تازه ها
خروج ثروت علمی حاصل از ۳۰۰ هزار مقاله از کشور در ۲۰ سال گذشته؛
تشکیل دبیرخانه حل کلانمسائل کشور/ میانگین پژوهانه دانشگاهها کمتر از ۱۰۰ میلیون تومان است
معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به چالش مهاجرت پژوهشگران گفت: در ۲۰ سال گذشته ثروت علمی حاصل از حدود ۳۰۰ هزار مقاله از کشور خارج شده است و برای حفظ این سرمایه، باید با تجهیز پژوهشگران، حمایت هدفمند از فعالیتهای پژوهشی و کاهش موانع بروکراتیک، زمینه ماندگاری و فعالیت علمی محققان در داخل کشور فراهم شود.
به گزارش بازارکار از ایرنا، سیدمهدی ابطحی روز سهشنبه در شصتودومین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاهها، پژوهشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی کشور که در دانشگاه خوارزمی برگزار شد، همزمان با رونمایی از چارچوب برنامه آتف (آزمایشگاههای تحقیقاتی فردی) اظهار داشت: برنامهای که امروز درباره آن صحبت میکنیم، نه در شرایط امروز، بلکه در شرایط قابل اتکاتری نوشته شده است. درخواست برنامه، تکلیفآور است و در برنامه، رسیدن به رتبه چهارم تولید علمی هدفگذاری شده است.
وی افزود: سرانه مقالات نیز تعریف شده و درصد افزایش نشریات ایران و نسبت مقالات مشترک با محققان خارجی در مجلس تصویب شده است. مسیر مشارکت جهانی نیز کماکان باید باقی بماند و دانشگاههایی که در رتبهبندیها قرار میگیرند، باید ببینیم با اهداف تعیینشده چه میزان فاصله دارند و چه اقداماتی میتوان انجام داد تا به اهداف برنامه که با رهنمودهای خردمندانه رهبر شهید تنظیم شده است، دست پیدا کنیم.
کاهش تولیدات علمی در پنج سال اخیر
معاون پژوهشی وزارت علوم گفت: روند نزولی تولیدات علمی از سال ۲۰۲۱ شروع شده بود و ما در طول پنج سال تقریباً ۲.۴ درصد رشد منفی داشتیم و با اُفت مقالات مواجه بودیم، اما در ادامه درصدی از این اُفت را جبران کردیم و توانستیم رتبه چهاردهم را کسب کنیم.
ابطحی ادامه داد: اگر پنج سال را تحلیل کنیم، میبینیم کشور در واقع با کاهش ۲.۷ درصدی مقالات مواجه بوده است. در سالهای اخیر روسیه را میبینید که به نظرم کار نمیکند؛ روسیه با وجود زیرساختهای خوب پژوهشی، با ۳۰ تا ۳۱ درصد سقوط مقالات مواجه شده که میتوان آن را متاثر از شرایط روسیه دانست.
وی افزود: کشورهای منطقه که رقیب ما هستند، با سرمایهگذاری بالا رشد انفجاری داشتهاند؛ به عنوان نمونه برخی کشورها ۶۶ تا ۶۷ درصد رشد داشتهاند و ترکیه نیز ۴۳ درصد رشد را تجربه کرده است.
نگرانی از نزول جایگاه علمی کشور
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به شرایط فعلی کشور گفت: آنچه امروز در حال رخ دادن است، از جمله تعطیلی گاهبهگاه دانشگاهها به دلیل شرایط، غیرحضوری شدن دانشگاهها، تحریمها و محدود شدن برخی امکانات پژوهشی، این نگرانی را ایجاد کرده که جایگاه فعلی خود را از دست بدهیم.
ابطحی ادامه داد: غیر از اینکه به دنبال هشت درصد رشد هستیم، تصمیم داریم وضعیت کیفیت مقالات را نیز بهبود دهیم. در پنج سال اخیر ۱۳ درصد رشد مقالات کیفی را داشتیم.
وی تاکید کرد: آنچه در کشور رخ داده، دقت زیاد دولت و مجلس را میخواهد. موضوع مهاجرت نیز مهم است؛ مهاجرت فقط به معنای مهاجرت از ایران نیست و ابعاد دیگری دارد که باید به آن بپردازیم.
ضرورت تجهیز پژوهشگران و حمایت از پژوهش
ابطحی گفت: به نظر میرسد تجهیزات پژوهشی و برنامههای حمایت از پژوهش بسیار ضروری است تا پژوهشگران را دوباره به سمت استفاده از آدرسدهی ایرانسازی و فعالیت در داخل کشور سوق دهیم.
وی افزود: ما به دنبال این هستیم که نشریات داخلی را رویتپذیر کنیم. در شرایطی که بخشی از محققان از کشور خارج میشوند، ما ثروت ۳۰۰ هزار مقاله را طی ۲۰ سال از دست دادهایم. مقالات با استناد بالا و محققان با عملکرد علمی خوب نیز مهاجرت کردهاند.
معاون پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: یکی از کارهایی که میتوانیم انجام دهیم، تخصیص بودجه به جایی است که بیشترین تاثیر را دارد. ما محققانی داریم که از نظر علمی مقالات بسیار خوبی مینویسند، در حوزه فناوری، پایاننامهها و رسالههای نوآورانه دارند و در ارتباط با صنعت نیز به خوبی کار میکنند، تقویت این افراد و دور کردن آنها از مسیرهای بروکراتیک بسیار ضروری است.
میانگین پژوهانه دانشگاهها کمتر از ۱۰۰ میلیون تومان است
وی درباره پژوهانه دانشگاهها گفت: پژوهانه دانشگاهها این استعداد را دارد که کل جریان پژوهشی در دانشگاه در جریان باشد. حتماً میبینید که میانگین پژوهانه دانشگاههای ما زیر ۱۰۰ میلیون تومان در سال است.
معاون پژوهشی وزارت علوم افزود: باید به طور خاص از پژوهشگران حمایت کنیم. به ساختار پژوهشی که به ارث رسیده نگاه کنید؛ ساختارهای پژوهشی که اکنون روی میز داریم، کپیشده از ساختارهای آموزشی هستند.
ابطحی توضیح داد: طبیعتاً ساختارهای آموزشی خودشان را دارند. در ساختارهای آموزشی گروه آموزشی، دانشکده و دانشگاه داریم. در ساختارهای کپیشده پژوهشی نیز که خودمان در ایران ابداع کردهایم و نزدیک سه دهه است دستوپاگیر شدهاند، گروه پژوهشی داریم که حداقل پنج پژوهشگر میخواهد، بعد مرکز داریم که از دو گروه تشکیل میشود، پژوهشکده داریم که از سه مرکز تشکیل میشود و همینطور ادامه پیدا میکند.
وی افزود: ما انسانها و فارغالتحصیلان را جذب پژوهشکدهها میکنیم تا ۳۰ سال در این ساختار پیوسته پژوهشهای خوب انجام دهند. البته پژوهشهای پرافتخاری داریم، اما به نظر میرسد همان پژوهشکدهها نیز دچار تشکیلات صلب هستند.
ضرورت ایجاد ساختار چابک در پژوهش
معاون پژوهشی وزارت علوم گفت: در حوزه فناوری، یک ساختار بسیار چابک داریم. واحدهای فناور وارد میشوند، در حالی که هنوز هویت حقوقی قوی ندارند. شش ماه حمایت میگیرند، اگر موفق شوند به مرکز رشد میروند و اگر موفق نشوند، خارج میشوند.
وی ادامه داد: واحدهای فناور سه سال در مرکز رشد هستند و اگر موفق شوند، وارد پارکها میشوند. در بهترین پارکهای ما نیز درصد توفیق آنها و رسیدن به نقطه صنعتیسازی زیر ۵۰ درصد است.
ابطحی افزود: اگر به ایجاد یک ساختار پویا توجه کنیم، هسته اصلی این ساختار پویا، آزمایشگاه تحقیقاتی است. سابق بر این در پژوهشگاهها، اعضای قرضی داشتیم؛ یعنی ۵۰ درصد وقت عضو هیئت علمی در اختیار پژوهشگاه قرار میگرفت.
پژوهشگران برجسته؛ محور آزمایشگاههای تحقیقاتی
معاون پژوهشی وزارت علوم اظهار داشت: ما با خروجیهای خوب، مقالات برجسته، ارتباط قوی با صنعت و توسعهدهندگان نوآوری مواجه هستیم. این پژوهشگر برجسته، دانشجوی خوب تربیت میکند، شرکتهای زایشی را در دانشگاه متولد میکند، ارتباط بینالمللی خوبی دارد، مرجعیت علمی دارد، مسئله حل میکند، در ارتباط با صنعت میدرخشد، به توسعه علمی کشور کمک میکند، در حوزه نوآوری موثر است و معلم خوبی است.
ابطحی تاکید کرد: اگر این فرد را به عنوان یک آزمایشگاه تحقیقاتی فردی حمایت کنیم و یک گرنت آزمایشگاه تحقیقاتی به او بدهیم، آن وقت میتوانیم از او انتظار داشته باشیم که در جریان نوآوری کمک کند.
وی درباره وضعیت تحصیلات تکمیلی گفت: مشکلی که در تحصیلات تکمیلی داریم، افت ورودی دانشجویان تحصیلات تکمیلی است. این افت در پارکها شدید است و هستههای نوآور ما در پارکها کم شدهاند.
معاون پژوهشی وزارت علوم افزود: پارکها تقریباً دارند به محل ساختارهای بزرگ و شرکتهای بزرگ دانشبنیان تبدیل میشوند و مسائل شرکتهای بزرگ را دنبال میکنند و در نتیجه ورودی ضعیف میشود.
اجرای طرح گرنت یک میلیارد تومانی
ابطحی درباره طرح جدید وزارت علوم گفت: طرح ما از نقطه شروع این است که افرادی با ویژگیهایی که گفتم پیدا کنیم و یک گرنت ویژه به آنها بدهیم تا رشد کنند و بعد وارد مرحله بعد شویم.
وی افزود: گرنت ما در سال پایه، یک میلیارد تومان است. این طرح به صورت پایلوت با ۱۱۲ نفر شروع شد و امروز نخستین گرنت به صورت نمادین به دانشگاه تهران اختصاص پیدا کرد. ۷۰ درصد بودجه این طرح تخصیص پیدا کرده و آخرین اعتبار آن نیز تا فردا به دانشگاههایی که در طرح پایلوت بودند، پرداخت خواهد شد.
معاون پژوهشی وزارت علوم درباره روند اجرای این طرح توضیح داد: روند عاطف چگونه است؟ شناسایی افراد؛ ما پلتفرمهای خوبی برای شناسایی افرادی داریم که در ارتباط با صنعت موفق بودهاند. همچنین علمسنجی قوی داریم و باید دستاوردهای مورد انتظار را مشخص کنیم.
ابطحی ادامه داد: بعد از این مرحله وارد مرحله دوم میشویم. اینجا جایی است که مپینگ رخ میدهد. افراد را شناسایی میکنیم و اکنون به صورت ۱۲ نفر، گرنت یک میلیارد تومانی سال اول را دادهایم و ۷۰ درصد آنها سه سال این گرنت را دریافت خواهند کرد.
وی افزود: اگر این فرد با حداقل دو عضو هیئت علمی که آزمایشگاه فردی قوی دارند، در یک شاخه بینرشتهای کار کنند، گرنت سینرژی دریافت خواهند کرد. این گرنت به قیمت امروز، پنج میلیارد تومان برای هر سال خواهد بود و سه سال آن را دریافت خواهند کرد.
معاون پژوهشی وزارت علوم گفت: اگر بتوانند گرنت بینالمللی بگیرند، «لب»ها را شکل میدهند و خروجیهای علمی بزرگ، نوآوری و حرکت ایجاد میکنند و حل مسئله و آثار اقتصادی خواهند داشت.
ابطحی ابراز امیدواری کرد از سال آینده بتوانیم گرنت برای همکاری بینالمللی را نیز داشته باشیم و نهایتاً به خروجیهای حل مسئله و نوآوری برسیم.
معاون پژوهشی وزارت علوم تاکید کرد: افق ما این است که به هزار آزمایشگاه آتف (آزمایشگاه تحقیقاتی فردی) برسیم. این موضوع کمک مجلس را برای بودجه سال آینده میخواهد که انشاءالله کمک خواهد کرد. امسال نیز امیدوارم به ۵۰۰ آزمایشگاه برسیم.
تشکیل دبیرخانه حل کلانمسائل کشور
ابطحی در ادامه به دغدغه وزیر علوم درباره ارتباط دانشگاه و صنعت اشاره کرد و گفت: دیگر دغدغه وزیر، ارتباط با صنعت است. ارتباط با صنعت مسیرش خوب است. ما ۱۴ هزار طرح ارتباط با صنعت داریم و در دو سال گذشته رشد طرحهای ارتباط با صنعت فوقالعاده بوده است.
وی افزود: ارزش این طرحها ۱۷ همت است و اینها طرحهای غیرمحرمانه هستند. این روندی است که دانشگاهها انجام میدهند، اما سوال این است که کلانمسئلهها چه میشوند؟
معاون پژوهشی وزارت علوم گفت: مسائلی مانند انرژی، بحران آب و محیط زیست را چه باید کرد؟ به همین دلیل، در تمام تعطیلات نوروز امسال، آقای وزیر با وزیر محترم نفت و وزیر ارتباطات جلساتی داشتند و دبیرخانه حل کلانمسائل کشور در وزارت علوم تشکیل شد.
ابطحی توضیح داد: وظیفه این دبیرخانه این بود که طرحهای مربوط به کلانمسائل چندوجهی کشور را شناسایی کند؛ مسائلی که هم تاثیر اجتماعی دارند و هم تاثیر اقتصادی.
وی افزود: در این زمینه اقدامات در حال افزایش است و هفته آینده نیز انشاءالله در حضور رئیسجمهور، طرح وزارت نیرو برای پنج سال به دانشگاههای مختلف واگذار خواهد شد و به نظر میرسد این روند در وزارتخانههای دیگر نیز پیش خواهد رفت.
ظرفیت دانشگاهها در خدمت حل مسائل کشور
معاون پژوهشی وزارت علوم در پایان اظهار داشت: ظرفیتهای دانشگاهی به طور کامل و با حداقل امکاناتی که در اختیارشان است، در خدمت کشور هستند؛ در حوزه دفاعی، امنیت غذایی و سلامت.
ابطحی تاکید کرد: حفظ این سرمایه اجتماعی، هم حفظ محققان در داخل و تجهیز آنها و هم پاسخ به سوالات کشور، وظیفه ماست و امیدوارم مجموعه پژوهشی کشور بتواند این ظرفیت را بیش از پیش به حرکت دربیاورد و آرزوی همه ما، سربلندی ایران است.
آگهی استخدام
مطالب بیشتر
ارسال نظرات