تازه ها
رئیس کمیسیون علم و فناوری شورای راهبردی روابط خارجی
تصدیگری دولت در حوزه انرژی کاهش یابد؛ ضرورت واگذاری تأمین انرژی به بخش خصوصی
رئیس کمیسیون علم و فناوری شورای راهبردی روابط خارجی گفت: خروج دولت از تصدیگری و واگذاری نقش تأمین انرژی به بخش خصوصی، مهمترین تحول سالهای اخیر در این حوزه است و میتواند زمینهساز افزایش نوآوری، بهرهوری و توسعه فناوریهای دانشبنیان شود.
به گزارش بازارکار رئیس کمیسیون علم و فناوری شورای راهبردی روابط خارجی گفت: خروج دولت از تصدیگری و واگذاری مسئولیت تأمین انرژی به بخش خصوصی، مهمترین تحول سالهای اخیر در این حوزه است؛ تغییری که میتواند زمینهساز افزایش نوآوری، بهرهوری و توسعه فناوریهای دانشبنیان باشد.
به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، سورنا ستاری، رئیس کمیسیون علم و فناوری شورای راهبردی روابط خارجی، روز چهارشنبه در دویستوچهلمین نشست علمی-تخصصی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری با عنوان «هوشمندسازی انرژی در ایران؛ چالشها و افقهای آینده» اظهار کرد: تجربه من نشان میدهد هر جا دولت بازیگر اصلی بوده، شرکتهای دانشبنیان رشد نکردهاند. برای نمونه، در بخش کشاورزی به دلیل پرداخت یارانههای دولتی، نوآوری و بهرهوری چندان شکل نگرفته و حوزه انرژی نیز تا سالهای اخیر با همین وضعیت مواجه بوده است.
وی با اشاره به شکلگیری رشته مهندسی انرژی در کشور افزود: از سال ۱۳۸۰ رشته مهندسی انرژی راهاندازی شد و در سال ۱۳۸۷ نیز دانشکده مهندسی انرژی در دانشگاه صنعتی شریف تأسیس شد. فارغالتحصیلان دورههای نخست این رشته با مشکل اشتغال مواجه بودند، زیرا جایگاه مهندسی انرژی در کشور تعریف نشده بود، اما امروز این شرایط تغییر کرده و بازار کار مناسبی برای این حوزه شکل گرفته است.
ستاری، کاهش تصدیگری دولت را عامل اصلی این تحول دانست و گفت: بزرگترین اتفاق سالهای اخیر، کنار رفتن تدریجی دولت از اجرا و تمرکز بر سیاستگذاری است. همواره به دانشجویان میگویم این همان آرزویی بود که سالها برای آن تلاش میکردیم؛ اینکه دولت مجری مستقیم نباشد و نقش سیاستگذار را ایفا کند.
رئیس کمیسیون علم و فناوری شورای راهبردی روابط خارجی ادامه داد: وقتی وزیر نیرو اعلام میکند مسئول تأمین برق نیست و دولت تنها وظیفه سیاستگذاری را بر عهده دارد، به این معناست که مسیر واگذاری امور به بخش خصوصی آغاز شده است. در همه کشورهای دنیا نیز نیروگاهها عمدتاً در اختیار بخش خصوصی هستند و دولت نقش تنظیمگر و سیاستگذار را ایفا میکند.
وی با اشاره به تجربه برخی کشورها اظهار داشت: گرجستان حدود ۱۰ تا ۱۲ سال پیش با قطعی برق مواجه بود، اما امروز به صادرکننده انرژی تبدیل شده است که یکی از دلایل اصلی آن، خروج دولت از تصدیگری در این بخش بوده است.
دانشیار دانشگاه صنعتی شریف تأکید کرد: اینکه دولت اعلام کند مسئول تأمین انرژی نیست و صرفاً سیاستگذاری میکند، اتفاق مثبتی است؛ زیرا در چنین شرایطی فعالیت شرکتهای خصوصی و دانشبنیان آغاز میشود و زمینه برای نوآوری، سرمایهگذاری و توسعه فناوری فراهم خواهد شد.
ستاری با اشاره به الزامات بهبود اقتصاد کشور افزود: برای کاهش تورم، دولت باید دو اقدام اساسی انجام دهد؛ نخست، بهبود محیط کسبوکار برای بخش خصوصی و دوم، اخذ مالیات بر ثروت. هر زمان دولت به جای اجرا بر سیاستگذاری تمرکز کند، زمینه فعالیت بخش خصوصی و شرکتهای دانشبنیان بیش از پیش فراهم خواهد شد.
وی همچنین ابراز امیدواری کرد این رویکرد در سالهای آینده در حوزه آب و محیطزیست نیز اجرایی شود.
رئیس کمیسیون علم و فناوری شورای راهبردی روابط خارجی در پایان با اشاره به قانون جهش تولید دانشبنیان گفت: ماده ۱۶ این قانون راهکار مناسبی برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر ارائه کرده است. بر اساس این ماده، صنایع موظف هستند هر سال بخشی از برق مصرفی خود را از طریق انرژی خورشیدی تأمین کنند و در صورت عمل نکردن به این تکلیف، هزینه مربوطه را بپردازند؛ مدلی که هم به نفع دولت و هم به سود بخش خصوصی خواهد بود.
هوشمندسازی انرژی؛ راهبردی برای اصلاح حکمرانی و مدیریت مصرف در ایران
مدیرکل سابق دفتر خدمات پژوهشی و کاربست پژوهشی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد سیاستگذاری انرژی از تمرکز صرف بر افزایش عرضه به سمت مدیریت هوشمند مصرف، گفت: سرمایهگذاریهای جهانی در حوزه انرژی بهطور فزایندهای به سمت هوشمندسازی، دیجیتالسازی، بهرهوری انرژی و مدیریت تقاضا حرکت کرده است و ایران نیز باید از ظرفیت هوش مصنوعی و دادهمحوری برای حکمرانی بهتر در بخش انرژی بهره بگیرد.
سعید شوالپور، مدیرکل سابق دفتر خدمات پژوهشی و کاربست پژوهشی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری، در دویستوچهلونهمین نشست علمی ـ تخصصی این مرکز با عنوان «هوشمندسازی انرژی در ایران؛ وضعیت موجود، چالشها و افق آینده» اظهار داشت: بر اساس آخرین گزارش آژانس بینالمللی انرژی، پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۳ تریلیون دلار در بخش انرژی جهان سرمایهگذاری شود. نکته قابل توجه این است که از این میزان، حدود ۲.۲ تریلیون دلار به حوزههایی غیر از عرضه سنتی انرژی اختصاص خواهد یافت. این موضوع نشان میدهد روندهای سرمایهگذاری در حوزه انرژی نسبت به گذشته تغییر کرده است؛ بهگونهای که تمرکز صرف بر زیرساختها، ذخایر و منابع انرژی جای خود را به موضوعاتی همچون مدیریت مصرف، بهرهوری، دیجیتالسازی و هوشمندسازی داده است.
شوالپور ادامه داد: فاتح بیرول، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی، در یکی از سخنرانیهای خود که بازتاب گستردهای در جهان داشت، امنیت انرژی در دنیای امروز را مبتنی بر چهار مولفه شامل تنوع منابع انرژی، انعطافپذیری شبکه برق، بهرهوری انرژی و تابآوری تقاضا دانسته است. مجموع این تحولات نشان میدهد مسیر سیاستگذاری انرژی در جهان بهطور اساسی تغییر کرده است.
وی با اشاره به روند سرمایهگذاری کشورها در حوزه هوشمندسازی انرژی گفت: برآوردها نشان میدهد چین در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۰۰ میلیارد دلار، آمریکا حدود ۱۰۰ میلیارد دلار و اتحادیه اروپا حدود ۱۵۰ میلیارد دلار در حوزههایی مرتبط با مدیریت هوشمند انرژی سرمایهگذاری خواهند کرد. در مجموع، بخش قابل توجهی از سرمایهگذاریهای آینده انرژی جهان به حوزههایی همچون شبکههای برق، انتقال انرژی، انرژیهای تجدیدپذیر، ذخیرهسازی انرژی، خودروهای برقی، دیجیتالسازی و بهرهوری انرژی اختصاص خواهد یافت.
مدیرکل سابق دفتر خدمات پژوهشی و کاربست پژوهشی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری تاکید کرد: این روندها برای ما نیز دارای دلالتهای سیاستی مهمی است. همانطور که باید به ظرفیتهای عرضه انرژی توجه کنیم، مساله تقاضا و مدیریت مصرف نیز باید مورد توجه جدی قرار گیرد. بهویژه با توجه به تحول گسترده هوش مصنوعی، یکی از مهمترین حوزههایی که میتواند از این فناوری بهرهمند شود، حوزه انرژی است.
وی تصریح کرد: در حوزه هوشمندسازی انرژی، اگر با نگاه اقتصادی به موضوع توجه کنیم، یکی از بخشهای مهم، مدیریت تقاضاست. میتوان با استفاده از روشهای مبتنی بر هوش مصنوعی، رفتار مصرفکنندگان را به سمت مصرف بهینه هدایت کرد. این امر میتواند هم از طریق راهکارهای نرمافزاری و هم از طریق تجهیزات و سامانههای کنترل هوشمند در حوزه برق و گاز دنبال شود.
شوالپور خاطرنشان کرد: در بخش عرضه نیز، از مرحله تولید تا انتقال و توزیع، مساله داده و استفاده از ظرفیتهای هوشمندسازی اهمیت زیادی دارد. تحلیل دادهها میتواند به شناسایی نقاط ضعف شبکه، جلوگیری از هدررفت انرژی، شناسایی تخلفات و سرقت انرژی، پیشبینی خرابیها و افزایش بهرهوری شبکه کمک کند.
وی ادامه داد: موضوع دیگری که برای این جمع و بهویژه سازمان برنامه و بودجه اهمیت دارد، استفاده از هوشمندسازی در تنظیم بازار و مقرراتگذاری اقتصادی است. بازار انرژی صرفا از دو ضلع عرضه و تقاضا تشکیل نشده، بلکه ضلع مهم دیگر، حکمرانی بازار و تنظیمگری است که میتواند با استفاده از داده، فناوریهای هوشمند و تحلیلهای پیشرفته ارتقا پیدا کند.
مدیرکل سابق دفتر خدمات پژوهشی و کاربست پژوهشی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری افزود: مباحثی که امروز در حوزه بنزین مطرح است و همچنین موضوعاتی که در زمینه گاز و برق وجود دارد، از جمله حوزههایی هستند که میتوان با بهرهگیری از هوشمندسازی برای آنها راهکارهای مؤثر طراحی کرد.
شوالپور در پایان گفت: با توجه به نزدیک شدن به فرآیند تدوین بودجه سال ۱۴۰۶، امیدواریم بتوان از ظرفیت این نشست برای استخراج پیشنهادهای قابل استفاده در بودجه سال آینده بهره گرفت و گامی مؤثر در جهت ارتقای سیاستگذاری انرژی کشور برداشت.
ارسال نظرات