیاری از اسناد و مطالعات گذشته بیشتر بر جنبههای فنی متمرکز بودهاند، اما در این پروژه تلاش شده است اقتصاد فناوری، ظرفیت صنعتی، زنجیره تأمین، توان شرکتهای دانشبنیان، انتقال فناوری، تحلیل بازار و آیندهنگری فناوری بهصورت همزمان مورد بررسی قرار گیرد.
امیری گفت: این پروژه فقط نمیگوید چه چیزی را بسازیم، بلکه مشخص میکند چگونه، توسط چه کسانی، با چه مدل اقتصادی و در چه بازه زمانی باید این مسیر طی شود.
وی تأکید کرد: تفاوت اصلی این پروژه با بسیاری از مطالعات پیشین در همین نگاه جامع و میانرشتهای است؛ زیرا تصمیمگیری درباره ساخت داخل تنها با در نظر گرفتن ابعاد فنی امکانپذیر نیست و باید همزمان ملاحظات اقتصادی، صنعتی، سرمایهگذاری و بازار نیز مورد توجه قرار گیرد.
سرمایهگذاریها هدفمندتر میشوند
امیری یکی از مهمترین آثار تدوین این نقشه راه را هدایت صحیح منابع و سرمایهگذاریها دانست و گفت: زمانی که اولویتها بهصورت دقیق مشخص شوند، منابع کشور نیز بر تجهیزاتی متمرکز خواهند شد که بیشترین ارزش افزوده را ایجاد میکنند.
وی افزود: این موضوع موجب افزایش سرعت ساخت داخل، کاهش ریسک سرمایهگذاری، شکلگیری بازار مطمئنتر برای تولیدکنندگان داخلی و حرکت صنعت پتروشیمی به سمت استفاده گستردهتر از توانمندیهای داخلی خواهد شد.
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا خاطرنشان کرد: نتیجه نهایی این فرآیند، شکلگیری زنجیره تأمین توانمندتر، کاهش اتلاف منابع و افزایش بهرهوری در صنعت پتروشیمی است؛ موضوعی که علاوه بر تقویت ساخت داخل، زمینه ارتقای رقابتپذیری این صنعت را نیز فراهم میکند.
وی تأکید کرد: این پروژه مسیر تصمیمگیری در حوزه بومیسازی تجهیزات را از اقدامات پراکنده و کوتاهمدت به سمت برنامهریزی بلندمدت، هدفمند و مبتنی بر تحلیل سوق خواهد داد و همین مسئله مهمترین ارزش افزوده آن برای صنعت پتروشیمی کشور به شمار میرود.
دانشبنیانها از پیمانکار به شریک فناوری صنعت پتروشیمی تبدیل میشوند
امیری یکی از مهمترین دستاوردهای این پروژه را بازتعریف جایگاه شرکتهای دانشبنیان در صنعت پتروشیمی عنوان کرد و گفت: در رویکرد جدید، این شرکتها دیگر صرفاً مجریان بخشی از پروژهها یا پیمانکاران فرعی نخواهند بود، بلکه به بازیگران اصلی توسعه فناوری و شرکای راهبردی صنعت تبدیل میشوند.
وی با تأکید بر اینکه شرکتهای دانشبنیان یکی از ارکان اصلی اجرای این نقشه راه هستند، اظهار کرد: در این پروژه، ابتدا ظرفیتهای فناورانه شرکتهای دانشبنیان شناسایی و ارزیابی میشود و سپس زمینه حضور آنها در حوزههایی مانند طراحی، مهندسی معکوس، توسعه فناوری، ساخت نمونه اولیه، تولید صنعتی و ارتقای تجهیزات فراهم خواهد شد.
امیری تأکید کرد: توسعه فناوری بدون اتکا به ظرفیت شرکتهای دانشبنیان امکانپذیر نیست و اگر هدف، دستیابی به ساخت داخل واقعی و پایدار باشد، باید این شرکتها به بخشی از زنجیره تصمیمسازی و توسعه فناوری صنعت تبدیل شوند، نه اینکه صرفاً نقش پیمانکار را ایفا کنند.
دانشبنیانها به شرکای فناوری صنعت تبدیل میشوند
امیری با تأکید بر نقش محوری شرکتهای دانشبنیان در اجرای این نقشه راه گفت: در واقع، شرکتهای دانشبنیان از پیمانکاران فرعی به شرکای فناوری صنعت پتروشیمی تبدیل میشوند؛ تغییری که میتواند مسیر توسعه فناوری در این صنعت را متحول کند.
نیازهای صنعت به فرصتهای واقعی کسبوکار تبدیل میشود
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا یکی دیگر از آثار مهم این پروژه را ایجاد بازارهای جدید و پایدار برای شرکتهای دانشبنیان دانست و اظهار کرد: یکی از مهمترین دستاوردهای این پروژه، تبدیل نیازهای صنعت پتروشیمی به فرصتهای واقعی کسبوکار برای شرکتهای دانشبنیان است. زمانی که نیازهای آینده صنعت بهصورت شفاف مشخص شود، شرکتها نیز با اطمینان بیشتری برای توسعه فناوری، سرمایهگذاری و افزایش ظرفیت تولید برنامهریزی خواهند کرد.
وی افزود: بسیاری از شرکتهای فناور امروز از توان علمی و فنی بالایی برخوردارند، اما به دلیل نبود تصویر روشن از نیازهای آینده صنعت، امکان برنامهریزی بلندمدت برای آنها فراهم نیست. از سوی دیگر، صنعت نیز در بسیاری از موارد شناخت دقیقی از ظرفیتهای فناورانه این شرکتها ندارد.
امیری ادامه داد: نقشه راه تدوینشده این فاصله را از میان برمیدارد و ارتباطی هدفمند میان عرضه و تقاضای فناوری ایجاد میکند؛ ارتباطی که میتواند به شکلگیری بازاری پایدار، قابل پیشبینی و بلندمدت برای فناوریهای داخلی منجر شود.
ستفا؛ حلقه اتصال صنعت و زیستبوم فناوری
امیری با اشاره به نقش ستفا در این پروژه گفت: مأموریت ستفا صرفاً تدوین یک سند یا انجام یک مطالعه نیست، بلکه ایجاد ارتباط مؤثر میان صنعت، شرکتهای دانشبنیان، پژوهشگاهها، دانشگاهها، سرمایهگذاران و دستگاههای حمایتی است.
وی افزود: ستفا تلاش میکند اکوسیستم فناوری کشور را به زنجیره تأمین صنعت متصل کند تا ظرفیتهای علمی و فناورانه از مرحله پژوهش عبور کرده و وارد بازار واقعی شوند.
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا تأکید کرد: زمانی میتوان از توسعه فناوری سخن گفت که این فناوری در صنعت به کار گرفته شود، ارزش اقتصادی ایجاد کند و بتواند به حل مسائل واقعی کشور کمک کند.
وی خاطرنشان کرد: نقش اصلی ستفا در این پروژه، ایجاد سازوکاری برای همافزایی میان بازیگران مختلف زیستبوم فناوری است؛ بهگونهای که شرکتهای دانشبنیان، مراکز علمی، سرمایهگذاران و صنعت در یک مسیر مشترک برای توسعه فناوری و ساخت داخل حرکت کنند.
امیری افزود: اگر این پیوند بهدرستی شکل بگیرد، ظرفیتهای داخلی نهتنها وارد زنجیره تأمین صنعت پتروشیمی خواهند شد، بلکه زمینه شکلگیری یک اکوسیستم پایدار نوآوری و توسعه فناوری نیز فراهم میشود؛ اکوسیستمی که میتواند موتور محرک توسعه فناوری در سایر صنایع کشور نیز باشد.
نقشه راه بومیسازی، پیوند صنعت و اقتصاد فناوری را تقویت میکند
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا با بیان اینکه آثار این پروژه فراتر از صنعت پتروشیمی است، اظهار کرد: نباید به این پروژه صرفاً از منظر صنعت پتروشیمی نگاه کرد؛ زیرا نتایج آن میتواند بر شاخصهای کلان اقتصاد فناوری کشور نیز اثرگذار باشد.
وی ادامه داد: زمانی که مسیر توسعه فناوری بر اساس نیازهای واقعی صنعت طراحی شود، نتیجه آن تنها افزایش تولید داخل نیست، بلکه ارتقای بهرهوری سرمایهگذاری، ایجاد اشتغال تخصصی و تقویت اقتصاد دانشبنیان نیز خواهد بود.
امیری تأکید کرد: این پروژه فقط یک پروژه صنعتی نیست؛ یک پروژه اقتصاد فناوری نیز هست. مهمترین منافع آن را میتوان در کاهش خروج ارز، افزایش ارزش افزوده داخلی، ایجاد اشتغال تخصصی، توسعه صنایع دانشبنیان، افزایش بهرهوری سرمایهگذاری و ارتقای رقابتپذیری صنعت پتروشیمی مشاهده کرد.
وی افزود: توسعه فناوری زمانی معنا پیدا میکند که به خلق ارزش اقتصادی منجر شود. هدف نهایی از تدوین این نقشه راه نیز آن است که ظرفیتهای علمی و فناورانه کشور به محصول، بازار و در نهایت ارزش اقتصادی تبدیل شوند؛ مسیری که میتواند نقش مهمی در توسعه اقتصاد دانشبنیان کشور ایفا کند.
هدف، حذف واردات نیست؛ کاهش وابستگی در تجهیزات راهبردی است
امیری با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکردی واقعبینانه در حوزه ساخت داخل تصریح کرد: هدف این پروژه قطع کامل واردات تجهیزات نیست.
وی گفت: هدف ما این نیست که واردات بهطور کامل متوقف شود؛ زیرا حتی بسیاری از کشورهای صنعتی نیز بخشی از نیازهای خود را از طریق تعاملات و همکاریهای بینالمللی تأمین میکنند. آنچه اهمیت دارد، کاهش وابستگی در تجهیزات راهبردی و حساس است؛ تجهیزاتی که در صورت اختلال در تأمین آنها، فعالیت صنعت با چالش جدی مواجه میشود.
خودکفایی هدفمند، نه قطع ارتباط با جهان
امیری با تأکید بر اتخاذ رویکردی متوازن در حوزه بومیسازی تجهیزات گفت: تلاش ما این است که در حوزههایی که کشور از توان داخلی و توجیه اقتصادی لازم برخوردار است، مسیر خودکفایی را دنبال کنیم و در سایر حوزهها نیز انتقال فناوری و مشارکتهای بینالمللی هدفمند را در دستور کار قرار دهیم.
وی افزود: این نگاه متوازن، ضمن کاهش ریسکهای ناشی از وابستگی، امکان بهرهگیری از ظرفیتهای جهانی را نیز حفظ میکند و زمینه توسعه پایدار صنعت پتروشیمی را فراهم خواهد ساخت.
مسیر توسعه فناوریهای راهبردی شفافتر میشود
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا یکی دیگر از دستاوردهای مهم این پروژه را ایجاد هماهنگی میان نیازهای صنعت و فعالیتهای فناورانه کشور دانست و اظهار کرد: این موضوع سالها یکی از حلقههای مفقوده توسعه فناوری در کشور بوده است.
وی ادامه داد: زمانی که نیازهای آینده صنعت بهصورت دقیق مشخص شود، مسیر توسعه فناوری نیز روشن خواهد شد. در چنین شرایطی، دانشگاهها، پژوهشگاهها و شرکتهای دانشبنیان میتوانند فعالیتهای پژوهشی و فناورانه خود را بر اساس نیازهای واقعی صنعت تنظیم کنند.
امیری افزود: این رویکرد موجب میشود تحقیقات از حالت پراکنده و صرفاً دانشگاهی خارج شده و به سمت حل مسائل واقعی صنعت هدایت شوند؛ اتفاقی که هم اثربخشی سرمایهگذاریهای پژوهشی را افزایش میدهد و هم فاصله میان تولید علم و تولید فناوری را کاهش میدهد.
وی تأکید کرد: شفاف شدن مسیر توسعه فناوری، علاوه بر هدایت صحیح منابع، موجب خواهد شد سرمایهگذاریها بر حوزههایی متمرکز شوند که بیشترین اثرگذاری را بر آینده صنعت پتروشیمی دارند و در نتیجه، توسعه فناوری با نیازهای واقعی کشور همسو شود.
ستفا با نگاه فرابخشی، توسعه فناوری را به توسعه صنعتی پیوند میزند
امیری با بیان اینکه موفقیت پروژههایی از این دست تنها به توان فنی مجری وابسته نیست، اظهار کرد: اجرای موفق چنین طرحهایی نیازمند نهادی است که بتواند میان صنعت، فناوری، اقتصاد و سرمایهگذاری ارتباطی مؤثر برقرار کند.
وی افزود: همین نگاه فرابخشی، مهمترین دلیل واگذاری مسئولیت تدوین نقشه راه اکتساب، انتقال فناوری، بومیسازی و ساخت داخل تجهیزات صنعت پتروشیمی به سازمان تجاریسازی فناوری و اقتصاد دانشبنیان جهاددانشگاهی (ستفا) بوده است.
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا با اشاره به مأموریتهای این سازمان گفت: مأموریت اصلی ستفا، توسعه اقتصاد فناوری و تجاریسازی فناوریهای داخلی است. این سازمان علاوه بر شناخت ظرفیتهای فناورانه کشور، تجربه ایجاد ارتباط میان صنعت، دانشگاه، شرکتهای دانشبنیان و سرمایهگذاران را نیز در اختیار دارد و میتواند نگاه اقتصادی و فناورانه را بهصورت همزمان وارد چنین پروژههایی کند.
وی تأکید کرد: تدوین نقشه راه بومیسازی تجهیزات صنعت پتروشیمی صرفاً یک پروژه فنی نیست و اجرای موفق آن مستلزم درک همزمان از فناوری، اقتصاد، بازار، سرمایهگذاری و سیاستگذاری است؛ موضوعی که ستفا تلاش دارد آن را در این پروژه محقق کند.
مزیت ستفا، مدیریت یکپارچه زنجیره فناوری تا بازار است
امیری مهمترین مزیت ستفا را نگاه جامع و یکپارچه به فرآیند توسعه فناوری عنوان کرد و گفت: ستفا صرفاً از منظر صنعت یا صرفاً از منظر فناوری به موضوع نگاه نمیکند، بلکه زنجیره کامل شامل فناوری، اقتصاد، سرمایهگذاری، بازار، شرکتهای دانشبنیان و سیاستگذاری را بهصورت یکپارچه مدیریت میکند.
وی ادامه داد: این رویکرد موجب میشود تصمیمات تنها بر پایه ملاحظات فنی اتخاذ نشوند، بلکه آثار اقتصادی، ظرفیت بازار، امکان تجاریسازی، توان سرمایهگذاری و نیازهای واقعی صنعت نیز در فرآیند تصمیمسازی مورد توجه قرار گیرد.
امیری خاطرنشان کرد: توسعه فناوری زمانی موفق خواهد بود که خروجی آن در صنعت دیده شود و به خلق ارزش اقتصادی منجر شود. از همین رو، ستفا تلاش میکند علاوه بر تدوین نقشه راه، از طریق ایجاد همافزایی میان بازیگران مختلف زیستبوم فناوری، زمینه اجرای مؤثر آن را نیز فراهم کند.
این الگو قابلیت تعمیم به سایر صنایع را دارد
امیری با اشاره به ظرفیتهای این پروژه اظهار کرد: چارچوبی که در این پروژه طراحی میشود، محدود به صنعت پتروشیمی نخواهد بود و قابلیت استفاده در سایر صنایع را نیز دارد.
وی گفت: مدلی که در این پروژه طراحی میشود، قابلیت تعمیم به صنایع نفت، گاز، فولاد، معدن، نیروگاهی، حملونقل، صنایع دریایی و حتی صنایع دفاعی را دارد. اگر بتوانیم برای شناسایی نیازها، اولویتبندی فناوریها، ارزیابی ظرفیتهای داخلی و طراحی مسیر توسعه ساخت داخل، یک الگوی علمی و اجرایی ارائه کنیم، این مدل میتواند در بسیاری از صنایع کشور مورد استفاده قرار گیرد.
این الگو میتواند به یک مدل ملی توسعه فناوری تبدیل شود
امیری با بیان اینکه این رویکرد محدود به صنعت پتروشیمی نخواهد ماند، اظهار کرد: چنین مدلی میتواند به شکلگیری یک الگوی ملی برای توسعه ساخت داخل مبتنی بر اقتصاد فناوری منجر شود؛ الگویی که در آن تصمیمگیریها بر پایه داده، تحلیل اقتصادی و شناخت دقیق ظرفیتهای داخلی انجام میشود.
موفقیت این پروژه با نتایج عملی آن سنجیده خواهد شد
معاون اقتصادی و تجاریسازی فناوری ستفا مهمترین معیار ارزیابی این پروژه را نتایج عملی آن دانست و تأکید کرد: موفقیت این طرح را نباید با تعداد گزارشها یا اسناد تهیهشده سنجید.
وی گفت: اگر سه سال بعد شاهد افزایش سهم ساخت داخل تجهیزات راهبردی، کاهش وابستگی کشور به واردات تجهیزات حساس، حضور گستردهتر شرکتهای دانشبنیان در زنجیره تأمین صنعت پتروشیمی، افزایش سرمایهگذاری در فناوریهای اولویتدار، تحقق صرفهجویی ارزی قابل توجه و ارتقای رقابتپذیری و تابآوری صنعت پتروشیمی باشیم، آن زمان میتوان با اطمینان گفت این پروژه به اهداف خود رسیده است.
امیری در پایان تأکید کرد: هدف ما فقط تهیه یک نقشه راه نیست؛ هدف، تبدیل ظرفیت علمی و فناورانه کشور به قدرت صنعتی و خلق ارزش اقتصادی پایدار برای ایران است.
ارسال نظرات