آمادگی نامطلوب برخی دانشجویان پرستاری برای ورود به بازار کار

به گزارش بازارکار، در سال‌های اخیر، داشتن مدرک دانشگاهی به تنهایی دیگر تضمین‌کننده موفقیت شغلی نیست. تغییرات گسترده در علم، فناوری و شیوه‌های ارائه خدمات باعث شده است که ورود به بازار کار، بیش از گذشته به مهارت، آمادگی ذهنی، توانایی تصمیم‌گیری و شناخت از محیط واقعی کار وابسته باشد. این موضوع در همه رشته‌ها اهمیت دارد، اما در رشته‌هایی مانند پرستاری که مستقیما با سلامت مردم سروکار دارند، اهمیت آن دوچندان است. دانشجوی پرستاری پس از پایان تحصیل، تنها با دانستن مطالب نظری نمی‌تواند به شکل کامل وارد نقش حرفه‌ای خود شود؛ او باید بتواند آموخته‌هایش را در موقعیت‌های واقعی، کنار بیمار، در شرایط فشار، اضطراب و مسئولیت، به کار گیرد. به همین دلیل، آمادگی برای گذر از دانشگاه به کار، یکی از موضوعات مهم در آموزش پرستاری به شمار می‌رود.

اشتغال‌پذیری یا آمادگی برای کار، به معنای داشتن مجموعه‌ای از دانش، مهارت و نگرش است که به فرد کمک می‌کند از همان آغاز فعالیت، نقش مؤثری در محیط شغلی داشته باشد. اگر دانشجویان هنگام پایان تحصیل آمادگی کافی نداشته باشند، ممکن است با سردرگمی، بیکاری، کار‌های نامرتبط، درآمد کم، اضطراب شغلی یا حتی ترک حرفه روبه‌رو شوند. در پرستاری، این مسئله فقط یک مشکل فردی نیست، زیرا پرستاران در خط مقدم خدمات بهداشتی و درمانی قرار دارند و کیفیت آمادگی آنان می‌تواند بر مراقبت از بیماران اثر بگذارد. از سوی دیگر، رشته‌های بالینی مانند پرستاری ترکیبی از آموزش نظری و کار عملی هستند. هرچه فاصله میان دانسته‌های کلاسی و تجربه واقعی بیمارستان بیشتر باشد، احتمال احساس ناکارآمدی، ناامیدی و اضطراب در دانشجویان نیز افزایش می‌یابد.

در همین زمینه، عهدیه بحری، پژوهشگر پرستاری مراقبت‌های ویژه در مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری و مامایی پژوهشکده بیماری‌های غیر واگیر دانشگاه علوم پزشکی یزد، با همکاری دانشگاه علوم پزشکی کاشان، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد و دانشگاه علوم پزشکی شیراز، تحقیقی را درباره آمادگی دانشجویان پرستاری برای ورود از دانشگاه به محیط کار انجام داده است. در این مطالعه، موضوع گذر از دانشگاه به کار نه فقط به معنای پیدا کردن شغل، بلکه به عنوان توانایی روبه‌رو شدن با مسیر شغلی، شناخت فرصت‌ها، داشتن اعتماد به نفس و استفاده از مهارت‌های آموخته‌شده بررسی شده است.

پژوهش فوق به روش توصیفی-مقطعی انجام شده است. در پژوهش‌های مقطعی، وضعیت افراد در یک بازه زمانی مشخص بررسی می‌شود و هدف، شناخت تصویر موجود از یک موضوع است. در این مطالعه، ۱۷۱ نفر از دانشجویان کارشناسی پرستاری دانشگاه علوم پزشکی یزد وارد پژوهش شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات، از فرم اطلاعات جمعیت‌شناختی و پرسشنامه گذر از دانشگاه به بازار کار استفاده شد. اطلاعات جمعیت‌شناختی معمولا شامل ویژگی‌هایی مانند سن، جنس یا دیگر مشخصات فردی است. در نهایت داده‌های به دست آمده با نرم‌افزار‌های آماری تجزیه و تحلیل شدند.

یافته‌های پژوهش که در دوفصلنامه «آموزش و اخلاق در پرستاری» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی جهرم منعکس شده‌اند، نشان دادندکه در میان بخش‌های مختلف این آمادگی، بیشترین نمره مربوط به «کنجکاوی گذر» بود. این بخش را می‌توان به علاقه دانشجو برای شناخت مسیر‌های شغلی، جست‌وجوی فرصت‌ها و توجه به آینده حرفه‌ای تعبیر کرد. در مقابل، کمترین نمره مربوط به «اعتماد گذر» بود؛ یعنی بخشی که به میزان اطمینان دانشجو نسبت به توانایی خود برای ورود به کار و ایفای نقش حرفه‌ای ارتباط دارد.

بر اساس نتیجه‌گیری پژوهش، آمادگی دانشجویان پرستاری برای گذر از دانشگاه به کار در سطح متوسط قرار دارد. این یافته نشان می‌دهد که اگرچه دانشجویان تا حدی برای ورود به محیط کار آماده‌اند، اما این آمادگی در سطحی نیست که بتوان آن را کافی و مطلوب دانست.

پژوهشگران تاکید کرده‌اند که تدوین برنامه‌های آموزشی مناسب در دوران تحصیل اهمیت زیادی دارد. حتی با وجود دوره‌های کارآموزی در عرصه و اینترنشیپی که در سال‌های اخیر در آموزش پرستاری اجرا می‌شود، نتایج این مطالعه نشان می‌دهند این برنامه‌ها هنوز به اندازه لازم در آماده کردن دانشجویان برای محیط کار موثر نبوده‌اند.

اهمیت این یافته زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم دانشجویان پرستاری در دوره کارآموزی بالینی وارد بیمارستان می‌شوند تا آموخته‌های دانشگاهی خود را در مراقبت روزانه از بیماران به کار بگیرند. این دوره باید پلی میان نقش دانشجویی و نقش پرستار حرفه‌ای باشد. با این حال، اگر دانشجو در این مرحله اعتماد کافی پیدا نکند، ممکن است هنگام ورود به کار واقعی با اضطراب، تردید و احساس ناتوانی روبه‌رو شود. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که دانشجویان از نظر کنجکاوی و توجه به مسیر آینده وضعیت بهتری دارند، اما در زمینه اعتماد به توانایی‌های خود نیازمند حمایت بیشتری هستند. این موضوع می‌تواند برای برنامه‌ریزان آموزشی نشانه‌ای مهم باشد.

در توضیح بیشتر، گذر از دانشگاه به کار در این پژوهش دارای ابعادی مانند دغدغه گذر، کنترل گذر، کنجکاوی و اعتماد گذر دانسته شده است. هر یک از این ابعاد می‌تواند در انتخاب مسیر شغلی دانشجویان پرستاری نقش داشته باشد. اگر دانشجو پیش از ورود به حرفه پرستاری بتواند آینده شغلی خود را تصور کند، مسیر خود را بشناسد و برای ورود به آن آمادگی پیدا کند، احتمال فرسودگی شغلی و نارضایتی شغلی کاهش می‌یابد. محققان همچنین اشاره می‌کنند که شایستگی پرستاران باید در طول آموزش پرستاری ارزیابی شود، زیرا شایستگی و صلاحیت از ویژگی‌های حیاتی برای ارائه مراقبت ایمن و باکیفیت هستند. تعامل مربی بالینی و کارکنان با دانشجو نیز به عنوان عاملی مهم در تقویت عملکرد بالینی معرفی شده است.

این مطالعه در عین حال محدودیت‌هایی هم داشته است. یکی از محدودیت‌های آن، اتکا به خودارزیابی دانشجویان بوده است؛ یعنی دانشجویان خودشان درباره توانایی و آمادگی‌شان نظر داده‌اند. چنین ارزیابی‌هایی ممکن است تحت تاثیر وضعیت جسمی، روحی یا روانی فرد در زمان پاسخ‌دهی قرار گیرد. با وجود این، پژوهش فوق تصویری روشن از وضعیت دانشجویان پرستاری ارائه می‌کند و نشان می‌دهد که آماده‌سازی دانشجویان برای ورود به بازار کار باید با جدیت بیشتری در برنامه‌های آموزشی دنبال شود. این آماده‌سازی می‌تواند شامل تقویت مهارت‌های بالینی، افزایش اعتماد به نفس حرفه‌ای، بهبود تجربه‌های کارآموزی و نزدیک‌تر کردن آموزش دانشگاهی به واقعیت‌های بیمارستان باشد.

منبع: ایسنا