# صندوق ذخیره فرهنگیان؛ امانتی متعلق به معلمان، نه نهادی عمومی

سال‌هاست که فرهنگیان نسبت به عملکرد صندوق ذخیره فرهنگیان، میزان شفافیت، نحوه مدیریت دارایی‌ها و پاسخگویی مدیران آن انتقاد دارند. انتظار طبیعی اعضای این صندوق آن است که نهادی که با سرمایه و حقوق آنان شکل گرفته، در برابر صاحبان اصلی سرمایه پاسخگو باشد، نه اینکه با تفسیر‌های حقوقی، مالکیت و حقوق اعضا کمرنگ جلوه داده شود.

در روز‌های اخیر، برخی در مجلس و دولت با استناد به سهم پرداختی دولت، تلاش کرده‌اند صندوق ذخیره فرهنگیان را در زمره «مؤسسات عمومی غیردولتی» قرار دهند. این برداشت، نه با فلسفه تشکیل صندوق سازگار است و نه با ماهیت حقوقی و اقتصادی آن.

صندوق ذخیره فرهنگیان از ابتدا با هدف تجمیع سرمایه فرهنگیان و سرمایه‌گذاری این منابع برای افزایش رفاه و تأمین منافع اعضا ایجاد شد. این صندوق وظیفه ارائه خدمات عمومی به جامعه را بر عهده ندارد، بلکه یک نهاد سرمایه‌گذاری است که دارایی‌های اعضا را در بخش‌های مختلف اقتصادی به کار می‌گیرد تا ارزش افزوده ایجاد کند. چنین ماهیتی بیش از آنکه به مؤسسات عمومی غیردولتی شباهت داشته باشد، به یک مؤسسه خصوصی متعلق به اعضایش نزدیک است.

استناد به سهم پرداختی دولت نیز نمی‌تواند این واقعیت را تغییر دهد. سهم دولت، در حقیقت کمکی است که از محل اعتبارات عمومی به نفع فرهنگیان پرداخت می‌شود و پس از واریز به صندوق، جزئی از دارایی و حقوق مکتسبه اعضا محسوب می‌شود. دولت با پرداخت این سهم، مالک صندوق یا دارایی‌های آن نمی‌شود و این مشارکت مالی، ماهیت حقوقی صندوق را تغییر نمی‌دهد.

موضوع مهم‌تر، «ارزش مالکانه» اعضاست؛ مفهومی که گاه به‌درستی برای افکار عمومی تبیین نشده است. ارزش مالکانه صرفاً مجموع مبالغی نیست که هر عضو در طول سال‌های خدمت به صندوق واریز کرده است، بلکه سهم واقعی او از کل دارایی‌ها، شرکت‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها و ارزش افزوده‌ای است که با سرمایه فرهنگیان در طول سال‌ها ایجاد شده است. سرمایه‌ای که در حوزه‌های مختلف اقتصادی به گردش درآمده و امروز ارزش آن به‌مراتب فراتر از آورده اولیه اعضاست.

از این رو، فرهنگیان تنها طلبکار مبالغ واریزی خود نیستند؛ آنان مالکان بخشی از دارایی‌ها، شرکت‌ها و ثروتی هستند که با سرمایه آنان شکل گرفته است. این حق، یک حق مکتسبه و مالکانه است و نباید با تفسیر‌های اداری یا حقوقی نادیده گرفته شود.

امروز مطالبه اصلی فرهنگیان روشن است؛ شفافیت، پاسخگویی، حفظ حقوق مالکانه اعضا و جلوگیری از هرگونه تصمیمی که به تضعیف مالکیت واقعی آنان بینجامد. اگر صندوق ذخیره فرهنگیان با سرمایه معلمان اداره می‌شود، باید پیش از هر نهاد دیگری خود را در برابر همین معلمان مسئول بداند. احترام به حقوق مالکانه اعضا، نه یک امتیاز، بلکه یک الزام قانونی، اخلاقی و مدیریتی است؛ الزامی که اعتماد از دست‌رفته را بازسازی کرده و جایگاه واقعی صندوق را به‌عنوان سرمایه مشترک فرهنگیان حفظ خواهد کرد.