تازه ها
«مشاوره شغلی» فقط انتخاب یک شغل نیست؛ نگاهی کلنگر به مسیر حرفهای انسان
انتخاب شغل یکی از تصمیمهای مهم زندگی است؛ اما آیا میتوان این انتخاب را تنها بر اساس استعداد، درآمد یا نتیجه یک آزمون شخصیت انجام داد؟ ورنون جی. زونکر در کتاب «مشاوره شغلی؛ رویکرد کلنگر» تلاش میکند تصویری گستردهتر از فرایند انتخاب و توسعه مسیر شغلی ارائه دهد؛ تصویری که در آن فرد، با مجموعهای از ارزشها، ویژگیهای شخصیتی، تواناییها، علایق و شرایط زندگی، محور اصلی تصمیمگیری قرار میگیرد.
به گزارش بازارکار به نقل از «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ کتاب Career Counseling: A Holistic Approach نوشته Vernon G. Zunker یکی از آثار شناختهشده در حوزه مشاوره شغلی و توسعه مسیر حرفهای است. این اثر در ویرایش نهم توسط انتشارات Cengage Learning منتشر شده و منابع کتابشناختی، سال انتشار این ویرایش را ۲۰۱۵ و در برخی رکوردهای کتابشناختی ۲۰۱۶ ثبت کردهاند. نسخهای با ISBN ۹۷۸۱۳۰۵۰۸۷۲۸۶ نیز در فهرستهای کتابشناختی ثبت شده است.
کتاب «مشاوره شغلی؛ رویکرد کلنگر» نوشته ورنون جی. زونکر با ترجمه دکتر علیمحمد نظری، دکتر علیرضا بوستانیپور و فرشاد محسنزاده، به بررسی فرایند مشاوره و انتخاب شغلی با تأکید بر شناخت همهجانبه فرد میپردازد؛ رویکردی که در آن ارزشها، ویژگیهای شخصیتی، استعدادها، علایق و شرایط زندگی فرد در کنار یکدیگر مورد توجه قرار میگیرند.
وقتی شغل، بخشی از زندگی فرد است
ایده محوری کتاب زونکر در همان عنوان آن قابل مشاهده است: رویکرد کلنگر یا Holistic Approach. نویسنده در این رویکرد، مشاوره شغلی را به تطبیق ساده تواناییهای فرد با یک عنوان شغلی محدود نمیکند.
بر اساس معرفی رسمی کتاب، رویکرد «کل فرد» زونکر بر توجه به مؤلفههایی همچون ارزشها، خلقوخو، استعدادها و علایق و اشتیاقهای فرد تأکید دارد و این عوامل را در فرایند تعیین تناسب فرد با مسیر شغلی مورد توجه قرار میدهد.
از این منظر، شناخت شغلی بدون شناخت فرد کامل نیست. مشاور شغلی باید بتواند میان ویژگیهای فرد و انتخابهای حرفهای او ارتباط برقرار کند و درک کند که تصمیم شغلی چگونه با سایر ابعاد زندگی فرد ارتباط پیدا میکند.
از نظریههای مشاوره تا کاربردهای عملی
یکی از ویژگیهای کتاب، ترکیب مباحث نظری با روشهای عملی مشاوره است. معرفی ناشر، کتاب را اثری میداند که علاوه بر ارائه مدلهای نظری مشاوره شغلی، تکنیکهای عملی برای مشاوره به مراجعان درباره مسائل شغلی را نیز در اختیار دانشجویان قرار میدهد؛ بنابراین کتاب صرفاً مجموعهای از نظریههای انتزاعی درباره انتخاب شغل نیست؛ بلکه تلاش دارد نظریههای مشاوره را به موقعیتهای واقعی مراجعان پیوند دهد. استفاده از مطالعات موردی نیز یکی از ابزارهایی است که در معرفی ویرایش نهم کتاب به آن اشاره شده است.
این ویژگی میتواند کتاب را برای دانشجویانی که در حال یادگیری مشاوره شغلی هستند و همچنین متخصصانی که با فرایند هدایت و توسعه مسیر حرفهای افراد سروکار دارند، کاربردیتر کند.
از انتخاب شغل تا مدیریت تغییرات شغلی
نگاه زونکر تنها به مرحلهای که فرد برای نخستین بار قصد انتخاب شغل دارد محدود نمیشود. یکی از محورهای ویرایش نهم کتاب، از دست دادن شغل و گذارهای شغلی است؛ موضوعی که نشان میدهد مسیر حرفهای افراد میتواند در طول زندگی دستخوش تغییر شود.
در همین چارچوب، کتاب به توسعه شغلی بزرگسالان نیز میپردازد؛ بنابراین مشاوره شغلی صرفاً مسئلهای مربوط به دوران نوجوانی یا انتخاب رشته دانشگاهی نیست؛ بلکه میتواند در مراحل مختلف زندگی حرفهای، از ورود به بازار کار تا تغییر شغل و مواجهه با تحولات مسیر حرفهای، موضوعیت پیدا کند.
توجه به مشاوره شخصی در کنار مشاوره شغلی
یکی از موضوعات مورد تأکید در ویرایش نهم، ادغام مشاوره شغلی و مشاوره شخصی است. این موضوع با رویکرد کلنگر کتاب نیز ارتباط مستقیم دارد؛ زیرا تصمیمهای شغلی افراد میتوانند با ویژگیهای فردی و مسائل شخصی آنان در ارتباط باشند.
در چنین نگاهی، مشاور تنها به این پرسش پاسخ نمیدهد که «چه شغلی برای این فرد مناسب است؟» بلکه باید بتواند تصویری جامعتر از فرد، ویژگیهای او و شرایطی که بر تصمیمهای حرفهای وی تأثیر میگذارند، به دست آورد.
تفاوتهای فردی؛ چرا یک نسخه برای همه وجود ندارد؟
موضوع تنوع و تفاوتهای فردی نیز در کتاب مورد توجه قرار گرفته است. معرفی رسمی ویرایش نهم تأکید میکند که مباحث مربوط به تنوع در سراسر کتاب مورد توجه قرار گرفته و نویسنده در بررسی مشاوره شغلی، تفاوتهای میان مراجعان را نادیده نمیگیرد.
این موضوع اهمیت ویژهای در مشاوره شغلی دارد؛ زیرا افراد با پیشینهها، تواناییها، علایق و شرایط متفاوت وارد بازار کار میشوند و نمیتوان انتظار داشت یک الگوی واحد برای همه آنان نتیجه یکسانی داشته باشد.
از مدرسه تا بازار کار
یکی دیگر از محورهای قابل توجه کتاب، پرداختن به برنامههای مرتبط با شغل در مدارس است. ویرایش نهم علاوه بر موضوعات مربوط به بزرگسالان، به برنامههای شغلی در مدارس راهنمایی نیز پرداخته است.
این موضوع نشان میدهد که از نگاه نویسنده، هدایت شغلی میتواند پیش از ورود رسمی افراد به بازار کار آغاز شود. آشنایی زودهنگام با تواناییها، علایق و مسیرهای شغلی میتواند به افراد کمک کند تصمیمهای تحصیلی و حرفهای خود را آگاهانهتر دنبال کنند.
زونکر کیست؟
ورنون جی. زونکر، نویسنده کتاب، استاد بازنشسته دانشگاه Southwest Texas State بوده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده در Google Books، او مدرک Ed.D. خود را با تمرکز بر مشاوره از دانشگاه هیوستون دریافت کرده و دورهای نیز در روانشناسی بالینی در دانشکده پزشکی دانشگاه تگزاس در گالوستون گذرانده است.
زونکر در طول فعالیت علمی خود بر حوزه مشاوره شغلی تمرکز داشته و کتاب «Career Counseling: A Holistic Approach» از آثار اصلی او در این زمینه محسوب میشود.
کتابی برای دانشجویان و متخصصان مشاوره
با توجه به محتوای معرفیشده برای کتاب، مخاطبان اصلی آن را میتوان دانشجویان مشاوره، متخصصان و مشاوران شغلی و افرادی دانست که در حوزه هدایت و توسعه مسیر حرفهای فعالیت میکنند.
ویرایش نهم کتاب علاوه بر نظریههای مشاوره شغلی، ابزارهای عملی، مطالعات موردی و موضوعاتی همچون تغییرات شغلی، توسعه شغلی بزرگسالان، مشاوره شخصی و شغلی و برنامههای شغلی در مدارس را دربر میگیرد.
از نظر کتابشناختی نیز این اثر در رده موضوعی مشاوره و هدایت شغلی قرار میگیرد و WorldCat و دیگر پایگاههای کتابشناختی، ویرایش نهم آن را با عنوان Career Counseling: A Holistic Approach ثبت کردهاند.
چرا نگاه کلنگر به انتخاب شغل اهمیت دارد؟
یکی از نکات مهمی که از رویکرد مطرحشده در کتاب میتوان دریافت، این است که انتخاب شغل را نمیتوان صرفاً به یک ویژگی منفرد مانند استعداد یا علاقه تقلیل داد.
فرد ممکن است در یک حوزه استعداد داشته باشد، اما ارزشهای شخصی، ویژگیهای خلقی یا علایق او با محیط آن شغل سازگار نباشد. از سوی دیگر، ممکن است فردی در طول زمان علایق و اهداف حرفهای خود را تغییر دهد یا در اثر از دست دادن شغل، تغییرات اقتصادی و اجتماعی یا تحولات زندگی، نیازمند بازنگری در مسیر حرفهای خود باشد.
رویکرد زونکر با قرار دادن «کل فرد» در مرکز فرایند مشاوره، تلاش میکند چنین پیچیدگیهایی را در تصمیمگیری شغلی وارد کند. معرفی رسمی کتاب نیز دقیقاً بر توجه همزمان به ارزشها، خلقوخو، استعدادها و علایق فرد برای یافتن تناسب شغلی تأکید دارد.
جمعبندی
«مشاوره شغلی؛ رویکرد کلنگر» را میتوان تلاشی برای عبور از نگاه محدود به انتخاب شغل و حرکت به سمت شناخت جامعتر فرد و مسیر حرفهای او دانست. کتاب زونکر از یک سو به نظریهها و مدلهای مشاوره شغلی میپردازد و از سوی دیگر، کاربردهای عملی این حوزه، تغییرات مسیر حرفهای، توسعه شغلی بزرگسالان و ارتباط مشاوره شخصی با مشاوره شغلی را بررسی میکند.
در نهایت، اهمیت رویکرد کلنگر در این است که انتخاب حرفهای را تصمیمی جدا از زندگی فرد نمیبیند؛ بلکه ویژگیهای شخصی، ارزشها، تواناییها و علایق را در کنار مسائل و تحولات مسیر شغلی قرار میدهد. همین نگاه میتواند این اثر را به منبعی قابل توجه برای مطالعه در حوزه مشاوره شغلی و توسعه حرفهای تبدیل کند.
ارسال نظرات