طرح تقویت ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت در آستانه ورود به صحن مجلس

به گزارش بازارکار، به نقل از ایسنا، احسان عظیمی راد در شصت و دومین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاه‌ها که امروز سه‌شنبه ۳۱ شهریور ماه در دانشگاه خوارزمی برگزار شد، با تاکید بر اهمیت نقش‌آفرینی دانشگاه‌ها در حل چالش‌های کشور گفت: دانشگاه‌ها باید در حل مسائل و ابرچالش‌های کشور نقش مؤثرتری ایفا کنند و ارتباط میان دانشگاه، جامعه و صنعت تقویت شود.

وی افزود: رئیس‌جمهور پیش‌تر در وزارت علوم بر ضرورت افزایش اثربخشی دانشگاه‌ها تأکید کرده بود. انتظار می‌رود این اجلاس با تمرکز بر ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت، به تحقق این هدف کمک کند.

منابع گسترده داریم، اما با ابرچالش‌های متعدد مواجهیم

عظیمی‌راد با اشاره به ظرفیت‌های کشور گفت: ایران از نظر منابع نفت و گاز، منابع طبیعی، انرژی و ظرفیت‌های انسانی در جایگاه بالایی قرار دارد، اما هم‌زمان با ابرچالش‌های اقتصادی، اجتماعی، مهندسی و علوم انسانی مواجه است. یکی از مهم‌ترین رسالت‌های دانشگاه، ایفای نقش مؤثر در شناسایی و حل این چالش‌ها است.

سهم تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی حدود نیم درصد است

عظیمی‌راد با اشاره به سهم پایین تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی، اظهار کرد: سهم بودجه تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی در ایران حدود نیم درصد است؛ برخی برآورد‌ها این میزان را کمتر و برخی اندکی بیشتر اعلام می‌کنند، در حالی که سهم مطلوب حدود دو درصد در نظر گرفته می‌شود.

وی افزود: این سهم در برخی کشور‌ها بسیار بالاتر است؛ برای نمونه، در رژیم صهیونیستی حدود ۶ درصد، در آمریکا حدود ۳.۶ درصد و در کره جنوبی حدود ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی به تحقیق و توسعه اختصاص می‌یابد.

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس تأکید کرد: افزایش سهم تحقیق و توسعه، پیش‌شرط موفقیت در حل ابرچالش‌های کشور است.

فاصله در زنجیره فناوری و حمایت ناکافی از TRL‌های اولیه

وی با اشاره به سطوح آمادگی فناوری (TRL) گفت: در سطوح یک تا سه که به تحقیق، مطالعه، خلق ایده و تبدیل آن به نمونه اولیه مربوط می‌شود، حمایت کافی وجود ندارد. این بخش عمدتاً در دانشگاه‌ها، پژوهشکده‌ها و پژوهشگاه‌ها انجام می‌شود.

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس ادامه داد: سطوح چهار تا ۶ معمولاً در پارک‌های علم و فناوری دنبال می‌شود و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز در ادامه مسیر به سمت تجاری‌سازی محصولات حرکت می‌کنند.

دو مانع اصلی افزایش سهم تحقیق و توسعه

عظیمی‌راد با اشاره به همکاری مجلس، وزارت علوم و مرکز پژوهش‌های مجلس در این زمینه، گفت: در کمیسیون آموزش مجلس، با همکاری معاونت پژوهشی وزارت علوم و مرکز پژوهش‌های مجلس، جلسات متعددی با دستگاه‌های اجرایی برگزار شد تا موانع افزایش سهم تحقیق و توسعه بررسی شود.

وی افزود: دو مانع اصلی در این مسیر، نبود منابع مالی پایدار و کمبود مشوق‌ها و انگیزه‌های لازم برای اعضای هیئت علمی است.

عظیمی‌راد تصریح کرد: اعضای هیئت علمی هنگام انعقاد قرارداد‌های ارتباط با صنعت، با مشکلاتی مانند الزام به ارائه ضمانت شخصی، مسائل مالیاتی و تعهدات بیمه‌ای مواجه‌اند. این موانع ریسک فعالیت را افزایش می‌دهد و موجب کاهش مشارکت استادان در پروژه‌های ارتباط با صنعت می‌شود.

وی ادامه داد: با توجه به شمار اعضای هیئت علمی کشور، انتظار می‌رود تعداد طرح‌های ارتباط با صنعت بیش از رقم فعلی باشد. رفع مشکلات مالی و ایجاد مشوق‌های مؤثر می‌تواند مشارکت دانشگاهیان را افزایش دهد.

طرح تقویت ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت در آستانه ورود به صحن

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس گفت: طرح تقویت ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت در کمیسیون آموزش تصویب شده و اکنون در معاونت قوانین مجلس قرار دارد. این طرح پس از طی مراحل قانونی، برای بررسی به صحن علنی ارائه خواهد شد.

وی افزود: این طرح می‌تواند مانند قانون جهش تولید دانش‌بنیان، زمینه‌ساز تحول در زنجیره تولید علم و فناوری باشد. در حالی که شرکت‌های دانش‌بنیان در بخش تجاری‌سازی فعالیت می‌کنند، حلقه ابتدایی این زنجیره یعنی تحقیق و توسعه نیازمند حمایت جدی‌تر است.

عظیمی‌راد ادامه داد: مهارت‌محوری دانشجویان و حضور استادان در کنار آنان نیز در این طرح مورد توجه قرار گرفته است.

صندوق عتف به‌عنوان محور تأمین مالی پژوهش

وی با اشاره به تأمین مالی پژوهش گفت: وزارت علوم مرجع علمی کشور است و صندوق عتف باید به‌عنوان محور تأمین مالی پژوهش فعالیت کند. پراکندگی منابع پژوهشی میان دستگاه‌ها موجب می‌شود بخشی از اعتبارات هزینه نشود، به خزانه بازگردد یا در طرح‌های فاقد اولویت مصرف شود.

عظیمی‌راد افزود: تمرکز منابع در صندوق عتف می‌تواند به مدیریت هدفمند اعتبارات و حمایت از پروژه‌های ملی و ابرپروژه‌های پژوهشی کمک کند.

وی ادامه داد: در صورت تصویب طرح، منابع مالی به‌صورت منظم در اختیار صندوق قرار می‌گیرد و این صندوق می‌تواند پروژه‌های کوچک و طرح‌های ملی را براساس اولویت‌ها و فرایند‌های مشخص حمایت کند.

اعطای گواهی صلاحیت مشاوره به دانشگاه‌ها

عظیمی‌راد با اشاره به مشوق‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح، گفت: اعطای گواهی صلاحیت مشاوره به دانشگاه‌ها یکی از محور‌های مهم طرح است. دانشگاه‌ها و اعضای هیئت علمی ظرفیت لازم برای اجرای پروژه‌های مشاوره‌ای دستگاه‌های اجرایی را دارند، اما مقررات فعلی عمدتاً شرکت‌های پیمانکاری را به رسمیت می‌شناسد.

وی افزود: فراهم شدن امکان دریافت گواهی صلاحیت مشاوره برای دانشگاه‌ها، ظرفیت علمی آنان را وارد پروژه‌های اجرایی و مشاوره‌ای خواهد کرد.

ضمانت قرارداد‌های ارتباط با صنعت از سوی صندوق عتف

عظیمی‌راد درباره ضمانت قرارداد‌های ارتباط با صنعت، اظهار کرد: در طرح جدید، صندوق عتف مکلف می‌شود در قرارداد‌های ارتباط با صنعت به‌عنوان ضامن حضور داشته باشد. با اجرای این سازوکار، اعضای هیئت علمی برای انعقاد قرارداد‌ها ملزم به ارائه ضمانت شخصی نخواهند بود.

رفع مشکلات بیمه‌ای پروژه‌های پژوهشی

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس درباره بیمه پروژه‌های پژوهشی، گفت: در مذاکرات انجام‌شده با سازمان تأمین اجتماعی، بندی برای پوشش بیمه‌ای پروژه‌های پژوهشی در طرح پیش‌بینی شده است.

وی افزود: این موضوع بخشی از مشکلات بیمه‌ای پروژه‌های پژوهشی را برطرف می‌کند و با تبدیل شدن به قانون دائمی، می‌تواند انگیزه اعضای هیئت علمی برای مشارکت در طرح‌های ارتباط با صنعت را افزایش دهد.

امکان گذراندن خدمت سربازی دانشجویان در کنار تیم‌های پژوهشی

عظیمی‌راد با اشاره به وضعیت نیرو‌های پژوهشی گفت: دانشجویانی که طی دوره تحصیل در تیم‌های پژوهشی فعالیت می‌کنند، پس از فارغ‌التحصیلی می‌توانند همچنان در همان مجموعه به کار خود ادامه دهند.

وی افزود: در این طرح، امکان گذراندن خدمت سربازی این افراد در کنار تیم‌های پژوهشی پیش‌بینی شده است. همچنین برای نخبگان ایرانی خارج از کشور که مشمول خدمت سربازی هستند، سازوکاری برای حضور موقت در کشور و فعالیت پژوهشی در نظر گرفته شده است.

اصلاح آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی

عظیمی‌راد یکی دیگر از محور‌های طرح را اصلاح آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی عنوان کرد و گفت: در این طرح، فعالیت‌های ارتباط با صنعت و قرارداد‌های پژوهشی در فرایند ارتقای اعضای هیئت علمی وزن بیشتری پیدا می‌کند.

وی افزود: بر اساس پیشنهاد مطرح‌شده، اعضای هیئت علمی می‌توانند با انجام فعالیت‌های ارتباط با صنعت، تا ۵۰ درصد از سهم مقالات در فرایند ارتقاء را جبران کنند.

رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی

وی با اشاره به موضوع رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی، گفت: پس از تصویب طرح، دانشگاه‌ها بر اساس میزان پیشرفت و عملکردشان در حوزه ارتباط با جامعه و صنعت رتبه‌بندی خواهند شد.

عظیمی‌راد افزود: دستگاه‌های اجرایی نیز باید در این فرایند مشارکت کنند تا تعامل میان دانشگاه و دستگاه‌های اجرایی از حالت محدود و موردی خارج شود.

درخواست از دانشگاهیان برای همراهی نمایندگان مجلس با طرح

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس گفت: متن طرح در اختیار دانشگاهیان قرار خواهد گرفت تا دیدگاه‌های معاونان پژوهش و فناوری و اعضای هیئت علمی در مراحل بررسی آن مورد استفاده قرار گیرد.

وی افزود: همراهی دانشگاهیان با نمایندگان مجلس می‌تواند به تصویب طرح و قرار گرفتن آن در فهرست طرح‌های اولویت‌دار کمک کند.

عظیمی‌راد ادامه داد: تقویت ارتباط میان علم و صنعت از محور‌های مهم سیاست‌گذاری کشور است و طرح تقویت ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت با هدف ایجاد تحول در حوزه پژوهش و آموزش عالی تدوین شده است.

پیگیری تثبیت حقوق اعضای هیئت علمی

عظیمی‌راد با اشاره به وضعیت حقوق اعضای هیئت علمی، گفت: تثبیت حقوق اعضای هیئت علمی نیز در حال پیگیری است و مسئولان دولت و وزارتخانه‌های مرتبط در این زمینه همکاری دارند.

وی افزود: بهبود وضعیت معیشتی اعضای هیئت علمی، بخشی از الزامات حفظ سرمایه انسانی دانشگاه‌ها و تقویت فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی است.