تازه ها
بازگشت به نیمکتها؛ پایان یک نگرانی یا آغاز یک آزمون سخت؟
با اعلام آغاز صددرصد حضوری سال تحصیلی آینده، آموزشوپرورش وارد مرحلهای تازه شده است؛ اما پرسش اصلی دیگر صرفاً بازگشایی مدارس نیست، بلکه این است که آیا کلاسهای درس میتوانند پس از تجربه آموزش مجازی، به محلی برای ارتقای کیفیت یادگیری، تقویت مهارتهای دانشآموزان و بازنگری در برنامههای درسی و نقش معلمان تبدیل شوند یا خیر.
به گزارش بازارکار به نقل از ایمنا، وزیر آموزشوپرورش از آغاز صددرصد حضوری سال تحصیلی آینده خبر داده است؛ تصمیمی که اگرچه به شایعات درباره مجازی شدن مدارس پایان میدهد، اما همزمان پرسش مهمتری را پیش روی نظام تعلیموتربیت قرار میدهد؛ آیا بازگشت دانشآموزان به کلاس درس، بدون بازنگری در شیوههای آموزشی و برنامههای درسی، میتواند به معنای بازگشت کیفیت یادگیری باشد؟ و مهم است که بررسی شود، حضوری شدن مدارس باید فرصتی برای ارتقای کیفیت آموزش باشد و مدرسه پس از تجربه آموزش مجازی نیازمند بازتعریف نقش معلم، دانشآموز، برنامه درسی و آموزشهای مکمل است و بازگشت به مدرسه کافی نیست و کلاس درس باید دوباره برای یادگیری ساخته شود
بازگشت به مدارس حضوری از اول مهر ماه
پس از انتشار شایعاتی درباره احتمال مجازی شدن آموزش در سال تحصیلی آینده، وزیر آموزشوپرورش با رد این موضوع اعلام کرد مدارس سال تحصیلی جدید را صددرصد حضوری آغاز خواهند کرد. علیرضا کاظمی همچنین از برنامهریزی گسترده برای آغاز سال تحصیلی خبر داده و گفته است دهها برنامه عملیاتی در حوزههایی همچون ساماندهی نیروی انسانی، ثبتنام، آمادهسازی و بهسازی فضاهای آموزشی و ورزشی، فضاسازی مدارس و توزیع کتابهای درسی در حال پیگیری است.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که تجربه آموزش غیرحضوری، توسعه ابزارهای دیجیتال، تغییر سبک یادگیری دانشآموزان و ورود فناوریهای جدید به عرصه آموزش، چهره مدرسه را با تغییراتی جدی روبهرو کرده است.
از همین رو، بازگشت به آموزش حضوری را نمیتوان تنها به باز شدن درهای مدارس و حضور فیزیکی دانشآموزان و معلمان تقلیل داد؛ چراکه مسئله اصلی، کیفیت آموزشی است که در کلاس درس ارائه خواهد شد.
کلاس درس در ایستگاه تحول؛ بازگشت حضوری کیفیت یادگیری را تغییر میدهد؟
حضوری شدن مدارس؛ فرصت یا بازگشت به الگوهای گذشته؟
شهین جبارزارع، دکتری آموزش و مدیریت و فعال حوزه آموزشهای مکمل و برنامهریزی درسی، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره اهمیت آغاز حضوری سال تحصیلی اظهار کرد: بازگشت دانشآموزان به مدرسه از جنبههای مختلف آموزشی، تربیتی و اجتماعی اهمیت دارد، اما نباید تصور کنیم که تنها با حضور فیزیکی دانشآموزان در مدرسه، همه مسائل آموزش حل خواهد شد.
وی افزود: مدرسه زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که محیطی برای یادگیری، تعامل، تجربه، گفتوگو، رشد اجتماعی و پرورش مهارتهای مختلف باشد؛ بنابراین اگر قرار است سال تحصیلی آینده حضوری آغاز شود، باید از این فرصت برای بازنگری در شیوههای آموزشی و برنامهریزی درسی نیز استفاده کنیم.
این فعال حوزه آموزشهای مکمل با اشاره به تغییر نیازهای دانشآموزان ادامه داد: دانشآموز امروز با دانشآموز گذشته تفاوت دارد و با حجم گستردهای از اطلاعات و فناوریها مواجه است، بنابراین نمیتوان همچنان آموزش را صرفاً بر انتقال اطلاعات و حفظ مطالب درسی استوار کرد.
دانشآموز امروز فقط به محتوای درسی نیاز ندارد
جبارزارع با تأکید بر ضرورت توجه به نیازهای واقعی دانشآموزان تصریح کرد: یکی از مسائل مهم در آموزش امروز، فاصله میان محتوای رسمی کتابهای درسی و مهارتهایی است که دانشآموز برای زندگی اجتماعی و آینده شغلی خود نیاز دارد.
وی گفت: مدرسه باید در کنار آموزش مفاهیم پایه و تخصصی، زمینه رشد مهارتهایی مانند تفکر انتقادی، حل مسئله، خلاقیت، ارتباط مؤثر، کار گروهی، مسئولیتپذیری و سواد رسانهای را نیز فراهم کند و این موضوع نیازمند برنامهریزی دقیق درسی است.
این دکتری آموزش و مدیریت ادامه داد: اگر آموزش حضوری فقط به این معنا باشد که دانشآموز دوباره روی نیمکت بنشیند و همان شیوههای گذشته تکرار شود، فرصت مهمی که از تجربه آموزش مجازی به دست آمده، از دست خواهد رفت.
آموزش مکمل نباید حاشیهای تلقی شود
جبارزارع درباره جایگاه آموزشهای مکمل در مدرسه بیان کرد: آموزشهای مکمل زمانی اهمیت پیدا میکنند که بتوانند خلأهای موجود در برنامه رسمی آموزش را پوشش دهند و فرصتهایی برای تجربه، تمرین و یادگیری مهارتهایی فراهم کنند که در برنامه رسمی کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی افزود: فعالیتهای فرهنگی، هنری، ورزشی، مهارتی، پژوهشی و اجتماعی میتوانند مکمل فرایند آموزش رسمی باشند و به دانشآموز کمک کنند آموختههای خود را در موقعیتهای واقعی تجربه کند.
این فعال حوزه برنامهریزی درسی تأکید کرد: آموزش مکمل نباید به معنای افزایش فشار آموزشی بر دانشآموز باشد؛ بلکه باید متناسب با سن، نیاز، علاقه و توانایی دانشآموز طراحی شود و بخشی از یک برنامه تربیتی منسجم باشد.
کلاس درس در ایستگاه تحول؛ بازگشت حضوری کیفیت یادگیری را تغییر میدهد؟
معلم؛ مهمترین حلقه تحول در آموزش حضوری
وی با اشاره به نقش معلم در کیفیت آموزش گفت: لازم است بدانیم بهترین برنامه درسی نیز بدون معلم توانمند نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد. معلم باید فرصت داشته باشد دانشآموزان را بشناسد، تفاوتهای فردی آنان را درک کند و متناسب با نیازهایشان روش آموزشی مناسبی انتخاب کند.
جبارزارع ادامه داد: در شرایط امروز، نقش معلم تنها انتقالدهنده اطلاعات نیست؛ دانشآموز به منابع متعددی برای دسترسی به اطلاعات دسترسی دارد و بنابراین معلم باید بیشتر نقش هدایتگر، تسهیلگر و طراح موقعیت یادگیری را ایفا کند. برای تحقق این هدف، توانمندسازی معلمان باید همزمان با برنامهریزی برای آغاز سال تحصیلی مورد توجه قرار گیرد و آموزشهای ضمن خدمت نیز نباید تنها جنبه نظری داشته باشد.
فناوری نباید پس از حضوری شدن مدارس کنار گذاشته شود / اول مهر پایان یک نگرانی نیست بلکه آغاز یک آزمون است
این دکتری آموزش و مدیریت درباره جایگاه فناوری در آموزش حضوری اظهار کرد: تجربه آموزش مجازی نشان داد فناوری میتواند بخشی از فرایند یادگیری باشد و نباید با بازگشت آموزش حضوری، استفاده از فناوری را کنار بگذاریم.
وی افزود: فناوری نباید جایگزین معلم و ارتباط انسانی در مدرسه شود، بلکه باید به عنوان ابزاری برای تقویت یادگیری مورد استفاده قرار گیرد؛ برای مثال دانشآموز میتواند محتوای تکمیلی دریافت کند، پروژه انجام دهد، از منابع متنوع استفاده کند و بخشی از فرایند یادگیری خود را خارج از کلاس ادامه دهد.
جبارزارع تصریح کرد: مدرسه آینده به طور حتمی مدرسهای به طور کامل مجازی یا به طور کامل سنتی نیست؛ مدرسهای است که بتواند از ظرفیت آموزش حضوری و فناوری به شکل هوشمندانه در کنار یکدیگر استفاده کند.
وی با اشاره به دغدغه خانوادهها بیان کرد: طبیعی است که خانوادهها از حضوری شدن مدارس استقبال کنند، زیرا مدرسه علاوه بر آموزش، نقش مهمی در رشد اجتماعی و ارتباطی فرزندان دارد، اما انتظار خانوادهها نباید فقط به بازگشایی مدرسه محدود شود.
این فعال حوزه آموزشهای مکمل با اشاره به اینکه اول مهر پایان یک نگرانی نیست بلکه آغاز یک آزمون است، ادامه داد: خانواده میخواهد بداند فرزندش در مدرسه چه چیزی یاد میگیرد، چه مهارتهایی کسب میکند و آیا آموزشها متناسب با نیازهای نسل جدید است یا خیر، بنابراین لازم است آموزشوپرورش در کنار اعلام برنامه بازگشایی مدارس، درباره برنامه ارتقای کیفیت آموزش، توانمندسازی معلمان، تقویت فعالیتهای مکمل و استفاده هدفمند از فناوری نیز اطلاعرسانی کند.
کلاس درس در ایستگاه تحول؛ بازگشت حضوری کیفیت یادگیری را تغییر میدهد؟
بازگشت حضوری باید با بازنگری در برنامه درسی همراه باشد
جبارزارع درباره مهمترین اولویت آموزشوپرورش برای سال تحصیلی آینده گفت: به نظر من باید میان برنامه درسی رسمی، آموزشهای مکمل، فناوری و نیازهای واقعی دانشآموزان ارتباط بیشتری ایجاد شود. برنامه درسی نباید تنها مجموعهای از محتواهایی باشد که دانشآموز باید آنها را حفظ کند؛ بلکه باید فرصت یادگیری، تجربه و مشارکت را برای او فراهم کند.
این دکتری آموزش و مدیریت تصریح کرد: بازگشت به مدرسه میتواند فرصتی برای عبور از آموزش حافظهمحور و حرکت جدیتر به سمت یادگیری عمیق، مهارتمحور و مسئلهمحور باشد.
با اعلام وزارت آموزشوپرورش، تکلیف نحوه آغاز سال تحصیلی آینده مشخص شده است و مدارس قرار است به شکل حضوری فعالیت خود را آغاز کنند. با این حال، موفقیت این تصمیم را نمیتوان تنها با تعداد مدارس بازگشاییشده یا میزان حضور دانشآموزان سنجید.
آزمون واقعی از همان روزی آغاز میشود که دانشآموز وارد کلاس میشود؛ کلاسی که باید بتواند علاوه بر انتقال دانش، زمینه رشد فکری، اجتماعی و مهارتی او را فراهم کند.
اکنون مسئله آموزشوپرورش دیگر فقط این نیست که مدرسه حضوری باشد یا مجازی؟ و پرسش مهمتر این است که مدرسه حضوری چگونه میتواند بهتر، جذابتر و اثربخشتر از گذشته باشد؟
پاسخ به این پرسش، نیازمند بازنگری در برنامههای درسی، توانمندسازی معلمان، تقویت آموزشهای مکمل، استفاده هوشمندانه از فناوری و مهمتر از همه، بازگرداندن یادگیری به مرکز تصمیمگیریهای آموزشی است.
انتظار میرود، با قطعی شدن آغاز حضوری سال تحصیلی آینده، مسئله آموزشوپرورش دیگر تنها بازگشایی مدارس و بازگشت دانشآموزان به کلاس درس نیست؛ بلکه کیفیت یادگیری، کارآمدی برنامههای درسی، آمادگی معلمان، نقش آموزشهای مکمل و نحوه بهرهگیری از فناوری، به آزمون اصلی نظام تعلیموتربیت تبدیل شده است. تجربه آموزش مجازی در سالهای گذشته نشان داد که مدرسه فقط یک فضای فیزیکی برای انتقال محتوای درسی نیست، بلکه محیطی برای تعامل اجتماعی، تربیت، تجربه، مهارتآموزی و شکلگیری شخصیت دانشآموز است؛ از این رو، بازگشت به آموزش حضوری زمانی میتواند یک فرصت واقعی تلقی شود که با بازنگری در شیوههای یاددهی و یادگیری همراه باشد. عبور از نگاه کالبدی به بازگشایی مدارس، ضروری است سال تحصیلی جدید فرصتی برای بازتعریف نقش مدرسه، معلم و برنامه درسی و حرکت از آموزش حافظهمحور به سمت یادگیری عمیق، مهارتمحور و متناسب با نیازهای نسل جدید باشد.
ارسال نظرات